KWALIFIKACJA INF1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 15.
W instalacji trójfazowej system TN-S ochronnik przeciwprzepięciowy typu 3+1 podłącza się między przewodami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Konfiguracja 3+1 w układzie TN-S oznacza, że tory ochrony dla faz realizuje się względem przewodu neutralnego (L1–N, L2–N, L3–N), a dodatkowy "+1" chroni tor neutralny względem ochronnego (N–PE).
Dlatego poprawne jest połączenie L1, L2, L3 z N oraz osobno N z PE.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacji trójfazowej w układzie TN-S przewody N (neutralny) i PE (ochronny) są prowadzone oddzielnie i pełnią różne funkcje. Ochronnik przeciwprzepięciowy (SPD) ma ograniczać przepięcia, czyli krótkotrwałe wzrosty napięcia, odprowadzając energię do toru ochronnego/uziemienia.

W konfiguracji 3+1 sposób połączeń wynika z konstrukcji układu ochrony:

  • "3" oznacza trzy tory ochrony dla faz, realizowane między każdą fazą a przewodem neutralnym: L1–N, L2–N, L3–N. To ogranicza przepięcia pojawiające się na fazach względem punktu odniesienia w instalacji.
  • "+1" oznacza dodatkowy tor ochrony między N–PE, czyli ograniczenie przepięć pojawiających się na przewodzie neutralnym względem przewodu ochronnego i uziemienia.

Z tego powodu poprawna odpowiedź brzmi: "L1, L2, L3 a N oraz między N a PE".

Pozostałe propozycje są niepoprawne z typowych powodów:

  • Odpowiedź "L1, L2, L3 oraz między N a PE" nie wskazuje połączeń faz względem N (brakuje relacji L–N jako pary), przez co nie odzwierciedla zasady "3" w 3+1.
  • Odpowiedź "wyłącznie PE a L1, L2, L3" jest charakterystyczna raczej dla innej konfiguracji (np. gdy wszystkie tory odnoszą się do PE), ale nie opisuje układu 3+1, w którym fazy są chronione względem N.
  • Odpowiedź "wyłącznie PE a N" obejmuje jedynie część "+1" (N–PE), pomijając ochronę trzech faz.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać skrót: 3+1 = trzy razy L–N plus N–PE. To pomaga szybko rozpoznać właściwy wariant podłączenia w TN-S, szczególnie w rozdzielnicach zasilających urządzenia wrażliwe (także teletechniczne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SPD 3+1 oznacza, że trzy tory ochrony dotyczą faz i są realizowane między L1–N, L2–N, L3–N, a dodatkowy tor "+1" chroni przewód neutralny między N–PE. To typowy układ dla sieci, gdzie N i PE są rozdzielone (TN-S).
W TN-S SPD 3+1 łączy fazy z neutralnym (L1–N, L2–N, L3–N) oraz dodatkowo neutralny z ochronnym (N–PE). Dzięki temu ograniczane są przepięcia na fazach i na przewodzie N względem uziemienia.
Bo 3+1 zakłada inne odniesienie dla faz (do N), a osobny element dla N (do PE). Bezpośrednie odnoszenie każdej żyły do PE opisuje inną topologię (np. 4+0). W TN-S rozdzielenie N i PE wymaga właściwego schematu połączeń.
Zgodnie z podanym kontekstem i zaleceniami montażowymi SPD umieszcza się przed RCD w rozdzielnicy. Ma to ograniczać ryzyko niepożądanego zadziałania RCD podczas przepięć oraz zapewnić skuteczniejsze odprowadzenie energii do toru ochronnego.
Częsty błąd to przekonanie, że SPD podłącza się do zacisków RCD albo że można go montować za RCD. SPD ma własne zaciski i powinien być włączony równolegle do chronionego obwodu oraz umieszczony przed RCD, aby uniknąć wyzwalania różnicówki.
W TN-S przewód PE jest przewodem ochronnym (połączonym z uziemieniem), a N jest przewodem neutralnym roboczym. Na egzaminie kluczowe jest rozumienie funkcji: w 3+1 fazy chroni się względem N, a dopiero N zabezpiecza względem PE.
SPD działa jak ogranicznik napięcia: gdy pojawia się przepięcie (np. łączeniowe lub od wyładowań atmosferycznych), SPD tworzy kontrolowaną drogę dla energii przepięcia i odprowadza ją do toru ochronnego/uziemienia. Dzięki temu napięcie na urządzeniach jest ograniczane.
W uproszczeniu: typ 1 stosuje się tam, gdzie możliwe są duże prądy udarowe (np. budynek z instalacją odgromową lub zasilanie napowietrzne), typ 2 w rozdzielnicach/podrozdzielniach jako ochrona podstawowa, a typ 3 blisko urządzeń wrażliwych jako ochrona końcowa.
Długość połączeń (szczególnie do PE) powinna być możliwie mała, bo każdy dodatkowy odcinek zwiększa indukcyjność i pogarsza skuteczność ograniczania przepięć. W praktyce zaleca się prowadzenie połączeń krótko i bez zbędnych pętli.
Najpierw rozpoznaj, że 3+1 = L–N dla trzech faz + N–PE. Następnie sprawdź, czy odpowiedź obejmuje jednocześnie ochronę faz względem N oraz ochronę N względem PE. Odpowiedzi pomijające jeden z tych elementów są niepełne.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-534:2016-07, część 5-53: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Urządzenia do ograniczania przepięć (SPD)
  • PN-HD 60364-4-443:2017, część 4-44: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed zaburzeniami napięciowymi i przepięciami

Materiały:

  • PN-HD 60364-5-534:2016-07 (dobór i montaż SPD w instalacjach nn)
  • PN-HD 60364-4-443:2017 (wymagania ochrony przed przepięciami)
  • Materiały producentów SPD (schematy 3+1 vs 4+0 oraz przykłady podłączeń w TN-S)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego