Recepta dotyczy proszków dzielonych: zapis M.f. pulv. oznacza wykonanie proszku przez zmieszanie składników, a D.t.d. No 20 nakazuje przygotowanie 20 równych dawek (20 proszków). Dlatego najpierw przeliczamy ilości z jednej dawki na całą serię.
Przeliczenie dla 20 proszków:
- Belladonnae extracti sicci 0,015 g na 1 proszek → 0,015 g × 20 = 0,3 g (to ilość substancji czynnej wymagana łącznie).
- Bismuthi subcarbonatis 0,3 g na 1 proszek → 0,3 g × 20 = 6,0 g.
- Tannalbini 0,5 g na 1 proszek → 0,5 g × 20 = 10,0 g.
Kluczowe jest jednak oznaczenie wyciągu jako (1+1). Taki zapis oznacza rozcieńczenie 1:1 (część wyciągu + część rozcieńczalnika), czyli mieszaninę o 50% stężeniu w przeliczeniu na czysty wyciąg. Jeśli potrzebujemy 0,3 g czystego wyciągu, to z mieszaniny 50% musimy odważyć dwa razy więcej:
0,3 g ÷ 0,5 = 0,6 g.
Dlatego poprawny zestaw ilości to 0,6 g; 6,0 g; 10,0 g.
Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:
- Wariant z 0,3 g; 6,0 g; 10,0 g pomija rozcieńczenie (1+1) i dostarcza tylko połowę wymaganej ilości czystego wyciągu.
- Wariant z 0,015 g; 0,3 g; 0,5 g podaje dawki jednostkowe, a nie ilości do odważenia na 20 proszków.
- Wariant z 0,3 g; 10,0 g; 6,0 g miesza wartości dla dwóch różnych składników (błąd przepisywania/kolumn w tabeli).
W praktyce aptecznej to właśnie rozpoznanie zapisu rozcieńczenia oraz poprawne przeliczenie na liczbę dawek chroni przed niedodawkowaniem lub przedawkowaniem, co ma szczególne znaczenie przy substancjach silnie działających.
