KWALIFIKACJA CES2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 13.
W jakiej postaci mogą występować zanieczyszczenia masy szklanej szkliwem nierozpuszczonym w masie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nierozpuszczone szkliwo w masie szklanej podczas przepływu i formowania rozciąga się w wydłużone pasma o innym składzie i współczynniku załamania światła.
Takie pasmowe smugi to nici. Piany są wadą gazową, a zendry i kamienie to punktowe/grudkowe wtrącenia stałe.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy postaci zanieczyszczeń masy szklanej, gdy ich źródłem jest szkliwo nierozpuszczone w masie. Taki składnik nie ulega pełnemu wymieszaniu i stopieniu, a ponieważ masa szklana w piecu i w układach doprowadzania płynie, zanieczyszczenie jest "rozciągane" w kierunku przepływu. W efekcie tworzy wydłużone, pasmowe struktury widoczne jako smugi o odmiennych własnościach optycznych (np. innym współczynniku załamania).

Dlatego poprawną odpowiedzią są nici (znane też jako pasma/striae, cord) – wada o charakterze pasmowym, wynikająca z lokalnych różnic składu chemicznego w masie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Piany – to przede wszystkim wada gazowa: pęcherzyki lub skupiska pęcherzy powstające z uwięzionych gazów. Ich postać jest typowo punktowa/objętościowa, a nie pasmowa od nierozpuszczonego szkliwa.
  • Zendry – odnoszą się do nieprzetopionych ziaren surowców albo produktów rekrystalizacji. Zwykle występują jako drobne, ziarniste wtrącenia, a nie długie smugi.
  • Kamienie – są to twarde, stałe wtrącenia (np. obce ciała lub fragmenty materiałów), mają charakter punktowy lub grudkowy. Nie odpowiada to typowej postaci nierozpuszczonego szkliwa rozciąganego w masie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się przyczyna "nierozpuszczone szkliwo" lub "różnica składu w masie", najczęściej szukaj odpowiedzi opisującej wadę pasmową (nici/smugi), a nie pęcherze czy grudki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nici to wada pasmowa (smugi) wynikająca z lokalnych różnic składu w masie szklanej, często od nierozpuszczonego składnika. W wyrobie widoczne są jako wydłużone pasma o innej przezroczystości lub załamaniu światła, ułożone zgodnie z kierunkiem przepływu masy.
W czasie topienia i formowania masa szklana intensywnie płynie. Nierozpuszczony składnik jest "rozciągany" przez ruch lepkiej cieczy, więc zamiast pozostać w jednej bryłce, wydłuża się i rozmazuje w kierunku przepływu. Stąd typowa postać smug i pasm (nici).
Piany to wada gazowa: pęcherzyki lub ich skupiska uwięzione w masie. Nici są wadą składu (pasmowe smugi), a nie gazu. W praktyce piany widzisz jako "oczka" lub bąble, a nici jako długie, ciągłe smugi o innym efekcie optycznym.
Zendry to zanieczyszczenia związane z nieprzetopionymi ziarnami surowców lub produktami rekrystalizacji w masie. Zwykle mają charakter drobnych, ziarnistych wtrąceń. Nie są typową postacią nierozpuszczonego szkliwa rozciąganego w przepływie, jak w przypadku nici.
Kamienie to stałe wtrącenia w masie szklanej (obce ciała lub twarde fragmenty materiałów), widoczne jako punktowe/grudkowe defekty. Ich geneza jest "mechaniczna" lub materiałowa, a nie pasmowa od różnic składu. Dlatego nie pasują do opisu zanieczyszczeń szkliwem nierozpuszczonym.
Nici tworzą ciągłe smugi/pasma, często długie i ułożone zgodnie z przepływem masy, zmieniają obraz przez różnice załamania światła. Pęcherzyki (piany) są zwykle punktowe i mają kształt zbliżony do okręgów. Patrz na ciągłość defektu: pasmo = nici, "oczka" = pęcherze.
Najczęstsze jest ignorowanie przyczyny wady w treści pytania i wybieranie "najbardziej znanej" nazwy (np. piany). Drugi błąd to wrzucanie wszystkich zanieczyszczeń do jednej kategorii (kamienie/zendry). Warto zapamiętać: nierozpuszczone szkliwo → pasma → nici.
Nici ujawniają się, gdy w masie pozostają lokalne obszary o innym składzie (np. nierozpuszczone szkliwo) i nie dojdzie do pełnego ujednorodnienia. Podczas przepływu masa rozciąga te obszary w pasma, które później są widoczne w gotowym wyrobie jako smugi.
Cel to lepsze stopienie i homogenizacja: stabilne warunki topienia, właściwe przygotowanie wsadu, odpowiedni czas przetrzymania oraz efektywne mieszanie/ujednoradnianie masy. W praktyce ogranicza to lokalne różnice składu, które później tworzyłyby smugi i pasma (nici).
Ucz się wad w układzie "przyczyna → postać → nazwa": gaz → piany, nieprzetopione ziarna → zendry, stałe wtrącenia → kamienie, różnice składu/nierozpuszczone szkliwo → nici. Pomaga też przegląd atlasu wad i ćwiczenie rozpoznawania po krótkim opisie.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Nierozpuszczone szkliwo w masie szklanej podczas przepływu i formowania rozciąga się w wydłużone pasma o innym składzie i współczynniku załamania światła.Takie pasmowe smugi to nici."

Materiały:

  • Materiały szkolne/zakładowe z defektologii szkła (atlas wad, przykłady zdjęć defektów)
  • Instrukcje technologiczne dotyczące topienia, klarowania i homogenizacji masy szklanej
  • Notatki z rozróżniania wad: pasmowe (nici) vs gazowe (piany) vs stałe wtrącenia (kamienie) vs ziarniste (zendry)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego