KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 23.
W której części inwentarza należy umieścić informację o aktotwórcy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Informację o aktotwórcy (twórcy zespołu) umieszcza się w części opisującej jego funkcjonowanie i zmiany organizacyjno-ustrojowe.
Dlatego właściwe są "dzieje ustrojowe twórcy zespołu". Pozostałe odpowiedzi dotyczą już samego zespołu: jego historii, zawartości lub charakterystyki archiwalnej, a nie podmiotu wytwarzającego akta.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentarzu archiwalnym informacje dzieli się tak, aby czytelnik mógł oddzielnie zrozumieć kto wytworzył akta (aktotwórca/twórca zespołu) oraz jakie akta zachowały się jako zespół i jak są ukształtowane. Dane o aktotwórcy mają wyjaśniać tło organizacyjne: jak działała instytucja lub osoba w sensie ustrojowym/organizacyjnym, jakie zachodziły zmiany, które mogły wpływać na powstawanie i układ dokumentacji.

Odpowiedź "Dzieje ustrojowe twórcy zespołu." jest poprawna, bo wskazuje część wprost poświęconą twórcy (aktotwórcy). To tam umieszcza się informację o podmiocie wytwarzającym akta, a nie w opisach dotyczących wyłącznie samego zespołu.

  • "Dzieje zespołu archiwalnego." odnoszą się do historii zespołu jako całości (np. losy materiałów, przekazanie, porządkowanie), a więc do obiektu archiwalnego, nie do aktotwórcy.
  • "Zawartość zespołu." służy do syntetycznego przedstawienia, jakie typy spraw i dokumentów wchodzą w skład zespołu (co zawiera), a nie do opisu instytucji/osoby tworzącej akta.
  • "Charakterystyka archiwalna zespołu." dotyczy cech archiwalnych materiałów (np. układ, kompletność, język, stan zachowania, szczególne właściwości), czyli nadal opisu zespołu, a nie informacji o twórcy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie brzmi o aktotwórcę lub twórcę, szukaj w odpowiedziach elementów mówiących o podmiocie (jego ustroju/organizacji), a nie o samych aktach (zawartość, cechy archiwalne, dzieje zespołu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aktotwórca to podmiot (instytucja, urząd, osoba), który wytworzył dokumentację w toku swojej działalności. W opisie archiwalnym wskazuje się go, aby wyjaśnić pochodzenie akt i ich kontekst organizacyjny, co pomaga zrozumieć strukturę i treść zespołu.
Dzieje twórcy opisują zmiany organizacyjne/ustrojowe podmiotu wytwarzającego akta (np. reorganizacje, przekształcenia). Dzieje zespołu opisują losy samych materiałów archiwalnych jako zespołu (np. przejęcia, przekazania, porządkowanie, ubytki).
Bo celem tej części jest przedstawienie kontekstu działania twórcy, który tłumaczy, skąd i w jakich warunkach powstały akta. Taki opis pomaga później interpretować zawartość zespołu i zrozumieć, dlaczego dokumentacja ma określony układ lub zakres tematyczny.
Najczęściej jest to syntetyczny opis, jakie rodzaje spraw i dokumentów występują w zespole, jakie są główne serie tematyczne i zakres rzeczowy. To opis treści akt, a nie opis instytucji, która je wytworzyła, dlatego nie jest to właściwe miejsce na informację o aktotwórcy.
Ta część dotyczy cech materiałów: np. stanu zachowania, kompletności, układu, sposobu uporządkowania, rodzaju nośników czy języka dokumentów. Jest skoncentrowana na właściwościach zespołu jako materiału archiwalnego, a nie na historii ustrojowej twórcy.
Zasadniczo nie powinny zastępować części o twórcy. "Dzieje zespołu" dotyczą losów zespołu jako zbioru akt (np. przejęcia i opracowanie). Dane o aktotwórcy mogą się pojawić tylko pomocniczo, ale właściwą lokalizacją jest część dotycząca twórcy.
Najczęstszy błąd to mylenie podobnych nazw części inwentarza: "dzieje twórcy" vs "dzieje zespołu". Uczniowie wybierają odpowiedź z tym samym słowem kluczowym ("dzieje"), nie sprawdzając, czy pytanie dotyczy podmiotu wytwarzającego akta czy samych akt.
Pomaga reguła: najpierw "kto" (twórca/aktotwórca i jego dzieje), potem "co" (zawartość zespołu), a na końcu "jakie" (charakterystyka archiwalna, cechy i stan). Dzięki temu łatwiej uniknąć pomyłek.
Gdy użytkownik szuka akt związanych z konkretną instytucją lub chce zrozumieć kontekst powstania dokumentów. Opis twórcy wyjaśnia kompetencje i strukturę organizacyjną, co ułatwia interpretację serii akt i pozwala szybciej ustalić, czy zespół może zawierać poszukiwane dokumenty.
Warto uczyć się na realnych przykładach inwentarzy: zaznaczać, które części mówią o twórcy, a które o zespole. Dobrą metodą jest też tworzenie fiszek z nazwami części i krótkim celem każdej z nich oraz rozwiązywanie testów, gdzie odpowiedzi są do siebie podobne.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Informację o aktotwórcy (twórcy zespołu) umieszcza się w części opisującej jego funkcjonowanie i zmiany organizacyjno-ustrojowe.Dlatego właściwe są "dzieje ustrojowe twórcy zespołu"."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metodyki opracowania zasobu archiwalnego (skrypty szkolne/branżowe)
  • Przykładowe, kompletne inwentarze archiwalne zespołów (analiza ich układu i części wstępnych)
  • Słownik terminologii archiwalnej (dla rozróżnienia: aktotwórca, twórca zespołu, proweniencja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego