KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 15.
W której technologii urabiania stosuje się narzędzie przedstawione na rysunku?
Ilustracja przedstawia dwa metalowe narzędzia, które wyglądają jak kliny lub łomy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie z rysunku jest charakterystyczne dla rozłupywania skał metodą klinowania.
W tej technologii klin (zwykle wbijany uderzeniami) wprowadza naprężenia rozciągające i kontrolowanie rozdziela bryłę. Pozostałe technologie opierają się na innym mechanizmie odspajania (skrawanie, wiercenie/strzelanie, frezowanie).

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie odkrywkowym technologię urabiania rozpoznaje się m.in. po mechanizmie odspajania oraz po typowych narzędziach. Narzędzie przedstawione na rysunku (klin/element do klinowania) wskazuje na metodę rozłupywania – klinowania.

Na czym polega klinowanie? Klin jest wprowadzany w szczelinę lub wcześniej przygotowane nacięcie/otwór. Pod wpływem docisku i uderzeń powstają naprężenia, które powodują pękanie skały w przewidywanym kierunku. To rozwiązanie bywa stosowane do lokalnego rozdzielania brył, prac pomocniczych lub w sytuacjach, gdy nie używa się materiałów wybuchowych.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne? Technologie oparte na skrawaniu wymagają narzędzi skrawających (zęby, noże), a nie klina rozszczepiającego. Metody wiercenia i urabiania strzałowego kojarzą się z wiertnicami i ładunkami, a kluczowym "narzędziem" procesu są otwory strzałowe, nie klin. Z kolei urabianie frezujące/kruszące wiąże się z głowicami frezującymi, bębnami lub kruszarkami, które rozdrabniają materiał przez ścieranie i zgniatanie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widzisz prosty element rozdzielający (klin) i brak typowych części roboczych maszyn skrawających, najpierw rozważ technologie wykorzystujące pękanie i rozłupywanie, a dopiero potem metody mechaniczne i strzałowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klinowanie to sposób rozłupywania skały przez wprowadzanie klina w szczelinę lub przygotowane miejsce. Klin powoduje wzrost naprężeń i kontrolowane pęknięcie bryły. Metoda jest przydatna zwłaszcza przy lokalnym rozdzielaniu fragmentów i pracach pomocniczych.
Najczęściej jest to prosty element o kształcie klina (zwężający się), przeznaczony do wbijania lub rozpierania. W odróżnieniu od narzędzi skrawających nie ma ostrzy/zębów do cięcia, a jego funkcją jest wywołanie pęknięcia przez rozpieranie.
Bo podstawowy mechanizm odspajania to pękanie materiału, a nie skrawanie czy kruszenie bębnem. Klin wprowadza naprężenia rozciągające i rozdziela bryłę wzdłuż najsłabszych płaszczyzn, co jest typowe dla rozłupywania.
Gdy potrzebne jest lokalne rozdzielenie bryły, poprawienie kształtu urobku, rozbicie zaciśniętych fragmentów lub prace pomocnicze, a użycie metod strzałowych jest niecelowe albo ograniczone organizacyjnie. To zwykle metoda uzupełniająca inne technologie.
Częsty błąd to wybór technologii "najbardziej znanej" (np. strzałowej), mimo że narzędzie nie pasuje do procesu. Inny błąd to mylenie klina z przecinakiem lub narzędziem skrawającym. Warto patrzeć na funkcję: rozszczepianie vs cięcie.
Zwykle nie. Klinowanie ma ograniczoną wydajność i stosuje się je tam, gdzie wystarczy rozłupać pojedyncze bryły lub wykonać prace pomocnicze. Urabianie strzałowe jest przeznaczone do masowego odspajania dużych objętości skał, w innych warunkach organizacyjnych i bezpieczeństwa.
Pomagają naturalne spękania, warstwowanie i płaszczyzny osłabienia, bo ułatwiają propagację pęknięcia. W skałach bardzo jednorodnych i wyjątkowo zwięzłych klinowanie może być trudniejsze i wymagać przygotowania szczeliny lub wstępnego nacięcia.
W rozłupywaniu dominują procesy pękania i rozdzielania bryły (np. klin). W skrawaniu materiał jest usuwany przez cięcie narzędziem skrawającym (noże, zęby), a urobek powstaje w wyniku ścinania, nie rozszczepiania wzdłuż szczelin.
Ułóż mapę: technologia → mechanizm odspajania → typowe narzędzie/maszyna. Ćwicz rozpoznawanie po zdjęciach/rysunkach i dopasowuj: skrawanie (zęby/noże), strzałowe (otwory/wiertnice), klinowanie (klin), kruszenie (zgniatanie/uderzenia).
W praktyce jest to trudne, bo kluczową informacją jest wygląd narzędzia. Jeśli na egzaminie rysunek jest niewyraźny, skup się na cechach: czy narzędzie ma kształt klina do rozpierania, czy raczej element skrawający/kruszący. To zawęża wybór technologii.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe technologie opierają się na innym mechanizmie odspajania (skrawanie, wiercenie/strzelanie, frezowanie)."

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki i skrypty z technologii urabiania w górnictwie odkrywkowym).
  • Instrukcje stanowiskowe i materiały dydaktyczne szkół branżowych dotyczące metod odspajania i narzędzi ręcznych.
  • Atlas/kompendium narzędzi i maszyn stosowanych w górnictwie odkrywkowym (część: urabianie i odspajanie skał).

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego