KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 30.
W którym dokumencie zawarta jest informacja o sposobie bezpiecznego użytkowania i utylizacji tuszy do maszyn drukujących cyfrowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Informacje o bezpiecznym użytkowaniu mieszanin chemicznych (np. tuszów), zagrożeniach, środkach ochrony oraz postępowaniu z odpadami i utylizacji podaje producent w karcie charakterystyki. Instrukcja obsługi dotyczy maszyny, norma branżowa ma charakter ogólny, a karta produkcji opisuje zwykle parametry wytwarzania, nie zasady BHP i utylizacji.

Pełne wyjaśnienie:

W drukarni (także przy druku cyfrowym) tusze, farby, środki myjące i rozpuszczalniki są traktowane jako substancje lub mieszaniny chemiczne, które mogą stwarzać zagrożenia dla zdrowia i środowiska. Dlatego kluczowym dokumentem, w którym producent/ dostawca przekazuje zasady bezpiecznego stosowania, jest karta charakterystyki.

Karta charakterystyki obejmuje m.in. opis zagrożeń, zalecane środki ochrony indywidualnej, wymagania dotyczące magazynowania i transportu wewnętrznego, postępowanie w razie awarii (np. rozlania), a także informacje o unieszkodliwianiu i gospodarowaniu odpadami. W praktyce to właśnie z tego dokumentu pracownik lub osoba nadzorująca proces druku czerpie wskazówki: jak ograniczyć narażenie, jak dobrać rękawice/ochronę oczu, jak zapewnić wentylację oraz jak postąpić z odpadem po zużyciu materiału.

Dlaczego pozostałe propozycje nie są właściwe?

  • Instrukcja obsługi koncentruje się na eksploatacji urządzenia (ustawienia, konserwacja, bezpieczeństwo mechaniczne/elektryczne). Może zawierać ogólne ostrzeżenia, ale zwykle nie zastępuje danych o właściwościach chemicznych konkretnego tuszu.
  • Norma branżowa (jeśli istnieje dla danego obszaru) opisuje wymagania ogólne lub metody badań, a nie szczegółowe zalecenia utylizacyjne dla konkretnego produktu i jego składu.
  • Karta produkcji dotyczy najczęściej przebiegu procesu, partii, parametrów technologicznych lub jakościowych; nie jest standardowym nośnikiem pełnych informacji BHP o zagrożeniach i odpadach chemicznych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się bezpieczne użytkowanie, zagrożenia, pierwsza pomoc albo utylizacja materiału chemicznego, w większości przypadków właściwym dokumentem jest właśnie karta charakterystyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Karta charakterystyki to dokument dostawcy/producenta opisujący zagrożenia i zasady bezpiecznej pracy z tuszem (mieszaniną chemiczną). Zawiera m.in. środki ochrony, warunki magazynowania, postępowanie w razie awarii oraz wskazówki dotyczące utylizacji i odpadów.
Instrukcja obsługi dotyczy głównie bezpiecznej eksploatacji urządzenia (mechanika, elektryka, procedury serwisowe). Nie zawiera zwykle pełnych danych o składzie i zagrożeniach konkretnego tuszu, ani szczegółowych zaleceń dotyczących postępowania z odpadem chemicznym.
Najczęściej znajdziesz tam opis zagrożeń, zalecane rękawice i ochronę oczu, wymagania wentylacji, zasady bezpiecznego magazynowania, procedury pierwszej pomocy oraz działania przy rozlaniu. To praktyczna "instrukcja bezpieczeństwa" dla samego materiału.
Informacje o unieszkodliwianiu są w sekcji poświęconej postępowaniu z odpadami. Zwykle opisuje ona, jak traktować pozostałości produktu i opakowania, jak ograniczyć wpływ na środowisko oraz jakie ogólne zasady stosować przy przekazywaniu odpadu do uprawnionych odbiorców.
W praktyce wielu dostawców udostępnia kartę charakterystyki dla tuszów i innych materiałów eksploatacyjnych, gdy są klasyfikowane jako substancje/mieszaniny stwarzające zagrożenie. W zakładzie pracy warto wymagać SDS od dostawcy i przechowywać je w miejscu dostępnym dla pracowników.
Karta techniczna opisuje parametry użytkowe i jakościowe (np. lepkość, kolor, zalecane warunki druku). Karta charakterystyki skupia się na bezpieczeństwie: zagrożeniach, ochronie zdrowia, działaniach awaryjnych i utylizacji. Na egzaminie "bezpieczne użytkowanie" zwykle wskazuje na SDS.
Najczęstsze pomyłki to wybór instrukcji obsługi (bo stoi przy maszynie) albo normy branżowej (bo brzmi "oficjalnie"). W pytaniach o utylizację i bezpieczeństwo materiału chemicznego kluczowe jest rozpoznanie, że chodzi o dokument dotyczący produktu, a nie urządzenia czy procesu.
Sięgasz po nią, gdy dobierasz środki ochrony, oceniasz ryzyko narażenia, planujesz magazynowanie, szkolisz pracowników lub masz sytuację awaryjną (wyciek, rozlanie, kontakt ze skórą). Także przy decyzjach o gospodarowaniu odpadem po zużyciu tuszu SDS jest podstawowym źródłem zaleceń.
Warto znać: zagrożenia i środki ostrożności, piktogramy, zasady pierwszej pomocy, wymagania dotyczące przechowywania, postępowanie w razie pożaru lub rozlania oraz sekcję o unieszkodliwianiu. Te elementy najczęściej pojawiają się w zadaniach BHP w poligrafii.
Karta produkcji może zawierać krótkie uwagi organizacyjne, ale nie jest standardowym dokumentem opisującym zagrożenia chemiczne i utylizację. Do tego służy karta charakterystyki, bo jest przygotowana według wymagań dla informacji o bezpieczeństwie substancji i mieszanin.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że informacje o bezpiecznym użytkowaniu mieszanin chemicznych (np. tuszów), zagrożeniach, środkach ochrony oraz postępowaniu z odpadami i utylizacji podaje producent w karcie charakterystyki.

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA), "Safety data sheets" (informacje ogólne o SDS), https://echa.europa.eu/safety-data-sheets - dostęp 2026-02-28
  • Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (REACH), Załącznik II (wymagania dotyczące sporządzania kart charakterystyki) – tekst aktu prawnego w EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/ - dostęp 2026-02-28
  • European Chemicals Agency (ECHA), "Guidance on the compilation of safety data sheets" (wytyczne dot. opracowania SDS), https://echa.europa.eu/guidance-documents/guidance-on-reach - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dla drukarni dotyczące substancji i mieszanin chemicznych
  • Poradniki/wytyczne producentów tuszów i farb dotyczące kart charakterystyki
  • Strony informacyjne instytucji zajmujących się bezpieczeństwem chemicznym (np. przewodniki o kartach charakterystyki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego