KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 4.
W którym silniku uzwojenie stojana jest połączone równolegle z uzwojeniem wirnika?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Bocznikowym", bo w silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia stojana jest podłączone równolegle do uzwojenia twornika wirnika (to samo napięcie). W silniku obcowzbudnym wzbudzenie ma zasilanie oddzielne, a w synchronicznym i asynchronicznym nie ma takiego połączenia galwanicznego stojan–wirnik.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy sposobu połączenia uzwojenia stojana (wzbudzenia) z uzwojeniem wirnika (twornika). Taki opis jest charakterystyczny przede wszystkim dla silników prądu stałego, gdzie klasyfikuje się je m.in. według sposobu zasilania uzwojenia wzbudzenia.

Odpowiedź "Bocznikowym" jest poprawna, ponieważ w silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia (na stojanie) jest połączone równolegle z uzwojeniem twornika (na wirniku). Oznacza to, że oba uzwojenia są zasilane tym samym napięciem, a prąd wzbudzenia jest w dużej mierze niezależny od zmian obciążenia. Skutkiem praktycznym jest stosunkowo stała prędkość obrotowa w szerokim zakresie obciążeń, co jest pożądane np. w napędach wymagających stabilnych obrotów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Obcowzbudnym." W silniku obcowzbudnym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła niż twornik. Z definicji nie jest to połączenie równoległe "stojan z wirnikiem" w ramach jednego zasilania.
  • "Synchronicznym." Silnik synchroniczny jest maszyną prądu przemiennego; wirnik jest wzbudzany (np. prądem stałym) lub magnesami, ale nie występuje tu typowe dla DC kryterium: równoległe połączenie uzwojenia wzbudzenia stojana z uzwojeniem twornika wirnika.
  • "Asynchronicznym." W silniku asynchronicznym (indukcyjnym) prądy w wirniku powstają wskutek indukcji od pola stojana. Nie ma galwanicznego połączenia uzwojeń stojana i wirnika w sensie "połączenia równoległego" między nimi.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się termin "bocznikowy", zwykle chodzi o silniki DC i o schemat połączeń (równoległe vs szeregowe vs mieszane vs obcowzbudne). Warto kojarzyć to bezpośrednio z relacją: wzbudzenie–twornik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik bocznikowy to silnik prądu stałego, w którym uzwojenie wzbudzenia (stojana) jest podłączone równolegle do uzwojenia twornika (wirnika). Oba uzwojenia mają to samo napięcie zasilania, a prędkość pracy jest zwykle dość stabilna przy zmianach obciążenia.
Połączenie równoległe sprawia, że uzwojenie wzbudzenia otrzymuje napięcie niezależnie od prądu twornika. Dzięki temu strumień wzbudzenia mniej zmienia się pod wpływem obciążenia, co pomaga utrzymać względnie stałą prędkość obrotową. To ważne w napędach wymagających stabilnych obrotów.
W silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z tego samego źródła co twornik (połączenie równoległe). W silniku obcowzbudnym wzbudzenie ma oddzielne zasilanie niż twornik. Ta różnica wpływa na regulację i zachowanie silnika w układach napędowych.
Nie w sensie połączenia elektrycznego równoległego lub szeregowego. W silniku asynchronicznym wirnik "otrzymuje" energię przez indukcję od pola magnetycznego stojana, więc nie ma typowego połączenia galwanicznego uzwojenia stojana z uzwojeniem wirnika. To inna zasada działania niż w silnikach DC.
Termin "bocznikowy" jest używany w klasyfikacji silników prądu stałego i odnosi się do sposobu wzbudzenia: uzwojenie wzbudzenia jest bocznikiem, czyli gałęzią równoległą do twornika. Dla silników AC stosuje się inne podziały (np. synchroniczne i asynchroniczne).
Szukaj układu, w którym uzwojenie wzbudzenia jest podłączone do tych samych zacisków zasilania co twornik, ale jako oddzielna gałąź równoległa. W praktyce oznacza to dwa równoległe obwody: jeden dla twornika, drugi dla wzbudzenia, oba pod tym samym napięciem.
Silniki bocznikowe stosuje się tam, gdzie liczy się względnie stała prędkość: np. w starszych napędach obrabiarek, wentylatorach czy pompach. W układach mechatronicznych spotyka się je także podczas serwisu i modernizacji instalacji, choć często są wypierane przez napędy AC z falownikami.
Najczęściej myli się połączenie równoległe z szeregowym, bo oba typy dotyczą silników DC. Drugi błąd to przenoszenie skojarzeń z silników AC (synchroniczny/asynchroniczny), mimo że pytanie dotyczy połączeń uzwojeń wzbudzenia i twornika. Pomaga rysowanie prostego schematu gałęzi.
Silnik obcowzbudny wybiera się, gdy potrzebna jest większa niezależność sterowania wzbudzeniem od zasilania twornika, np. w układach z szerokim zakresem regulacji lub szczególnymi wymaganiami dynamicznymi. Oddzielne zasilanie wzbudzenia daje większą elastyczność, ale zwiększa złożoność układu.
Skup się na kryterium z pytania: połączenie równoległe uzwojenia stojana z uzwojeniem wirnika. "Bocznikowy" dosłownie oznacza gałąź bocznikującą (równoległą). "Obcowzbudny" sugeruje oddzielne zasilanie, a "synchroniczny/asynchroniczny" to podział silników AC, nie wg połączeń wzbudzenia z twornikiem.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna jest odpowiedź "Bocznikowym", bo w silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia stojana jest podłączone równolegle do uzwojenia twornika wirnika (to samo napięcie).

Źródła:

  • Wikipedia: "Silnik bocznikowy" (hasło opisujące połączenie równoległe uzwojenia wzbudzenia i twornika) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_bocznikowy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: "Silnik prądu stałego" (klasyfikacja: bocznikowy, szeregowy, obcowzbudny) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: "Silnik indukcyjny" (brak połączenia galwanicznego stojan–wirnik, zjawisko indukcji) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do przedmiotu "Maszyny elektryczne" (dział: silniki prądu stałego i sposoby wzbudzenia)
  • Notatki ze schematami połączeń: bocznikowy, szeregowy, szeregowo-bocznikowy, obcowzbudny
  • Ćwiczenia z rozpoznawania typów silników na podstawie opisów połączeń uzwojeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego