KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Wskaż wartość siły nacisku prasy hydraulicznej F, jeżeli wskazanie woltomierza wynosi Up=5 mV, a stała mostka tensometrycznego e=2,5 mV/V przy sile nominalnej Fnom=20 kN i napięciu zasilającym
Ilustracja przedstawia schemat mostka tensometrycznego, który jest częścią zadania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stała mostka e=2,5 mV/V oznacza, że przy sile nominalnej Fnom czujnik daje napięcie UFS=e·Uz. Siłę wyznacza proporcja: F = Fnom·Up/UFS. Po podstawieniu danych z zadania otrzymuje się F=8 kN, czyli 8000 N.

Pełne wyjaśnienie:

W czujnikach siły z mostkiem tensometrycznym parametr e [mV/V] opisuje czułość: ile milivoltów pojawia się na wyjściu czujnika na każdy 1 V napięcia zasilania mostka, przy obciążeniu nominalnym.

Zatem dla siły nominalnej Fnom=20 kN napięcie wyjściowe przy pełnej skali wynosi:

UFS = e · Uz

gdzie Uz to napięcie zasilające mostek (podane w zadaniu). Następnie, zakładając liniowość charakterystyki w zakresie roboczym, napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do siły:

Up/UFS = F/Fnom

Stąd wzór na szukaną siłę:

F = Fnom · Up / (e · Uz)

Po podstawieniu wartości z zadania otrzymujemy wynik 8 kN, czyli 8000 N (pamiętaj o przeliczeniu 1 kN = 1000 N).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 800 N to typowy skutek pomyłki skali (np. błędne przeliczenie kN↔N lub odwrócenie proporcji).
  • 16000 N może wynikać z założenia dwa razy większego udziału pełnej skali (np. pomylenie napięć w proporcji albo nieuwzględnienie, że e dotyczy wartości przy Fnom).
  • 20000 N odpowiada sile nominalnej i wskazuje na pominięcie faktu, że Up jest mniejsze od napięcia pełnoskalowego UFS, więc siła musi być mniejsza niż Fnom.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz najpierw UFS z mV/V i napięcia zasilania, dopiero potem stosuj proporcję do Fnom. To ogranicza ryzyko błędów jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To czułość (rated output) mostka: przy obciążeniu nominalnym na wyjściu pojawia się 2,5 mV na każdy 1 V zasilania. Czyli dla zasilania Uz napięcie pełnoskalowe wynosi UFS=e·Uz. Ten parametr służy do przeliczenia napięcia na siłę.
Stosuje się proporcję do wartości nominalnych: najpierw liczysz napięcie pełnoskalowe UFS=e·Uz, a potem F=Fnom·Up/UFS. Kluczowe jest uwzględnienie zasilania mostka i poprawne jednostki (kN na N).
Bo mV/V to wartość "na wolt zasilania". Bez Uz nie da się policzyć napięcia pełnoskalowego UFS i przez to nie wyznaczysz udziału pełnej skali, a więc i siły. Ten sam czujnik da inne napięcie wyjściowe przy 5 V niż przy 10 V.
Najczęściej pomija się mnożnik 1000 (1 kN = 1000 N) albo wykonuje przeliczenie w złą stronę. Warto na końcu zawsze ocenić sens wyniku: jeśli Up jest ułamkiem napięcia pełnoskalowego, to F powinno być ułamkiem Fnom, nie większe.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się liniowość w zakresie pracy i korzysta z proporcji względem punktu nominalnego. W praktyce istnieją nieliniowości i histereza, ale dla poprawnie dobranych czujników oraz małych błędów kalibracji aproksymacja liniowa jest standardem obliczeń.
20000 N to 20 kN, czyli dokładnie siła nominalna. Żeby ją uzyskać, napięcie Up musiałoby być równe napięciu pełnoskalowemu UFS. Jeśli w zadaniu Up jest mniejsze od UFS, to siła musi wyjść mniejsza niż Fnom.
W praktyce często spotyka się czułości rzędu kilku mV/V (np. 1–3 mV/V) dla czujników siły. To są małe sygnały, dlatego stosuje się wzmacniacze instrumentalne i dobre okablowanie. Na egzaminie kluczowe jest rozumienie, że to napięcia "milivoltowe", nie "woltowe".
Przykłady to prasy hydrauliczne, stanowiska montażowe z kontrolą docisku, roboty z czujnikami siły/momentu, systemy testujące wytrzymałość oraz wagi przemysłowe. W każdym przypadku napięcie z mostka jest przeliczane w sterowniku lub wzmacniaczu na jednostki mechaniczne.
Tak, sygnały z mostka są małe, więc miernik powinien mieć odpowiednią rozdzielczość i dokładność w zakresie mV oraz możliwie dużą impedancję wejściową. W praktyce częściej mierzy się to napięcie przez moduł pomiarowy/wzmacniacz, a nie zwykły miernik ręczny.
Opanuj schemat: (1) policz UFS=e·Uz, (2) wyznacz udział skali Up/UFS, (3) przemnóż przez Fnom, (4) sprawdź jednostki. Przećwicz kilka zadań z różnymi Uz i e oraz kontroluj, czy wynik jest logiczny.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stała mostka e=2,5 mV/V oznacza, że przy sile nominalnej Fnom czujnik daje napięcie UFS=e·Uz.

Źródła:

  • HBM (Hottinger Brüel & Kjær) – dokumentacja/poradnik: "Strain gage based force transducers / Load cells – sensitivity in mV/V (rated output)", opis parametru rated output (mV/V) i zależności od napięcia zasilania – https://www.hbm.com/ (sekcja wiedzy/dokumentacja techniczna), dostęp 2026-03-02
  • Vishay Precision Group – "Strain Gage Measurements: A Tutorial", część o mostku Wheatstone’a i zależności napięcia wyjściowego od zasilania oraz odkształcenia (zastosowanie w tensometrii) – https://vpgsensors.com/ (materiały techniczne), dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik z metrologii/mechatroniki: czujniki tensometryczne i mostki Wheatstone’a (rozdział o czułości mV/V)
  • Instrukcje producentów czujników siły (load cell) – opis parametru sensitivity (mV/V) i przykłady skalowania
  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektroniki pomiarowej: wzmacniacze instrumentalne i kondycjonowanie sygnałów z mostków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego