Współczynnik mocy cosφ opisuje, jaka część mocy pozornej jest zamieniana na moc czynną. W silniku asynchronicznym istotną rolę odgrywa prąd magnesujący, potrzebny do wytworzenia strumienia w szczelinie powietrznej. Ten prąd jest w dużej mierze "bierny" (opóźniony względem napięcia), więc podnosi moc bierną i moc pozorną.
Podczas biegu jałowego silnik wykonuje minimalną pracę użyteczną. Moc czynna jest wtedy głównie zużywana na straty (tarcie, wentylacja, straty w żelazie), a nie na oddawanie momentu do obciążenia. Jednocześnie prąd magnesujący nadal musi płynąć, bo strumień musi zostać utrzymany. W efekcie relacja mocy czynnej do pozornej jest niekorzystna i cosφ przyjmuje najmniejsze wartości.
Przy obciążeniu znamionowym rośnie składowa prądu odpowiedzialna za wytwarzanie momentu i przekazywanie mocy mechanicznej, czyli rośnie moc czynna. Udział prądu magnesującego w prądzie całkowitym staje się relatywnie mniejszy, dlatego cosφ zwykle jest wyższy niż na biegu jałowym.
Odpowiedzi typu "zwarcia awaryjnego" oraz "zwarcia pomiarowego" nie opisują typowego stanu pracy, dla którego analizuje się charakterystykę cosφ silnika w eksploatacji. Zwarcie jest stanem zakłóceniowym (lub procedurą testową), w którym podstawowym problemem są prądy i zabezpieczenia, a nie porównywanie współczynnika mocy w sensie ekonomiki pracy napędu.
- Bieg jałowy → mała moc czynna, istotna moc bierna → najniższy cosφ.
- Obciążenie znamionowe → większa moc czynna, lepsza relacja P/S → wyższy cosφ.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "kiedy cosφ jest najniższy", to najczęściej chodzi o sytuację, gdy urządzenie pobiera prąd do wytworzenia pola/strumienia, ale nie wykonuje prawie żadnej pracy użytecznej.
