KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 8.
W którym z dzienników wykonane jest obliczenie danych do sytuacyjnego tyczenia punktów metodą ortogonalną?
Ilustracja przedstawia cztery tabele oznaczone literami A, B, C i D, które są związane z obliczeniami geodezyjnymi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "D." jest właściwa, ponieważ wskazuje dziennik/tabelę przeznaczoną do obliczeń danych do tyczenia metodą ortogonalną (wyznaczanie odciętych i rzędnych względem linii odniesienia), a nie do zapisu samych obserwacji pomiarowych.

Pełne wyjaśnienie:

W tyczeniu sytuacyjnym metodą ortogonalną punkt w terenie wyznacza się przez dwie prostopadłe składowe względem przyjętej linii odniesienia: najpierw odkłada się odcinek wzdłuż tej linii (odcięta), a następnie prostopadle do niej (rzędna). Żeby taki punkt wynieść, trzeba wcześniej przygotować dane obliczeniowe (zestawienie wartości do odłożenia w terenie) na podstawie współrzędnych punktów, kierunku bazowego oraz przyjętego układu odniesienia.

Dlatego obliczenia "danych do sytuacyjnego tyczenia punktów metodą ortogonalną" wykonuje się w tym dzienniku/arkuszu, który jest przeznaczony do obliczeń tyczenia ortogonalnego, a nie w dzienniku służącym wyłącznie do:

  • zapisu obserwacji z pomiaru (np. odczytów na łacie, odległości, kątów),
  • opisu czynności terenowych lub szkicu sytuacyjnego bez tabeli obliczeniowej,
  • zestawień dla innej metody tyczenia (np. biegunowej), gdzie dominują dane typu: kierunek/azymut i odległość.

Odpowiedź "D." wskazuje właściwy dziennik/tabelę, bo zawiera strukturę danych typową dla przygotowania tyczenia ortogonalnego: wartości potrzebne do wyznaczenia położenia punktu jako przesunięć w układzie prostokątnym względem linii bazowej. Pozostałe odpowiedzi (inne dzienniki/tabele) nie odpowiadają temu celowi — zwykle służą do rejestracji obserwacji, obliczeń innego rodzaju albo do podsumowań, które nie dostarczają bezpośrednio odciętych i rzędnych do wyniesienia punktu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "obliczenia danych do tyczenia", szukaj arkusza, który ma charakter przygotowawczy (zestawienie do wyniesienia), a nie arkusza, który dokumentuje tylko pomiar wykonany w terenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tyczenie ortogonalne polega na wyznaczeniu punktu w terenie przez odłożenie dwóch prostopadłych składowych względem linii odniesienia: odciętej (wzdłuż linii) i rzędnej (prostopadle). Jest często stosowane przy tyczeniu osi i naroży obiektów, gdy łatwo zorganizować linię bazową.
Najczęściej potrzebujesz: współrzędnych punktu tyczonego, danych linii odniesienia (dwa punkty lub kierunek), punktu początkowego odłożenia oraz obliczonych wartości odciętej i rzędnej. W praktyce przygotowuje się zestawienie "co i ile odłożyć", aby ograniczyć obliczenia w terenie.
Obserwacje pomiarowe dokumentują to, co zmierzono (odczyty, odległości, kąty), a obliczenia do tyczenia opisują to, co ma być odłożone w terenie (np. odcięta i rzędna). Rozdzielenie ułatwia kontrolę, archiwizację i zmniejsza ryzyko pomylenia danych "pomiar" z danymi "tyczenie".
Szukaj arkusza, który prowadzi do pary wartości prostopadłych (odcięta/rzędna) lub do danych opisujących przesunięcie w układzie prostokątnym względem kierunku bazowego. Tabela stricte obserwacyjna zwykle ma kolumny typowe dla odczytów/obserwacji, a nie "wartości do odłożenia".
Metoda ortogonalna bywa korzystna, gdy masz prostą, łatwą do stabilizacji linię odniesienia (np. krawędź, oś) i tyczysz punkty w jej pobliżu. Tyczenie biegunowe częściej wybiera się, gdy pracujesz z jednego stanowiska instrumentu i wygodniej jest wyznaczać punkty przez kierunek i odległość.
Typowe błędy to: pomylenie znaku rzędnej (lewa/prawa strona linii), przyjęcie złego punktu początkowego odciętej, użycie niewłaściwego kierunku linii odniesienia oraz przepisanie wartości z innego punktu. Na egzaminie często myli się też arkusz obliczeń z arkuszem obserwacji.
Odcięta to odległość odkładana wzdłuż linii odniesienia od ustalonego punktu startowego. Rzędna to odległość odkładana prostopadle do tej linii, która "odsuwa" punkt na lewo lub prawo. Razem jednoznacznie określają położenie punktu względem linii bazowej.
Nie. Dobre przygotowanie polega na wykonaniu obliczeń wcześniej i wpisaniu do dziennika/arkusza wartości, które trzeba odłożyć w terenie. W terenie ograniczasz się wtedy do czynności tyczenia i kontroli. Obliczenia "na bieżąco" zwiększają ryzyko pomyłek i wydłużają pracę.
Wpisuje się je do dziennika/arkusza przeznaczonego do obliczeń tyczenia (a nie wyłącznie do obserwacji). Taki arkusz ma formę zestawienia wartości potrzebnych do wyniesienia punktów. W zadaniach egzaminacyjnych bywa przedstawiony jako jedna z kilku tabel (wariantów) do wyboru.
Wykonaj kontrolę rachunkową i logiczną: porównaj położenie punktów z planem, sprawdź spójność kierunku linii odniesienia, oceń znaki (lewo/prawo), a dla kilku punktów wykonaj obliczenie niezależne (np. inną metodą). Dobre dzienniki mają miejsce na kontrolę i uwagi.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręcznik lub skrypt z geodezji inżynieryjnej (dział: tyczenie sytuacyjne, metody tyczenia)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.19 dotyczące dokumentacji i dzienników polowych
  • Zestawy arkuszy/dzienników ćwiczeniowych do obliczeń tyczenia (ortogonalne i biegunowe) używane w pracowni geodezyjnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego