KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 27.
W którym z wymienionych pomieszczeń zaleca się ze względów bezpieczeństwa zamontowanie lampy przedstawionej na rysunku?
Ilustracja przedstawia przemysłową lampę przeciwwybuchową, która jest używana w miejscach o podwyższonym ryzyku wybuchu,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pralni chemicznej mogą występować pary łatwopalnych rozpuszczalników, co zwiększa ryzyko zapłonu. Z tego względu zaleca się stosowanie opraw oświetleniowych ograniczających możliwość powstania źródła zapłonu i lepiej przystosowanych do trudnych warunków pracy. Pozostałe pomieszczenia typowo nie mają tak charakterystycznego zagrożenia oparami rozpuszczalników.

Pełne wyjaśnienie:

W pralni chemicznej w praktyce spotyka się substancje lotne (np. rozpuszczalniki) i ich pary. Taki czynnik środowiskowy może tworzyć mieszaniny palne z powietrzem, a więc podnosi wymagania dotyczące doboru urządzeń, które nie powinny inicjować zapłonu (np. przez iskrzenie, przegrzanie elementów, nieszczelności osłon, niekontrolowane łuki elektryczne).

Dlatego odpowiedź "Pralni chemicznej." jest właściwa jako typowe miejsce, gdzie ze względów bezpieczeństwa dobiera się oprawy oświetleniowe o podwyższonych wymaganiach dla warunków zagrożenia (w tym dla ograniczania potencjalnych źródeł zapłonu oraz odporności na czynniki środowiskowe).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • "Warsztacie ślusarskim." – warsztat może być zapylony lub narażony na uszkodzenia mechaniczne, ale nie jest to automatycznie środowisko o typowym, stałym ryzyku obecności palnych par rozpuszczalników. Zwykle dobór opraw dotyczy tam odporności mechanicznej i stopnia ochrony, a nie specyfiki oparów lotnych.
  • "Magazynie spożywczym." – w typowych warunkach przechowywania żywności nie zakłada się obecności mieszanin palnych par rozpuszczalników, więc nie jest to charakterystyczny przykład miejsca, gdzie taka oprawa byłaby "zalecana" z powodu ryzyka zapłonu.
  • "Piwnicy bloku mieszkalnego." – piwnica bywa wilgotna i gorzej wentylowana, ale sama wilgoć nie jest tym samym co ryzyko oparów rozpuszczalników. Dobór opraw w piwnicy częściej wiąże się z odpornością na wilgoć i trwałością, a nie z typową technologią chemiczną.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie opiera się na rysunku oprawy, szukaj cech sugerujących przeznaczenie do środowisk szczególnych (np. konstrukcja ograniczająca możliwość zapłonu, osłony, masywna obudowa, uszczelnienia). Następnie dopasuj to do pomieszczenia, w którym realnie występują palne gazy lub pary.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oprawa zaprojektowana tak, aby w przewidywanych warunkach pracy nie stała się skutecznym źródłem zapłonu mieszaniny palnej (gazów lub par). Osiąga się to m.in. przez odpowiednią konstrukcję obudowy, ograniczenie nagrzewania i sposób prowadzenia elementów elektrycznych.
W pralniach chemicznych mogą występować lotne rozpuszczalniki i ich pary. Pary mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny palne, a więc pojawia się potrzeba ograniczania źródeł zapłonu (iskier, łuków, przegrzania). Stąd większy nacisk na dobór bezpieczniejszego osprzętu.
Zwykle są to: szczelniejsza, masywniejsza obudowa, solidne zamknięcia i osłony elementów, które zmniejszają ryzyko iskrzenia na zewnątrz oraz utrudniają kontakt wnętrza oprawy z atmosferą w pomieszczeniu. Na egzaminie warto kojarzyć wygląd z przeznaczeniem.
Może, ale zwykle z innych powodów: zapylenie, uderzenia mechaniczne, wibracje lub wilgoć. To nie jest automatycznie środowisko z palnymi parami rozpuszczalników. Dlatego "warsztat" bywa pułapką skojarzeniową, jeśli pytanie dotyczy ryzyka zapłonu par.
Najczęściej wybiera się pomieszczenie "ogólnie niebezpieczne" (np. piwnica), zamiast dopasować rodzaj zagrożenia do przeznaczenia oprawy. Pomaga myślenie: jaki czynnik dominuje – wilgoć, pył, uszkodzenia mechaniczne czy palne gazy/pary – i które miejsce ma go najbardziej typowo.
W gazownictwie istotne jest ograniczanie źródeł zapłonu w miejscach, gdzie może wystąpić gaz palny lub jego mieszanina z powietrzem. Dobór urządzeń (także elektrycznych) do warunków środowiskowych jest elementem bezpiecznej eksploatacji instalacji i pracy w otoczeniu paliw gazowych.
Gdy pary osiągają stężenie w zakresie palności i pojawi się źródło zapłonu (iskra, łuk, gorąca powierzchnia). Ryzyko rośnie przy słabej wentylacji, emisji substancji w trakcie pracy oraz przy nagromadzeniu oparów w dolnych partiach pomieszczenia.
W typowych warunkach magazynowania żywności – nie z powodu par rozpuszczalników. Wyjątki mogą dotyczyć nietypowych procesów lub pyłów, ale to wymagałoby dodatkowych informacji. W standardowej interpretacji egzaminacyjnej magazyn spożywczy nie jest najbardziej charakterystyczny dla takiego ryzyka.
Warto opanować: atmosfera wybuchowa, źródło zapłonu, wentylacja, mieszanina palna, zapalność, a także ogólną logikę doboru urządzeń ograniczających ryzyko zapłonu. Nawet bez wchodzenia w szczegółowe klasyfikacje stref pomaga to poprawnie uzasadniać wybór odpowiedzi.
Najlepiej ćwiczyć na zdjęciach i kartach katalogowych: porównuj wygląd standardowej oprawy z oprawą o konstrukcji "wzmocnionej" (szczelniejszej, z osłonami). Ucz się kojarzyć cechy z ryzykiem w pomieszczeniu: wilgoć/pył/uderzenia vs pary i ryzyko zapłonu.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W pralni chemicznej mogą występować pary łatwopalnych rozpuszczalników, co zwiększa ryzyko zapłonu."

Źródła:

  • Dyrektywa 2014/34/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferach potencjalnie wybuchowych (ATEX) – tekst aktu
  • PN-EN IEC 60079-10-1: klasyfikacja przestrzeni – Atmosfery wybuchowe. Część 10-1: Klasyfikacja przestrzeni – Gazowe atmosfery wybuchowe (tytuł normy)
  • PN-EN 60079-14: Atmosfery wybuchowe – Część 14: Projektowanie, dobór i montaż instalacji elektrycznych (tytuł normy)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe o strefach zagrożenia wybuchem i źródłach zapłonu (ATEX) – ujęcie ogólne
  • Dokumentacje producentów opraw oświetleniowych (opis zastosowań i ograniczeń)
  • Podręczniki BHP dla prac w środowiskach z substancjami palnymi i lotnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego