W badaniach wytrzymałości na ściskanie zaprawy (wynik w MPa) otrzymuje się zwykle serię wyników z kilku próbek. Aby wyznaczyć wartość reprezentatywną dla zaprawy, stosuje się reguły opracowania serii, które mają ograniczyć wpływ przypadkowych odchyleń (np. błąd przygotowania próbki, niejednorodność, błąd pomiaru).
Dla podanych wyników: 20, 18, 18, 19, 20, 25 MPa typowa procedura polega na odrzuceniu wyników skrajnych (najmniejszego i największego), a następnie obliczeniu średniej z pozostałych wartości.
- Wartość minimalna w serii: 18 MPa (jedna z wartości skrajnych).
- Wartość maksymalna w serii: 25 MPa (druga wartość skrajna).
- Pozostałe wyniki do uśrednienia: 18, 19, 20, 20 MPa.
Średnia arytmetyczna: (18 + 19 + 20 + 20) / 4 = 77 / 4 = 19,25 MPa. Następnie wynik podaje się zgodnie z zasadą prezentacji/zaokrągleń z przywołanych zasad oznaczania cech technicznych, co w tym przypadku prowadzi do 19 MPa jako wytrzymałości zaprawy.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 20 MPa – to jedna z wartości pomiarowych i jest bliska średniej, ale nie wynika z obliczeń po odrzuceniu skrajności i przyjętym zaokrągleniu.
- 25 MPa – to wynik maksymalny, który w procedurach opracowania serii traktuje się jako skrajny; przyjmowanie go jako wytrzymałości zaprawy zawyżałoby ocenę.
- 18 MPa – to wynik minimalny (również skrajny); przyjmowanie go jako wartości zaprawy zaniżałoby ocenę i ignorowałoby pozostałe pomiary.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu podano kilka wyników i jest odwołanie do "zasad oznaczania", kluczowe jest ustalenie, czy trzeba odrzucić wartości skrajne oraz jak wykonać zaokrąglenie końcowe. Dopiero potem wybieraj odpowiedź.
