KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 17.
W niwelacji powierzchniowej metodą punktów rozproszonych odległość mierzonych pikiet od stanowiska pomiarowego oblicza się za pomocą wzoru: D = kl + c. Znając odczyty z łaty niwelacyjnej, dokonane kreską górną i dolną siatki dalmierczej instrumentu, wartość / należy policzyć ze wzoru:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odcinek łaty l w siatce dalmierczej wyznacza się jako różnicę odczytów wykonanych kreską górną i dolną. Ponieważ odczyt górny jest większy od dolnego, l oblicza się jako g − d. Pozostałe działania (iloczyn, suma, iloraz) nie opisują odcinka między dwiema kreskami.

Pełne wyjaśnienie:

W niwelacji (i ogólnie w pomiarach z wykorzystaniem siatki dalmierczej) wykonuje się na łacie dwa odczyty: kreską górną oraz kreską dolną. Te dwa odczyty wyznaczają na łacie pewien odcinek – różnicę wysokości wskazań między kreskami.

Właśnie ten odcinek na łacie oznacza się jako l. Jeżeli przyjmiemy, że:

  • g to odczyt wykonany kreską górną,
  • d to odczyt wykonany kreską dolną,

to odcinek między nimi jest równy l = g − d. Jest to prosta konsekwencja definicji odcinka: od większego wskazania odejmuje się mniejsze. Dzięki temu l ma sens fizyczny (jest dodatni i ma jednostkę taką jak odczyt z łaty, np. metry).

Odpowiedź "l = g · d" jest błędna, bo iloczyn dwóch odczytów nie opisuje żadnej długości odcinka na łacie i daje wynik w "dziwnej" jednostce (mnożenie dwóch długości). Odpowiedź "l = g + d" jest błędna, bo suma nie reprezentuje różnicy położeń dwóch kresek – zawyżałaby wynik i nie odpowiada interpretacji geometrycznej. Odpowiedź "l = g/d" również nie opisuje odcinka: iloraz jest bezwymiarowy (lub prowadzi do nielogicznej interpretacji) i nie jest wykorzystywany do wyznaczenia stadialnego odcinka.

W praktyce terenowej warto pamiętać kontrolę: jeśli odczyt górny jest mniejszy od dolnego, oznacza to błąd odczytu albo pomyłkę w przypisaniu, bo l powinno wyjść dodatnie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odcinek l to różnica wskazań na łacie pomiędzy kreską górną i dolną siatki dalmierczej. Jest to "odcinek stadialny" wykorzystywany w zależności na odległość. W praktyce liczy się go jako odczyt górny minus odczyt dolny.
Liczy się to jako zwykłą różnicę odczytów: l = g − d. Wynik powinien być dodatni, bo odczyt górny jest większy od dolnego. Jeżeli wychodzi ujemny lub bardzo mały, warto sprawdzić, czy nie zamieniono g z d.
Ponieważ siatka dalmiercza wyznacza na łacie dwa punkty, a odcinek między nimi jest z definicji różnicą położeń. Suma nie odpowiada żadnej długości odcinka i nie ma sensu geometrycznego w tym zastosowaniu, dlatego prowadziłaby do błędnych odległości.
W kontekście odczytów kreską górną i dolną siatki dalmierczej – nie. Iloczyn dwóch odczytów nie reprezentuje odcinka na łacie i daje wynik o innej interpretacji jednostkowej. W zadaniach egzaminacyjnych dotyczących siatki dalmierczej l oznacza właśnie różnicę odczytów.
Stosuje się go przy wyznaczaniu odległości metodą stadialną (z siatką dalmierczą), gdy z odczytów na łacie wyznacza się l, a następnie przelicza na odległość D przy użyciu stałej mnożnej k i dodawczej c instrumentu.
Najczęściej zdarza się zamiana odczytów (przypisanie g jako dolnego i d jako górnego), odczyt z niewłaściwej kreski lub pomyłka o jedną działkę łaty. Skutek to niepoprawne l, a potem zła odległość D. Pomaga kontrola: l powinno być dodatnie i realistyczne.
Nie, bo l pochodzi bezpośrednio z obserwacji na łacie (kreska górna i dolna). Sam wzór na D mówi tylko, jak przeliczyć zmierzony odcinek stadialny na odległość. Do wyznaczenia l potrzebujesz odczytów g i d z łaty.
Podstawowa kontrola to znak i wielkość: l powinno być dodatnie (g > d) i mieć rozsądną wartość, zgodną z odległością od łaty. Jeśli l wychodzi bliskie zeru lub ujemne, zwykle oznacza to błąd odczytu lub zamianę g z d.
W tego typu zadaniach zwykle przyjmuje się, że g to odczyt z kreski górnej siatki dalmierczej, a d to odczyt z kreski dolnej. Z tych dwóch wartości wyznacza się l jako różnicę, a potem oblicza odległość według zależności stadialnej.
Ćwicz schemat: (1) rozpoznaj odczyt górny i dolny, (2) policz l = g − d, (3) dopiero potem podstaw do wzoru na odległość. Dobrą praktyką jest też sprawdzanie sensu wyniku (czy l i D nie są nielogiczne dla sytuacji w terenie).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odcinek łaty l w siatce dalmierczej wyznacza się jako różnicę odczytów wykonanych kreską górną i dolną."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej: niwelacja i tachimetria (część o dalmierzu stadialnym)
  • Instrukcje do ćwiczeń terenowych z niwelacji (opis siatki dalmierczej i odczytów górny/dolny)
  • Zadania rachunkowe z niwelacji: obliczanie odległości metodą stadialną

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego