KWALIFIKACJA ELM2 - PAŹDZIERNIK 2016 (test 2)

PYTANIE NR 4.
W odbiorniku radiowym, którego schemat blokowy przedstawia rysunek, blok oznaczony symbolem X jest
Ilustracja przedstawia schemat blokowy odbiornika radiowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator lokalny (heterodyna) w odbiorniku z przemianą częstotliwości wytwarza sygnał o częstotliwości, która po zmieszaniu z sygnałem z anteny daje stałą częstotliwość pośrednią. Dlatego blok współpracujący z mieszaczem i dostarczający do niego własny sygnał jest generatorem lokalnym, a nie wzmacniaczem w.cz. ani detektorem.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym odbiorniku radiowym z przemianą częstotliwości (układ superheterodynowy) kluczową rolę pełnią dwa bloki pracujące razem: mieszacz oraz generator lokalny (heterodyna).

Generator lokalny wytwarza sinusoidalny sygnał o częstotliwości zależnej od nastawienia odbiornika. Ten sygnał nie pochodzi z anteny – jest generowany wewnątrz urządzenia i doprowadzany do mieszacza. W mieszaczu następuje mnożenie/nie-liniowe "zmieszanie" sygnału odebranego (RF) z sygnałem heterodyny, co daje składowe o częstotliwościach będących sumą i różnicą częstotliwości. Po filtracji wybiera się zwykle różnicę, czyli częstotliwość pośrednią, która ma stałą wartość, co ułatwia dalsze wzmocnienie i selekcję.

Dlatego, jeśli na schemacie blokowym widać blok "X" dostarczający sygnał do mieszacza (a jego wyjście nie jest połączone bezpośrednio z anteną), to jest to właśnie generator lokalny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Wzmacniacz w.cz. wzmacnia słaby sygnał z anteny na tej samej (odbieranej) częstotliwości; nie wytwarza własnego sygnału do przemiany.
  • Mieszacz sygnałów to element, w którym spotykają się sygnał z toru wejściowego i sygnał heterodyny; sam mieszacz nie jest źródłem częstotliwości lokalnej.
  • Detektor sygnału (demodulator) znajduje się zwykle po torze częstotliwości pośredniej i odzyskuje informację (np. audio) z sygnału zmodulowanego; nie służy do wytwarzania częstotliwości pomocniczej.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać parę: mieszacz + generator lokalny. Jeżeli w torze jest przemiana, to musi być źródło częstotliwości lokalnej, a jego zadaniem jest umożliwienie uzyskania stałej częstotliwości pośredniej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Generator lokalny (heterodyna) to układ w odbiorniku z przemianą częstotliwości, który wytwarza własny sygnał sinusoidalny doprowadzany do mieszacza. Dzięki temu po zmieszaniu z sygnałem z anteny powstaje częstotliwość pośrednia, łatwiejsza do wzmocnienia i filtrowania.
Jest potrzebny, bo umożliwia przemianę częstotliwości: mieszacz potrzebuje dwóch sygnałów (z anteny i z heterodyny). Różnica częstotliwości daje stałą częstotliwość pośrednią, co upraszcza selektywne filtry i zapewnia stabilne wzmocnienie w dalszych stopniach odbiornika.
Mieszacz łączy (nieliniowo) sygnał wejściowy RF z sygnałem z generatora lokalnego. Na wyjściu pojawiają się składowe o częstotliwościach sumy i różnicy. Zwykle wybiera się filtracją składową różnicową jako częstotliwość pośrednią do dalszej obróbki.
Wzmacniacz w.cz. jest w torze sygnału z anteny i wzmacnia sygnał na odbieranej częstotliwości. Generator lokalny nie bierze sygnału z anteny, tylko generuje własny sygnał i podaje go do mieszacza. Kluczowa jest więc analiza połączeń bloków na schemacie.
Detektor (demodulator) pojawia się po etapach selekcji i wzmocnienia (często po torze częstotliwości pośredniej). Jego zadaniem jest odzyskanie informacji z modulacji (np. sygnału audio). Nie służy do przemiany częstotliwości i nie dostarcza sygnału do mieszacza.
Częstotliwość pośrednia to częstotliwość uzyskiwana po zmieszaniu sygnału odbieranego z sygnałem generatora lokalnego. Jest stała (dla danego odbiornika), co pozwala stosować stałe filtry i zoptymalizowane wzmacniacze. Wynika zwykle z różnicy częstotliwości RF i heterodyny.
Najczęściej mylą mieszacz z generatorem lokalnym (bo oba są obok siebie) oraz wzmacniacz w.cz. z elementami przemiany częstotliwości. Pomaga zasada: generator lokalny jest źródłem sygnału "wewnętrznego", a mieszacz to miejsce, gdzie spotykają się dwa sygnały.
Nie w typowym ujęciu superheterodynowym. Przemiana częstotliwości wymaga sygnału odniesienia, który w praktyce dostarcza generator lokalny. Bez niego mieszacz nie ma z czym "zmieszać" sygnału z anteny, więc nie powstaje stabilna częstotliwość pośrednia.
Często objawem jest brak odbioru lub bardzo słaby odbiór mimo sprawnych stopni m.cz. i zasilania. Ponieważ nie zachodzi przemiana częstotliwości, tor p.cz. nie dostaje prawidłowego sygnału. W diagnostyce sprawdza się obecność heterodyny (np. pomiarem lub nasłuchem drugiego odbiornika).
Warto umieć rozpoznać kolejność bloków: antena, wzmacniacz w.cz., mieszacz, generator lokalny, filtr/wzmacniacz p.cz., detektor, wzmacniacz m.cz. Ćwicz czytanie schematów blokowych i opisy funkcji każdego bloku jednym zdaniem—to ułatwia szybki wybór odpowiedzi.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Generator lokalny (heterodyna) w odbiorniku z przemianą częstotliwości wytwarza sygnał o częstotliwości, która po zmieszaniu z sygnałem z anteny daje stałą częstotliwość pośrednią."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Superheterodyna (dostęp: 2026-03-01)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Oscylator_lokalny (dostęp: 2026-03-01)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszacz_(elektronika) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o odbiornikach superheterodynowych (przemiana częstotliwości)
  • Karty katalogowe i noty aplikacyjne układów mieszaczy/oscylatorów (np. w odbiornikach AM/FM)
  • Ćwiczenia z analizy schematów blokowych torów RF

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego