KWALIFIKACJA EKA7 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 29.
W okresie sprawozdawczym spółka wykonała dwa zlecenia produkcyjne, ponosząc koszty zgodnie z zestawieniem w tabeli. Koszty wydziałowe są rozliczane na poszczególne zlecenia w stosunku do płac bezpośrednich z narzutami. Oblicz pełny koszt wytworzenia produkcji przypadającej na zlecenie nr 1 i zlecenie nr 2, zakładając, że nie wystąpiła produkcja niezakończona.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika ekonomisty, kwalifikacja AU36.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pełny koszt wytworzenia dla zlecenia to suma kosztów bezpośrednich oraz przypadającej na nie części kosztów wydziałowych. Skoro koszty wydziałowe rozlicza się proporcjonalnie do płac bezpośrednich z narzutami, najpierw wyznacza się udział każdego zlecenia w tej podstawie, rozdziela koszty wydziałowe i dodaje do kosztów bezpośrednich (brak produkcji niezakończonej).

Pełne wyjaśnienie:

W rachunku kosztów zleceniowym (kalkulacja pod zlecenie) pełny koszt wytworzenia dla danego zlecenia obejmuje:

  • koszty bezpośrednie przypisane wprost do zlecenia (np. materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie),
  • koszty pośrednie (wydziałowe), które trzeba rozliczyć kluczem, ponieważ dotyczą kilku zleceń jednocześnie.

W treści zadania klucz rozliczeniowy jest podany wprost: koszty wydziałowe rozlicza się w stosunku do płac bezpośrednich z narzutami. Oznacza to, że podstawą podziału nie są same wynagrodzenia, lecz wynagrodzenia powiększone o narzuty na płace (np. koszty pracodawcy), jeśli takie narzuty znajdują się w tabeli.

Procedura obliczeń jest standardowa:

  1. Zsumować dla obu zleceń podstawę rozliczenia: "płace bezpośrednie z narzutami" (dla zlecenia 1 i 2).
  2. Wyznaczyć udział (proporcję) każdego zlecenia w łącznej podstawie: udział zlecenia = podstawa zlecenia / suma podstaw.
  3. Rozdzielić łączne koszty wydziałowe zgodnie z udziałami (albo policzyć stawkę narzutu na 1 zł podstawy i przemnożyć przez podstawę zlecenia).
  4. Dla każdego zlecenia zsumować: koszty bezpośrednie + przydzielone koszty wydziałowe = pełny koszt wytworzenia.

Informacja, że nie wystąpiła produkcja niezakończona, upraszcza zadanie: nie trzeba dzielić kosztów na produkcję zakończoną i niezakończoną ani wyceniać WIP. Całość kosztów danego zlecenia dotyczy produkcji ukończonej w okresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi bywają błędne? Najczęstsze pomyłki to: rozliczenie kosztów wydziałowych do samych płac bez narzutów, użycie innej podstawy (np. materiałów), przyjęcie błędnej sumy kosztów wydziałowych do podziału albo pominięcie jednego składnika kosztów bezpośrednich przy sumowaniu. Każda z tych pomyłek daje liczby "podobne", ale niezgodne z kluczem wskazanym w zadaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszty wydziałowe to koszty pośrednie wydziału produkcyjnego (np. utrzymanie hali, amortyzacja maszyn, energia), których nie da się przypisać wprost do jednego zlecenia. Rozlicza się je na zlecenia kluczem, aby doliczyć je do kosztu wytworzenia.
Najpierw liczysz podstawę dla każdego zlecenia: płace bezpośrednie + narzuty na płace (jeśli są ujęte). Potem ustalasz udział zlecenia w sumie podstaw i tym udziałem dzielisz łączne koszty wydziałowe. Otrzymaną kwotę doliczasz do kosztów bezpośrednich.
To popularny klucz, gdy praca (robocizna) jest głównym czynnikiem napędzającym koszty pośrednie produkcji. Dodanie narzutów sprawia, że podstawa lepiej odzwierciedla rzeczywisty koszt pracy dla firmy, a rozdział kosztów wydziałowych jest bardziej adekwatny.
Pełny koszt wytworzenia to suma kosztów bezpośrednich zlecenia (np. materiały, płace) oraz przydzielonej części kosztów pośrednich produkcji (koszty wydziałowe). To właśnie ta wartość jest podstawą do wyceny produkcji zakończonej oraz analizy rentowności zleceń.
Produkcję niezakończoną uwzględnia się, gdy na koniec okresu część zleceń nie jest ukończona. Wtedy koszty trzeba podzielić na część dotyczącą wyrobów gotowych i część przypadającą na WIP (zwykle według stopnia zaawansowania). Gdy WIP nie ma, cały koszt dotyczy produkcji zakończonej.
Wykonaj kontrolę: suma kosztów wydziałowych przypisana do zlecenia 1 i 2 musi być równa łącznej kwocie kosztów wydziałowych z tabeli. Dodatkowo sprawdź, czy użyta podstawa to dokładnie "płace z narzutami", a nie same płace lub inna wielkość kosztów.
Najczęstsze błędy to: użycie złej podstawy (np. płace bez narzutów), pomylenie proporcji (odwrócenie ułamka), nieuwzględnienie jednego zlecenia w sumie podstawy oraz pominięcie części kosztów bezpośrednich przy końcowym sumowaniu. Pomaga zapis krok po kroku i kontrola sumy przydziałów.
Stawka narzutu = łączne koszty wydziałowe / łączna podstawa rozliczenia (płace z narzutami dla wszystkich zleceń). Następnie koszty wydziałowe dla danego zlecenia = stawka narzutu × podstawa tego zlecenia. Ta metoda jest równoważna rozliczeniu udziałami procentowymi.
Do kosztów bezpośrednich zalicza się te, które da się jednoznacznie przypisać do zlecenia: materiały bezpośrednie zużyte na zlecenie, płace bezpośrednie pracowników wykonujących zlecenie oraz inne koszty możliwe do bezpośredniego ujęcia (np. specjalistyczne usługi wyłącznie dla tego zlecenia).
Najlepiej trzymać stały schemat: (1) ustal podstawę klucza, (2) policz sumę podstawy, (3) oblicz narzut/udziały, (4) rozdziel koszty wydziałowe, (5) zsumuj koszty pełne dla każdego zlecenia, (6) zrób kontrolę sum (czy rozdzielono całość kosztów pośrednich).
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pełny koszt wytworzenia dla zlecenia to suma kosztów bezpośrednich oraz przypadającej na nie części kosztów wydziałowych."

Źródła:

  • Deloitte IAS Plus: IAS 2 Inventories (zasady kosztu wytworzenia i wyceny zapasów) https://www.iasplus.com/en/standards/ias/ias2 (dostęp: 2026-03-01)
  • IFRS Foundation: IAS 2 Inventories (standard i omówienia) https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-2-inventories/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do rachunkowości zarządczej: rachunek kosztów i kalkulacja zleceniowa (rozdziały o kosztach pośrednich i kluczach rozliczeniowych)
  • Zbiór zadań z kalkulacji kosztu wytworzenia (ćwiczenia na narzuty i proporcje)
  • Materiały edukacyjne o wycenie zapasów i koszcie wytworzenia w ujęciu standardów rachunkowości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego