KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 28.
W opiece nad pacjentem, u którego podczas wstawania z łóżka występują nagłe spadki ciśnienia, należy zadbać, aby po przebudzeniu pacjent
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy nagłych spadkach ciśnienia podczas wstawania kluczowe jest ograniczenie gwałtownej zmiany pozycji.
Stopniowe przejście: siad w łóżku → siad z nogami opuszczonymi → stanie przy łóżku daje czas na adaptację krążenia, zmniejsza zawroty głowy, ryzyko omdlenia i upadku.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane "nagłe spadki ciśnienia podczas wstawania" odpowiada typowej sytuacji hipotensji ortostatycznej, czyli obniżenia ciśnienia przy zmianie pozycji na bardziej pionową. W praktyce opiekun medyczny ma zadanie przede wszystkim zminimalizować ryzyko zasłabnięcia i upadku poprzez właściwą technikę uruchamiania pacjenta oraz asekurację.

Odpowiedź "wstawał powoli z zachowaniem trzech etapów: siadanie w łóżku, siadanie ze spuszczonymi nogami, stanie przy łóżku" jest właściwa, bo realizuje zasadę stopniowej pionizacji. Każdy etap daje czas na przystosowanie układu krążenia do działania grawitacji oraz pozwala ocenić samopoczucie chorego przed kolejnym krokiem. W razie wystąpienia zawrotów głowy pacjent może pozostać w pozycji siedzącej, a opiekun może wezwać pomoc.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • Warianty z "wstawał szybko …" są ryzykowne: szybkie przejście do pionu może nasilić spadek ciśnienia, wywołać mroczki, nudności, poty, omdlenie i w konsekwencji uraz.
  • Warianty, w których etapem jest "wykonanie głębokich wdechów", mieszają zalecenia. Oddychanie może wspierać komfort pacjenta, ale nie zastępuje kluczowego elementu, jakim jest zmiana pozycji w logicznej kolejności i obserwacja tolerancji wysiłku.

Wskazówki egzaminacyjne: zwracaj uwagę na słowa-klucze w treści (np. "nagłe spadki ciśnienia"). W takich pytaniach zwykle szuka się odpowiedzi, która redukuje tempo zmiany pozycji, wprowadza etapy i poprawia bezpieczeństwo, a nie "przyspiesza" działanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hipotonia ortostatyczna to spadek ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji (np. z leżenia na stanie), który może powodować zawroty głowy, mroczki przed oczami lub omdlenie. W opiece ważne jest wolne uruchamianie i obserwacja objawów.
Najczęściej stosuje się stopniową pionizację: najpierw pacjent siada w łóżku, potem siada z opuszczonymi nogami, a dopiero na końcu wstaje do stania przy łóżku. Każdy etap powinien trwać tyle, by ocenić samopoczucie i zapobiec omdleniu.
Szybkie wstanie zwiększa ryzyko gwałtownego obniżenia ciśnienia, co może wywołać zasłabnięcie i upadek. Dla opiekuna medycznego kluczowa jest profilaktyka urazów: wolne tempo i etapy dają czas na adaptację krążenia oraz reakcję na objawy.
Typowe sygnały to zawroty głowy, osłabienie, bladość, poty, nudności, "mroczki" przed oczami, uczucie chwiejności oraz omdlenie. W takiej sytuacji należy przerwać pionizację, posadzić lub położyć pacjenta i zapewnić bezpieczeństwo.
Przerwy warto robić po każdej zmianie pozycji: po przejściu do siadu w łóżku oraz po opuszczeniu nóg. Czas przerwy dobiera się do stanu chorego i występowania objawów. Najważniejsze jest, aby przed kolejnym etapem pacjent czuł się stabilnie.
Nie. Głębokie oddechy mogą poprawić komfort, ale nie zastępują kluczowego elementu profilaktyki spadków ciśnienia, czyli stopniowej zmiany pozycji ciała. W praktyce najważniejsza jest kolejność: siad w łóżku → siad z nogami w dół → stanie, z oceną tolerancji.
Opiekun powinien stać blisko pacjenta, mieć przygotowane stabilne oparcie (np. łóżko), dbać o bezpieczne obuwie i usunięcie przeszkód. Należy obserwować reakcję chorego i być gotowym przerwać czynność. W razie wysokiego ryzyka trzeba poprosić o pomoc drugą osobę.
Częste błędy to pośpiech, pomijanie etapów, brak obserwacji objawów oraz niedostateczna asekuracja. Ryzykowne jest też wstawanie bez przygotowania otoczenia (śliska podłoga, brak obuwia, przeszkody). Dobre nawyki to wolne tempo i kontrola samopoczucia pacjenta.
Należy natychmiast przerwać pionizację: posadzić pacjenta na łóżku (lub położyć, jeśli objawy są nasilone), zabezpieczyć przed upadkiem i wezwać personel medyczny, jeśli stan tego wymaga. Nie wolno zmuszać chorego do dalszego chodzenia "na siłę".
Ucz się schematów czynności: kolejność uruchamiania, zasady asekuracji, obserwacja objawów i reakcja na pogorszenie. Pomaga tworzenie krótkich procedur krok po kroku i łączenie ich z typowymi sytuacjami klinicznymi (osłabienie, spadki ciśnienia, po długim leżeniu).
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Mayo Clinic – Orthostatic hypotension (postural hypotension): Symptoms & causes, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/orthostatic-hypotension/symptoms-causes/syc-20352548 - accessed 2026-02-28
  • NHS – Postural hypotension, https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/ - accessed 2026-02-28
  • Merck Manual Consumer Version – Orthostatic Hypotension, https://www.merckmanuals.com/home/heart-and-blood-vessel-disorders/low-blood-pressure-and-shock/orthostatic-hypotension - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu mobilizacji i profilaktyki upadków
  • Podstawowe podręczniki pielęgnowania/ opieki długoterminowej (rozdziały o uruchamianiu chorego)
  • Wiarygodne portale medyczne opisujące hipotonię ortostatyczną (sekcje: postępowanie i zapobieganie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego