KWALIFIKACJA GIW13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 28.
W otworze wiertniczym na haku wisi 100 metrów rur okładzinowych o średnicy 133/8 (339,72 mm) i grubości ścianki 10,00 mm. Ile wynoszą maksymalne naprężenia rozciągające występujące w tych rurach, jeżeli ciężar jednostkowy rur wynosi 900 N/m? (Obliczając pole powierzchni, wynik zaokrąglij do drugiego miejsca po przecinku.)
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalne naprężenie rozciągające liczy się ze wzoru σ=F/A.
Siła osiowa to ciężar zawieszonych rur: F=900 N/m · 100 m.
Pole przekroju rury jest pierścieniowe: A=π/4·(D2−d2), gdzie d=D−2t.
Po podstawieniu otrzymuje się wynik rzędu 9000 kPa.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu wyznacza się naprężenie normalne (rozciągające) w rurach okładzinowych wynikające z ich obciążenia na haku. Dla pręta/rurociągu obciążonego osiowo zależność ma postać:

σ = F / A

gdzie F to siła rozciągająca, a A to pole przekroju poprzecznego materiału przenoszącego obciążenie.

1) Siła F
Podano ciężar jednostkowy rur: 900 N/m. Ponieważ na haku "wisi" odcinek długości 100 m, siła osiowa (w uproszczeniu: ciężar tego odcinka) wynosi:
F = 900 N/m · 100 m.
To jest obciążenie rozciągające działające wzdłuż osi rur.

2) Pole przekroju A
Rura ma średnicę zewnętrzną D = 339,72 mm i grubość ścianki t = 10,00 mm, więc średnica wewnętrzna wynosi:
d = D − 2t.
Pole przekroju materiału rury to różnica pól dwóch kół (przekrój pierścieniowy):
A = (π/4) · (D² − d²).
Ważne jest konsekwentne stosowanie jednostek: jeśli liczysz w mm, to pole wyjdzie w mm², a naprężenie w N/mm², co jest równoważne MPa. Następnie można przeliczyć MPa na kPa.

3) Interpretacja odpowiedzi
Odpowiedź "9000 kPa" odpowiada naprężeniu rzędu kilku MPa, co jest typowym rzędem wielkości dla obciążenia od ciężaru 100 m rur o takiej średnicy i ściance.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "900 Pa" – to wartość o kilka rzędów wielkości za mała; zwykle wynika z błędnego przeliczenia mm² na m² albo z pomylenia kPa z Pa.
  • "450 Pa" – analogicznie za mała wartość; często pojawia się po pominięciu długości 100 m (użycie samego 900 N zamiast 900 N/m · 100 m) albo po błędzie w polu przekroju.
  • "18000 kPa" – wynik zbyt duży, typowo powstaje po błędnym przyjęciu pola przekroju o połowę mniejszego (np. pomylenie średnicy i promienia lub błąd w obliczeniu średnicy wewnętrznej).

Na egzaminie kluczowe jest: policzyć d jako D−2t, zastosować wzór na pole pierścienia i dopilnować jednostek, aby końcowo uzyskać wynik w kPa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie osiowe liczysz ze wzoru σ=F/A. Najpierw wyznacz siłę F jako ciężar zawieszonego odcinka (ciężar jednostkowy razy długość), a potem pole A przekroju materiału rury (pierścień: różnica pól kół).
To obciążenie przypadające na 1 metr rury. Aby dostać siłę rozciągającą na haku, mnożysz je przez długość zawieszonego odcinka: F = (N/m) · m. Bez tego łatwo zaniżyć wynik o czynnik równy długości.
Średnica wewnętrzna wynika z geometrii: d = D − 2t, bo ścianka występuje po obu stronach przekroju. Typowy błąd to odjęcie tylko jednej grubości ścianki, co zawyża pole i zaniża naprężenie.
W przekroju poprzecznym rura ma kształt pierścienia: jest zewnętrzne koło o średnicy D i "puste" koło wewnętrzne o średnicy d. Materiał przenoszący siłę to tylko pierścień, więc A=π/4·(D²−d²).
Wygodnie liczyć w N i mm²: wtedy wynik wychodzi w N/mm², czyli MPa. Następnie przelicz: 1 MPa = 1000 kPa. Jeśli liczysz w m², wynik od razu jest w Pa.
9000 kPa to 9 MPa, czyli zwykle znacznie mniej niż typowe granice plastyczności stali. W praktyce ocena bezpieczeństwa zależy jednak od gatunku rury, połączeń, współczynników bezpieczeństwa i dodatkowych obciążeń (np. dynamicznych).
Najczęstsze pułapki to: pominięcie mnożenia przez długość (N/m → N), błędne wyliczenie d=D−2t, pomylenie średnicy z promieniem w polu, oraz nieprawidłowe przeliczenie jednostek (Pa zamiast kPa/MPa).
Naprężenia rosną, gdy zwiększa się długość zawieszonej kolumny lub jej ciężar jednostkowy, a także podczas operacji dynamicznych (przyspieszanie/hamowanie wyciągu). Wpływ ma też mniejsze pole przekroju (cieńsza ścianka).
Jeśli w zadaniu podano już wartość w mm, najlepiej używać jej bez dodatkowych przeliczeń. Przybliżenia mogą zmienić pole przekroju i końcowy wynik. Gdy musisz przeliczać, rób to konsekwentnie i sprawdzaj rząd wielkości.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: siła to dziesiątki tysięcy N, a pole dla takiej rury to około 10 000 mm². Dzieląc, dostajesz kilka N/mm², czyli kilka MPa (tysiące kPa). Wynik w setkach Pa jest podejrzany.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Beer, F.P.; Johnston, E.R.; DeWolf, J.T.; Mazurek, D.F., "Mechanics of Materials", rozdział: naprężenia normalne i obciążenie osiowe (axial loading), wydanie akademickie
  • Gere, J.M.; Goodno, B.J., "Mechanics of Materials", rozdział: stress and strain; axial load; obliczanie pól przekrojów (w tym przekrój pierścieniowy)
  • Timoshenko, S.; Gere, J.M., "Strength of Materials", część dotycząca naprężeń normalnych oraz zależności σ=F/A dla prętów rozciąganych

Materiały:

  • Podstawy wytrzymałości materiałów (naprężenia normalne, przekroje pierścieniowe)
  • Zadania rachunkowe z mechaniki technicznej: σ=F/A i pola figur
  • Materiały szkoleniowe z technologii wierceń: obciążenia kolumn rur i elementów wyciągu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego