W kompleksonometrii jako titrant stosuje się najczęściej wersenian (ligand chelatujący, znany powszechnie jako EDTA) w postaci soli, np. o wzorze Na2H2Y. Istotą oznaczenia jest reakcja kompleksowania: ligand wiąże kation metalu w stosunku stechiometrycznym (zwykle 1:1), a punkt końcowy obserwuje się dzięki wskaźnikowi metalochromowemu lub innemu sposobowi detekcji.
Poprawna odpowiedź to Na+, ponieważ kationy metali alkalicznych (takie jak sód) mają małą skłonność do tworzenia trwałych kompleksów chelatowych z tym ligandem w typowych warunkach miareczkowania. W praktyce kompleksonometria wersenianowa jest użyteczna głównie dla jonów metali, które tworzą odpowiednio trwałe kompleksy (często wielowartościowych), co zapewnia wyraźny przebieg reakcji i możliwość jednoznacznego wyznaczenia punktu końcowego.
Odpowiedzi rozpraszające są wiarygodne, bo dotyczą kationów, które w analityce klasycznej są powszechnie wiązane przez wersenian:
- Ca2+ – typowy analit w kompleksonometrii (np. analiza twardości wody). Tworzy kompleks o wystarczającej trwałości, by prowadzić miareczkowanie.
- Zn2+ – również tworzy kompleksy z ligandami chelatującymi i może być oznaczany kompleksometrycznie w odpowiednich warunkach (dobór pH, ewentualne maskowanie jonów przeszkadzających).
- Al3+ – kation trójwartościowy o dużej gęstości ładunku; z zasady ma wysokie powinowactwo do ligandów donorowych. W praktyce oznaczanie wymaga kontroli warunków (np. pH i hydrolizy), ale sama metoda kompleksonometryczna może dotyczyć takich jonów.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wśród odpowiedzi pojawia się kation metalu alkalicznego (Na+, K+) obok kationów metali wielowartościowych, to w pytaniach o kompleksonometrię często jest to kandydat na jon "nieoznaczany" tą metodą, właśnie z powodu niskiej trwałości kompleksów.
