KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 2.
W pomieszczeniu magazynu archiwum zakładowego maksymalne natężenie światła zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 roku powinno wynosić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Limit 200 luksów wynika wprost z Instrukcji archiwalnej (Załącznik nr 6) do rozporządzenia dotyczącego archiwów zakładowych. Ogranicza się w ten sposób degradację dokumentacji spowodowaną światłem (w tym UV), dlatego w magazynach stosuje się źródła o obniżonej emisji UV i nie przekracza wartości granicznej 200 lx.

Pełne wyjaśnienie:

W magazynie archiwum zakładowego oświetlenie ma spełniać dwa cele: umożliwić bezpieczną pracę personelu oraz nie powodować przyspieszonego niszczenia dokumentacji. Papier, atramenty i inne nośniki są wrażliwe na światło, a szczególnie na składową UV, która sprzyja blaknięciu zapisów oraz osłabieniu włókien celulozowych. Z tego powodu przepisy dla archiwów zakładowych wprowadzają górną granicę natężenia oświetlenia w pomieszczeniach magazynowych.

Zgodnie z wymaganiem wskazanym w Instrukcji archiwalnej (Załącznik nr 6 do właściwego rozporządzenia), przy oświetleniu sztucznym należy stosować źródła o obniżonej emisji UV, a maksymalne natężenie światła nie może przekraczać 200 luksów. To wartość graniczna – nie "zalecana", lecz dopuszczalna najwyższa. W praktyce oznacza to dobór opraw i ewentualną regulację natężenia tak, aby pomiar luksomierzem w strefie przechowywania dokumentacji nie przekraczał 200 lx.

  • 200 luksów – poprawne, bo jest to limit maksymalny określony w przepisach dla magazynów archiwum zakładowego.
  • 220 luksów – błędne, bo przekracza dopuszczalną wartość graniczną, zwiększając ryzyko fotodegradacji materiałów.
  • 250 luksów – błędne z tego samego powodu: to natężenie powyżej limitu dla magazynu archiwalnego.
  • 270 luksów – również błędne; im wyższa wartość ponad limit, tym większa ekspozycja dokumentacji na światło.

Warto zapamiętać typowy błąd egzaminacyjny: mylenie "maksymalnego" z "optymalnym" lub "minimalnym". W magazynie archiwum priorytetem jest ochrona zasobu, dlatego oświetlenie włącza się tylko na czas przebywania personelu, a światło naturalne ogranicza się do minimum.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luks (lx) to jednostka natężenia oświetlenia, czyli ilości światła padającego na powierzchnię. W archiwach używa się jej do kontroli, czy dokumentacja nie jest narażona na zbyt silne światło, które przyspiesza blaknięcie zapisów i degradację papieru.
Limit 200 lx wynika z przepisów Instrukcji archiwalnej i ma chronić dokumentację przed fotodegradacją. Zbyt mocne oświetlenie (szczególnie z udziałem UV) powoduje blaknięcie atramentów i osłabienie struktury papieru, więc w magazynie stosuje się wartości niskie i kontrolowane.
Wymagane są źródła światła o obniżonej emisji promieniowania UV (np. odpowiednie świetlówki lub rozwiązania z filtrami). Kluczowe jest też, aby natężenie w strefie przechowywania akt nie przekraczało 200 luksów oraz by światło włączać tylko na czas pracy.
Używa się luksomierza i wykonuje pomiary w miejscach istotnych dla przechowywania akt, np. przy regałach na typowej wysokości ekspozycji dokumentów. Wynik porównuje się z limitem 200 lx. Warto mierzyć przy włączonym oświetleniu roboczym i w różnych punktach pomieszczenia.
Co do zasady światło naturalne powinno być wyeliminowane lub maksymalnie ograniczone, bo jest trudniejsze do kontrolowania i może zawierać składową UV. W praktyce stosuje się rolety, żaluzje lub folie filtrujące UV, aby ograniczyć całkowitą ekspozycję dokumentacji na światło.
Najczęstszy błąd to pomylenie wartości maksymalnej z "zalecaną" i wybranie wyższej liczby, bo kojarzy się z lepszą widocznością. Drugi błąd to przenoszenie norm z biura na magazyn (tam bywa jaśniej). W magazynie liczy się ochrona zasobu i limit 200 lx.
Światło powinno być włączane tylko wtedy, gdy personel przebywa w magazynie i wykonuje czynności związane z udostępnianiem lub porządkowaniem akt. Ograniczanie czasu świecenia zmniejsza łączną dawkę światła, co jest jednym z podstawowych działań konserwacji prewencyjnej.
LED często ułatwia ograniczenie emisji UV i regulację natężenia, ale nie zwalnia z kontroli luksów. Halogeny i tradycyjne żarówki mogą emitować więcej ciepła i światła o niekorzystnych parametrach, dlatego w praktyce częściej od nich odchodzi się na rzecz rozwiązań łatwiejszych do "zmieszczenia" w limicie 200 lx.
Zbyt duże natężenie światła przyspiesza blaknięcie atramentów i wydruków oraz procesy starzenia papieru. Długotrwała ekspozycja może osłabiać włókna celulozowe i pogarszać czytelność zapisów. W magazynie archiwalnym ograniczanie światła jest elementem ochrony fizycznej zasobu.
Traktuj 200 lx jako "twardy sufit" dla magazynu: to nie jest wartość do osiągania, tylko granica, której nie wolno przekroczyć. Pomaga skojarzenie: magazyn = ochrona, więc światło ma być do maksimum 200, a nie jak w biurze. Na testach szukaj słowa "maksymalne".
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Limit 200 luksów wynika wprost z Instrukcji archiwalnej (Załącznik nr 6) do rozporządzenia dotyczącego archiwów zakładowych."

Źródła:

  • [ISAP] https://www.gov.pl/attachment/9b937d37-a373-492a-97d8-2e07c68423b1
  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych, Dz.U. 2011 nr 14 poz. 67, Załącznik nr 6 (Instrukcja archiwalna), § 8 ust. 3 pkt 4

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia wraz z załącznikami (Instrukcja archiwalna – Załącznik nr 6) w wersji ujednoliconej
  • Materiały dydaktyczne z konserwacji prewencyjnej w archiwach (światło/UV jako czynnik degradacji)
  • Instrukcje producentów luksomierzy i przykładowe procedury pomiaru natężenia oświetlenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego