KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 26.
W poniższej tabeli przedstawiono charakterystyki czterech różnych maszyn elektrycznych. Wybierz, która z nich jest silnikiem synchronicznym.
Typ maszynyPrzekształca energięPrędkość obrotowa
AMechaniczną na elektrycznąZmienna
BElektryczną na mechanicznąStała
CMechaniczną na elektrycznąStała
DElektryczną na mechanicznąZmienna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik synchroniczny zamienia energię elektryczną na mechaniczną i pracuje z prędkością synchroniczną, czyli stałą dla danej częstotliwości i liczby par biegunów.
W tabeli tylko Typ B spełnia oba warunki. Pozostałe typy mają prędkość zmienną albo pracują jako generator.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik synchroniczny jest maszyną wirnikową, której prędkość obrotowa jest stała (dla danych: częstotliwości zasilania i liczby par biegunów). Wynika to z synchronizacji pola magnetycznego stojana z ruchem wirnika. W praktyce opisuje to zależność n = (60·f)/p, więc przy stałym f i p prędkość nie zmienia się wraz z obciążeniem (w odróżnieniu od silnika asynchronicznego).

W pytaniu trzeba wskazać silnik, czyli maszynę, która przekształca energię elektryczną na mechaniczną, a jednocześnie ma stałą prędkość. Tę kombinację spełnia odpowiedź "Typ B".

  • "Typ A" odpada, bo opisuje przemianę mechaniczną na elektryczną (czyli pracę generatorową) oraz dodatkowo prędkość zmienną.
  • "Typ C" ma wprawdzie stałą prędkość, ale przekształca energię mechaniczną na elektryczną, więc odpowiada maszynie synchronicznej pracującej jako generator (alternator), a nie jako silnik.
  • "Typ D" przekształca energię elektryczną na mechaniczną (silnik), lecz ma prędkość zmienną; to cecha typowa dla napędów z poślizgiem (np. asynchronicznych) lub dla silników o łatwej regulacji prędkości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się tabela z dwiema informacjami (kierunek energii + prędkość), sprawdź oba warunki jednocześnie. "Stała prędkość" nie wystarcza, jeśli pytanie dotyczy wyłącznie silnika, a nie dowolnej maszyny synchronicznej (silnik/generator).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik synchroniczny pracuje z prędkością związaną z częstotliwością zasilania i liczbą par biegunów, więc w typowym ujęciu ma prędkość stałą. Silnik asynchroniczny ma poślizg, dlatego jego prędkość zależy od obciążenia i zwykle jest nieco mniejsza od synchronicznej.
Stała prędkość wynika z synchronizacji ruchu wirnika z wirującym polem magnetycznym stojana. Dla danej częstotliwości sieci i liczby par biegunów prędkość synchroniczna jest określona wzorem n = (60·f)/p, więc nie "pływa" jak w maszynie z poślizgiem.
To zależność na prędkość synchroniczną: n w obr/min, f w Hz, p to liczba par biegunów. W praktyce pokazuje, że prędkość zależy od parametrów sieci i konstrukcji maszyny, a nie bezpośrednio od chwilowego obciążenia wału.
Szukasz dwóch cech jednocześnie: (1) kierunek energii jak w silniku, czyli "elektryczną na mechaniczną", oraz (2) "prędkość stała". Dopiero spełnienie obu warunków wskazuje silnik synchroniczny; sama "stała prędkość" mogłaby pasować też do pracy generatorowej.
To ta sama klasa maszyny (synchroniczna), ale w innym trybie pracy. Generator synchroniczny przekształca energię mechaniczną na elektryczną, a silnik synchroniczny odwrotnie. W obu przypadkach cechą wspólną jest prędkość synchroniczna związana z częstotliwością i liczbą biegunów.
Stosuje się je tam, gdzie wymagana jest stała prędkość obrotowa wprost wynikająca z częstotliwości sieci, np. w niektórych napędach pomp, wentylatorów czy sprężarek. W zadaniach egzaminacyjnych często kluczem rozpoznania jest właśnie "stała prędkość".
Opis "mechaniczną na elektryczną" oznacza pracę generatorową: wał jest napędzany mechanicznie, a na zaciskach powstaje energia elektryczna. Silnik działa odwrotnie (elektryczna na mechaniczną), więc taki wariant nie może być poprawny, nawet jeśli ma stałą prędkość.
W typowych zadaniach szkolnych "stała prędkość" jest silną wskazówką dla maszyny synchronicznej, ale w praktyce stałość może wynikać też z regulacji (np. falownik, serwonapęd). Na egzaminie trzeba czytać kontekst: jeśli mowa o maszynach AC i o synchronizacji z siecią, chodzi o maszynę synchroniczną.
Częsty błąd to wybór na podstawie jednej kolumny tabeli (np. tylko "stała prędkość") i pominięcie kierunku przemiany energii. Drugi błąd to utożsamianie "synchroniczna" wyłącznie z generatorem z elektrowni. W pytaniu o silnik trzeba potwierdzić E→M.
Opanuj definicje: prędkość synchroniczna, poślizg oraz różnicę między pracą silnikową i generatorową. Ćwicz zadania z tabelami/opisami: zawsze sprawdzaj dwa elementy naraz (rodzaj przemiany energii + zachowanie prędkości). To ogranicza pomyłki w testach jednokrotnego wyboru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe typy mają prędkość zmienną albo pracują jako generator."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne" (silniki synchroniczne i asynchroniczne)
  • Notatki z lekcji dotyczące prędkości synchronicznej oraz poślizgu
  • Zadania testowe: rozpoznawanie maszyn po opisie cech i parametrów

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego