Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2013



PYTANIE NR 19.
W powietrzu analizowanym w automatycznej stacji pomiarowej, na terenie przyległym do elektrowni opalanej węglem brunatnym, oznaczono wskaźniki ekspozycji uśrednione za okres roku dla:
- tlenku siarki IV - 20 μg /m3,
- pyłu zawieszonego PM 10 - 42 μg /m3,
- tlenku azotu IV - 38 μg /m3

Z analizy danych pomiarowych wynika, że w badanym powietrzu zostało przekroczone dopuszczalne stężenie (poziom)
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami dopuszczalnych stężeń różnych substancji w powietrzu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartości są uśrednione za rok, więc należy je porównać z dopuszczalnymi poziomami średniorocznymi. Stężenie PM10 wynosi 42 µg/m³ i przekracza typową wartość dopuszczalną dla średniej rocznej, natomiast 38 µg/m³ dla NO2 nie wskazuje na przekroczenie, a dla SO2 roczne limity nie są zwykle kluczowe.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano średnie roczne stężenia trzech zanieczyszczeń powietrza: tlenku siarki(IV) (SO2), pyłu zawieszonego PM10 oraz tlenku azotu(IV) (NO2). Kluczowe jest więc to, że nie analizujemy maksimum godzinowego ani dobowego, tylko wartość uśrednioną w skali roku.

Aby wskazać przekroczenie, trzeba zestawić wynik z dopuszczalnym poziomem dla średniej rocznej dla danego wskaźnika. W praktyce (w powszechnie stosowanych systemach oceny jakości powietrza w Europie) PM10 ma określony limit dla średniej rocznej, a wynik 42 µg/m³ jest wyższy od typowej wartości dopuszczalnej, dlatego to właśnie pył zawieszony PM10 należy uznać za przekroczony.

Odpowiedź "tlenku siarki IV" jest błędna, ponieważ dla SO2 w ocenie jakości powietrza istotniejsze bywają krótsze okresy odniesienia (np. godzinowe lub dobowe), a samo wskazanie średniej rocznej nie musi odpowiadać kryterium "poziomu dopuszczalnego" używanego w przepisach/standardach. Odpowiedzi łączone ("tlenku azotu IV i tlenku siarki IV" oraz "tlenku azotu IV i pyłu zawieszonego PM 10") są błędne, bo z przedstawionych danych nie wynika, aby więcej niż jeden parametr przekraczał limit roczny.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zwracaj uwagę na okres uśredniania (rok/doba/godzina). Ten sam związek może mieć różne dopuszczalne poziomy w zależności od czasu odniesienia, więc mechaniczne porównywanie "największej liczby" prowadzi do pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza średnie roczne stężenie w µg/m³ w pomiarach powietrza?
To wartość uśredniona z wielu pomiarów wykonanych w ciągu roku, wyrażona jako masa zanieczyszczenia w 1 m³ powietrza. Średnia roczna "wygładza" wahania dobowe i sezonowe, więc służy do oceny długotrwałego narażenia, a nie krótkich epizodów smogowych.
Jak porównać wynik z automatycznej stacji z poziomem dopuszczalnym?
Najpierw sprawdź okres uśredniania (godzina, doba, rok), potem dobierz limit dla tego samego okresu i dla tej samej substancji. Dopiero wtedy porównuj liczby. Pomieszanie okresów (np. limit dobowy z wynikiem rocznym) daje fałszywe wnioski.
Dlaczego PM10 często ocenia się na podstawie średniej rocznej?
Pył PM10 wpływa na zdrowie zarówno w epizodach krótkich, jak i w ekspozycji przewlekłej. Dlatego w systemach oceny jakości powietrza stosuje się m.in. kryterium średniej rocznej, które pokazuje, czy mieszkańcy są narażeni na podwyższone stężenia przez dłuższy czas, nie tylko w pojedyncze dni.
Czy wyższa liczba w µg/m³ zawsze oznacza przekroczenie normy?
Nie. Każda substancja ma inne dopuszczalne poziomy, a dodatkowo limity zależą od czasu uśredniania. Stężenie 42 µg/m³ może być przekroczeniem dla jednego wskaźnika (np. średniorocznego PM10), a 38 µg/m³ może nie przekraczać limitu dla innego (np. NO2).
Jakie są typowe błędy przy interpretacji SO2, NO2 i PM10 w zadaniach egzaminacyjnych?
Najczęściej myli się: (1) okresy odniesienia (godzinny/dobowy/roczny), (2) substancje o podobnych nazwach (tlenki azotu vs tlenki siarki), (3) odpowiedzi łączone "dwie substancje naraz", choć dane wskazują na przekroczenie tylko jednej.
Kiedy w BHP przydaje się wiedza o zanieczyszczeniach powietrza atmosferycznego?
Gdy zakład pracy jest w pobliżu źródeł emisji (np. energetyka, przemysł), wiedza o jakości powietrza pomaga w ocenie ryzyka dla pracowników na stanowiskach zewnętrznych, planowaniu działań profilaktycznych (organizacja pracy, przerwy, środki ochrony) i w komunikacji zagrożeń środowiskowych.
Co to jest pył zawieszony PM10 i czym różni się od innych pyłów?
PM10 to frakcja pyłu o średnicy cząstek do ok. 10 µm, która może wnikać do dróg oddechowych. Różni się od pyłów większych (osadzających się szybciej) oraz od drobniejszych frakcji, które mogą głębiej penetrować układ oddechowy. W zadaniach ważne jest rozpoznanie, że to wskaźnik jakości powietrza.
Dlaczego elektrownie na węgiel mogą wpływać na wyniki SO2, NO2 i PM10?
Spalanie paliw może generować emisje gazów i pyłów: związki siarki (źródło SO2), tlenki azotu (NOx, w tym NO2 jako wskaźnik) oraz cząstki stałe (pył). Skala wpływu zależy od technologii, oczyszczania spalin, warunków meteorologicznych i położenia stacji pomiarowej.
Jak przygotować się do zadań o dopuszczalnych poziomach zanieczyszczeń na egzaminie BHP?
Ucz się tabelarycznie: osobno dla PM10, NO2 i SO2 oraz osobno dla okresów (godzina/doba/rok). Trenuj na przykładach: najpierw rozpoznaj okres uśredniania, potem dobierz właściwy limit. Dodatkowo ćwicz zadania z odpowiedziami "łączonymi", bo często są pułapką.
Czy stacja automatyczna zawsze daje wynik reprezentatywny dla całej okolicy?
Nie zawsze. Reprezentatywność zależy od lokalizacji (tło miejskie, komunikacyjne, przemysłowe), wysokości wlotu, przeszkód terenowych i dominujących wiatrów. Dlatego w interpretacji wyników warto pamiętać, że jedna stacja opisuje głównie warunki w swoim typie lokalizacji, a nie "wszędzie w regionie".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Wartości są uśrednione za rok, więc należy je porównać z dopuszczalnymi poziomami średniorocznymi."

Źródła:

  • World Health Organization, "WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide", 2021
  • Directive 2008/50/EC of the European Parliament and of the Council of 21 May 2008 on ambient air quality and cleaner air for Europe, Annex XI (limit values)
  • European Environment Agency (EEA), "Air quality standards" (information page on EU limit/target values) https://www.eea.europa.eu/themes/air/air-quality-and-covid19/air-quality-standards (dostęp 27.02.2026)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z higieny pracy: podstawy oceny narażenia na pyły i gazy
  • Podręczniki/opracowania o monitoringu jakości powietrza i interpretacji średnich okresowych
  • Zestawienia dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń powietrza (tabele limitów dla różnych okresów uśredniania)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego