Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2021



PYTANIE NR 24.
W probówce zmieszano roztwory CuSO4 i NaOH. Otrzymano niebieski osad, który po ogrzaniu zmienił barwę na czarną. Czarnym osadem jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po zmieszaniu CuSO4 z NaOH powstaje niebieski osad Cu(OH)2.
Podczas ogrzewania Cu(OH)2 ulega rozkładowi termicznemu z wydzieleniem wody, tworząc czarny tlenek miedzi(II) CuO. Dlatego czarnym osadem po ogrzaniu jest tlenek miedzi(II), a nie wodorotlenek ani związki miedzi(I).

Pełne wyjaśnienie:

Po zmieszaniu roztworu siarczanu(VI) miedzi(II) CuSO4 z roztworem wodorotlenku sodu NaOH zachodzi typowa reakcja strącania wodorotlenku metalu:

CuSO4 + 2 NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4

Powstający Cu(OH)2 tworzy niebieski osad, co zgadza się z obserwacją w probówce. Kluczowa jest jednak informacja, że po ogrzaniu osad zmienia barwę na czarną. Wodorotlenek miedzi(II) jest związkiem nietrwałym w podwyższonej temperaturze i ulega rozkładowi termicznemu:

Cu(OH)2 → CuO↓ + H2O

Produktem stałym tego rozkładu jest tlenek miedzi(II) CuO, który ma barwę czarną, więc to on jest "czarnym osadem" po ogrzaniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "tlenek miedzi(I)": w doświadczeniu startujemy od jonów Cu2+ (z CuSO4). Samo dodanie NaOH i ogrzanie nie jest typowym sposobem otrzymania trwałego tlenku miedzi(I); ponadto czarny osad jest charakterystyczny dla CuO (miedź(II)).
  • "wodorotlenek miedzi(I)": związki miedzi(I) w roztworach wodnych są nietrwałe w porównaniu z miedzią(II), a obserwowany niebieski osad odpowiada Cu(OH)2, nie Cu(I).
  • "wodorotlenek miedzi(II)": to właśnie osad początkowy (niebieski). Po ogrzaniu przechodzi w CuO, więc nie jest czarnym osadem końcowym.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z obserwacją barwy zwróć uwagę na etap "po ogrzaniu" lub "po dodaniu nadmiaru odczynnika" – często wskazuje on na przemianę produktu pośredniego w produkt końcowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co powstaje po zmieszaniu CuSO4 i NaOH w probówce?
Najpierw powstaje niebieski osad wodorotlenku miedzi(II), czyli Cu(OH)2. To typowa reakcja strącania: jony Cu2+ reagują z jonami OH-, tworząc trudno rozpuszczalny wodorotlenek.
Dlaczego niebieski osad po ogrzaniu robi się czarny?
Bo Cu(OH)2 jest nietrwały w wyższej temperaturze i ulega rozkładowi termicznemu. Powstaje czarny tlenek miedzi(II) CuO oraz woda. Zmiana barwy jest więc efektem przemiany chemicznej, a nie "wysuszenia" osadu.
Jakie równanie reakcji opisuje powstanie niebieskiego osadu?
W ujęciu cząsteczkowym można zapisać: CuSO4 + 2 NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4. W analizie jakościowej często wystarcza zapis jonowy skrócony: Cu2+ + 2 OH- → Cu(OH)2↓.
Co to jest rozkład termiczny osadu wodorotlenku miedzi(II)?
To reakcja, w której pod wpływem ogrzewania związek ulega rozpadowi na prostsze produkty. Dla Cu(OH)2 jest to przejście w CuO (osad czarny) i H2O. W praktyce laboratoryjnej oznacza to, że ogrzewanie może zmienić skład osadu.
Czy czarny osad to wodorotlenek miedzi(II)?
Nie. Wodorotlenek miedzi(II) jest zwykle kojarzony z niebieskim osadem. Po ogrzaniu ulega przemianie i wtedy czarnym ciałem stałym jest tlenek miedzi(II) CuO. W pytaniu liczy się produkt po ogrzaniu.
Jak odróżnić związki miedzi(I) od miedzi(II) w takich zadaniach?
Pomaga analiza substratu: CuSO4 wnosi miedź na stopniu utlenienia +II (Cu2+). Jeśli w treści nie ma reduktora/utleniacza, zwykle produkty też pozostają w układzie Cu(II). Wtedy wybór Cu(I) jest najczęściej pułapką.
Jakie są typowe barwy osadów miedzi w analizie jakościowej?
Dla zadań szkolno-egzaminacyjnych warto zapamiętać: Cu(OH)2 jest niebieski, a CuO jest czarny. Barwa osadu nie zastępuje pełnej analizy, ale często jest ważną wskazówką w identyfikacji jonów i przemian po ogrzaniu.
Kiedy w laboratorium ogrzewa się osady powstałe w reakcji strącania?
Ogrzewanie stosuje się m.in. do sprawdzenia trwałości osadu, przyspieszenia przemian lub wysuszenia, ale trzeba pamiętać, że niektóre osady (jak Cu(OH)2) mogą się wtedy chemicznie rozłożyć. W analityce ma to znaczenie przy przygotowaniu próbki do dalszych badań.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w zadaniu z CuSO4 i NaOH?
Najczęstszy błąd to zignorowanie informacji "po ogrzaniu" i wskazanie wodorotlenku jako produktu końcowego. Drugi typowy błąd to wybór związku miedzi(I) mimo braku etapu, który zmieniałby stopień utlenienia miedzi. Warto zawsze analizować kolejność obserwacji.
Jak przygotować się do pytań o osady na egzaminie technika analityka?
Ucz się schematów: sól metalu + zasada → wodorotlenek (osad) oraz co dzieje się po ogrzaniu (często przejście w tlenek). Pomaga też tabela rozpuszczalności i lista barw najczęstszych osadów. Trenuj na krótkich opisach obserwacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Po zmieszaniu CuSO4 z NaOH powstaje niebieski osad Cu(OH)2.Podczas ogrzewania Cu(OH)2 ulega rozkładowi termicznemu z wydzieleniem wody, tworząc czarny tlenek miedzi(II) CuO."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Wodorotlenek miedzi(II)" — opis i rozkład termiczny do CuO, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wodorotlenek_miedzi(II) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (pl): "Tlenek miedzi(II)" — właściwości i barwa (czarna), https://pl.wikipedia.org/wiki/Tlenek_miedzi(II) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (pl): "Siarczan miedzi(II)" — informacja o jonach Cu(II) w roztworze, https://pl.wikipedia.org/wiki/Siarczan_miedzi(II) - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały z chemii ogólnej i nieorganicznej: reakcje jonowe i analiza jakościowa kationów
  • Tablice rozpuszczalności i zestawienia barw osadów w analizie jakościowej
  • Ćwiczenia laboratoryjne: strącanie wodorotlenków metali i ich rozkład termiczny
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego