KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 4.
W procesie wytwarzania tabletek substancje rozsadzające dodaje się w celu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Substancje rozsadzające (rozpadające) dodaje się, aby tabletka szybko uległa rozpadowi po kontakcie z płynem. Przyspiesza to dostęp płynu do wnętrza tabletki i zwiększa powierzchnię kontaktu, co w praktyce sprzyja szybszemu uwolnieniu substancji leczniczej. Nie służą do przedłużania uwalniania ani do poprawy sypkości.

Pełne wyjaśnienie:

W tabletkach, szczególnie o natychmiastowym uwalnianiu, ważnym etapem działania leku jest rozpad tabletki po podaniu. Za ten efekt odpowiadają m.in. substancje rozsadzające (substancje rozpadające, dezintegranty). Ich zadaniem jest ułatwienie wnikania płynu do struktury tabletki oraz wywołanie jej pęcznienia i rozpadu na mniejsze cząstki. Dzięki temu rośnie powierzchnia kontaktu z płynem, a substancja lecznicza może szybciej przechodzić do roztworu i być dostępna do wchłaniania.

Odpowiedź "jak najszybszego uwolnienia substancji leczniczej" jest zgodna z funkcją dezintegrantu: bez sprawnego rozpadu tabletka może uwalniać substancję wolniej, nawet jeśli sama substancja lecznicza jest łatwo rozpuszczalna.

Pozostałe propozycje opisują inne cele technologiczne:

  • "przedłużenia uwalniania składników leku" dotyczy postaci o modyfikowanym uwalnianiu (np. matryce, otoczki), a dezintegrant zwykle działa przeciwnie — przyspiesza rozpad.
  • "zapobiegania zbrylaniu się masy tabletkowej" wiąże się raczej z właściwościami proszków i dodatkami poprawiającymi sypkość lub ograniczającymi zlepianie, a nie z mechanizmem rozpadu tabletki po podaniu.
  • "uzyskania powtarzalnej masy nasypowej" odnosi się do parametrów reologicznych mieszanin/granulatów (ważnych w dozowaniu i tabletkowaniu), które koryguje się innymi grupami substancji pomocniczych oraz procesem (np. granulacją), nie poprzez typowy cel stosowania dezintegrantu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie pojęcia "rozpad" i "przedłużone uwalnianie", rozdziel je w myślach na dwa różne zagadnienia technologiczne. Dezintegrant = szybki rozpad, a nie kontrola długotrwałego uwalniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To substancje pomocnicze, które mają spowodować szybki rozpad tabletki na mniejsze cząstki po kontakcie z płynem. W praktyce przyspieszają uwalnianie substancji leczniczej, bo zwiększają powierzchnię kontaktu i ułatwiają dostęp płynu do wnętrza tabletki.
Bo najpierw tabletka musi się rozpaść, aby płyn mógł dotrzeć do większej części substancji leczniczej. Rozpad zwiększa powierzchnię i skraca drogę dyfuzji, co zwykle przekłada się na szybsze rozpuszczanie i szybsze uwalnianie dawki.
Najczęściej wydłuża się czas rozpadu tabletki, a to może opóźnić uwalnianie substancji leczniczej. W skrajnych przypadkach tabletka może nie spełnić wymagań badania rozpadu, co sygnalizuje problem z recepturą lub procesem wytwarzania.
Nie. Ich funkcja jest zwykle odwrotna: mają ułatwić i przyspieszyć rozpad tabletki. Przedłużone uwalnianie uzyskuje się innymi rozwiązaniami technologicznymi (np. matrycami, otoczkami), które kontrolują przenikanie płynu i dyfuzję substancji.
Rozpad to mechaniczne rozkruszenie tabletki na granulki/cząstki, a rozpuszczanie to przejście substancji (lub cząstek) do roztworu. Dezintegrant wpływa głównie na rozpad, ale pośrednio ułatwia rozpuszczanie, bo zwiększa powierzchnię kontaktu.
Dodaje się go jako składnik mieszaniny tabletkowej (proszkowej lub granulatu), aby gotowa tabletka szybko rozpadała się po podaniu. Dokładny etap dodania zależy od procesu (np. bezpośrednie tabletkowanie, granulacja), ale cel pozostaje ten sam: sprawny rozpad.
Zbrylanie ogranicza się zwykle przez poprawę właściwości proszku/granulatu: dobór odpowiednich substancji pomocniczych poprawiających sypkość, kontrolę wilgotności oraz właściwy proces mieszania i granulacji. Dezintegrant jest przede wszystkim od rozpadu tabletki, nie od przeciwzbrylnego działania.
Często mylą funkcje poszczególnych grup: dezintegranty (rozpad), substancje wiążące (spójność), poślizgowe (sypkość), powlekające (ochrona/uwalnianie). Pomaga przygotowanie tabeli "nazwa grupy → funkcja → skutek w badaniach jakościowych".
Najbardziej bezpośrednio powiązane jest badanie czasu rozpadu (czy tabletka rozpada się w wymaganym czasie). Pośrednio wpływ może być widoczny także w profilach uwalniania/rozpuszczania, bo wolniejszy rozpad często opóźnia przejście substancji do roztworu.
Ucz się funkcji substancji pomocniczych w podziale na grupy i kojarz je z "objawami" w praktyce (rozpad, twardość, kruchość, sypkość). Rozwiązuj testy: przy każdym pytaniu dopisz, czy dotyczy procesu (mieszanie, granulacja, kompresja) czy działania gotowej tabletki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Substancje rozsadzające (rozpadające) dodaje się, aby tabletka szybko uległa rozpadowi po kontakcie z płynem."

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku (dział: tabletki, substancje pomocnicze, rozpad/uwalnianie)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji dotyczące technologii wytwarzania postaci stałych
  • Farmakopea (hasła/monografie dotyczące tabletek oraz badania rozpadu)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego