W produkcji jednorodnej (jeden rodzaj wyrobu) koszt jednostkowy w okresie ustala się często przez podzielenie kosztów okresu przez liczbę jednostek równoważnych (ekwiwalent produkcji). Jednostki równoważne pozwalają uwzględnić to, że część wyrobów na koniec okresu nie jest jeszcze gotowa, ale "zużyła" już część kosztów.
Krok 1: Ustal jednostki równoważne.
• Wyroby gotowe: 400 szt. = 400 jednostek równoważnych (są ukończone w 100%).
• Produkcja w toku: 200 szt. ukończonych w 50% = 200 × 50% = 100 jednostek równoważnych.
Krok 2: Zsumuj jednostki równoważne.
400 + 100 = 500 jednostek równoważnych.
Krok 3: Oblicz koszt jednostkowy.
Koszt jednostkowy = 150 000 zł / 500 = 300 zł/szt.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 250 zł/szt. – taki wynik otrzymuje się przy błędnym założeniu 600 szt. w pełni gotowych (150 000/600), czyli bez przeliczenia produkcji w toku na jednostki równoważne.
- 200 zł/szt. – taki wynik odpowiadałby 750 jednostkom (150 000/750) i nie wynika z danych; zwykle jest efektem przypadkowego doboru lub pomylenia proporcji.
- 375 zł/szt. – taki wynik to 150 000/400, czyli całkowite pominięcie produkcji w toku; to typowy błąd polegający na liczeniu tylko wyrobów gotowych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "wytworzone w X%", prawie zawsze trzeba przeliczyć ilość na ekwiwalent (jednostki równoważne), a dopiero potem dzielić koszty przez tę wielkość.