Koszty zmienne to koszty, których poziom (łącznie) zmienia się w zależności od wielkości produkcji lub sprzedaży. W przedsiębiorstwie produkcyjnym najłatwiej rozpoznać je po tym, że są "zużywane" proporcjonalnie do liczby wytworzonych wyrobów.
Odpowiedź "zużycie materiałów bezpośrednich i płace bezpośrednie" jest poprawna, ponieważ:
- materiały bezpośrednie (np. surowce, półfabrykaty przypisane do wyrobu) zwiększają się wraz z liczbą wytwarzanych sztuk,
- płace bezpośrednie (robocizna bezpośrednia) w typowym ujęciu zależą od czasu pracy potrzebnego do wykonania produkcji, a więc rosną przy większym wolumenie.
Pozostałe propozycje to typowe przykłady kosztów stałych/okresowych w krótkim okresie i nie zmieniają się proporcjonalnie do wolumenu:
- "koszty utrzymania budynków produkcyjnych" (np. ochrona, ogrzewanie, stałe opłaty eksploatacyjne) zwykle ponosi się niezależnie od tego, czy produkcja wynosi 0 czy 100% mocy.
- "wynagrodzenie brutto pracowników biurowych" dotyczy kosztów administracyjnych/ogólnego zarządu; najczęściej ma charakter stały w krótkim okresie i nie jest funkcją liczby wytworzonych sztuk.
- "amortyzację maszyn i urządzeń" ujmuje się najczęściej jako koszt zależny od czasu (okresu) albo planowanego użytkowania, a nie bezpośrednio od bieżącego wolumenu produkcji; dlatego w podstawowych zadaniach egzaminacyjnych klasyfikuje się ją jako koszt stały.
Wskazówka egzaminacyjna: nie myl podziału zmienne/stałe z podziałem bezpośrednie/pośrednie. Koszt może być pośredni, a jednocześnie częściowo zmienny, ale w pytaniach podstawowych zwykle oczekuje się klasyfikacji "książkowej": materiały i robocizna bezpośrednia jako zmienne, a amortyzacja i administracja jako stałe.
