W zadaniu wyroby gotowe są przyjęte do magazynu po planowanym koszcie wytworzenia, czyli w tzw. cenach ewidencyjnych. Po zakończeniu kalkulacji ustala się koszt rzeczywisty i rozlicza powstałe odchylenia od cen ewidencyjnych.
Krok 1: obliczenie wartości w cenie ewidencyjnej (planowanej)
20 szt. × 15 zł/szt. = 300 zł
Krok 2: obliczenie wartości w koszcie rzeczywistym
20 szt. × 11 zł/szt. = 220 zł
Krok 3: ustalenie odchylenia
Odchylenie = 300 zł − 220 zł = 80 zł. Ponieważ koszt rzeczywisty jest niższy od planowanego, odchylenie ma charakter "ujemny" (korzystny) i koryguje wcześniejsze ujęcie w cenach ewidencyjnych.
Poprawny zapis wskazany w odpowiedzi polega na tym, że konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów gotowych" działa jak konto korygujące wartość wyrobów ewidencjonowanych planowo, a różnicę odnosi się na konto rozliczeniowe kosztów. Dlatego pojawia się zapis: Ct "Odchylenia…" oraz Dt "Rozliczenie kosztów działalności" w kwocie 80 zł.
Pozostałe propozycje są błędne, bo albo księgują na niewłaściwych kontach (np. na "Koszty działalności podstawowej" lub "Koszt własny sprzedanych wyrobów" mimo braku sprzedaży), albo w niewłaściwej kwocie (np. 300 zł zamiast samej różnicy 80 zł), albo mają niespójny zapis (brak cudzysłowów/niepełna treść), co utrudnia jednoznaczną interpretację księgowania.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz najpierw wartości łączne (ilość × stawka), dopiero potem różnicę. To minimalizuje pomyłki znaku i kwoty odchylenia.
