KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 40.
W przedsiębiorstwie produkującym obuwie zatrudnionych jest czworo pracowników z pensją 2 000 zł brutto każdy. Od marca troje z nich otrzymało premię w wysokości 10% pensji zasadniczej. Ile wynosiło w maju średnie wynagrodzenie w tym przedsiębiorstwie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Premia 10% od 2 000 zł wynosi 200 zł, więc trzech pracowników ma po 2 200 zł, a jeden nadal 2 000 zł. Suma wypłat w maju to 3×2 200 + 2 000 = 8 600 zł. Średnia z 4 osób: 8 600 / 4 = 2 150 zł brutto.

Pełne wyjaśnienie:

Aby policzyć średnie wynagrodzenie w maju, trzeba najpierw ustalić wynagrodzenia poszczególnych pracowników w tym miesiącu.

Każdy pracownik ma pensję zasadniczą 2 000 zł brutto. Od marca trzech pracowników otrzymuje premię w wysokości 10% pensji zasadniczej, czyli:

10% z 2 000 zł = 0,10 × 2 000 zł = 200 zł.

Zatem w maju:

  • 3 pracowników otrzymuje: 2 000 zł + 200 zł = 2 200 zł brutto,
  • 1 pracownik otrzymuje: 2 000 zł brutto (bez premii).

Teraz liczymy łączną kwotę wypłat w maju:

3 × 2 200 zł + 1 × 2 000 zł = 6 600 zł + 2 000 zł = 8 600 zł.

Średnia arytmetyczna to suma wszystkich wartości podzielona przez ich liczbę, więc:

8 600 zł / 4 = 2 150 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Wynik 2 400 zł sugerowałby, że pensje po premii są znacznie wyższe lub że premia jest większa niż 10%.
  • Wynik 2 075 zł pojawia się często, gdy ktoś błędnie rozkłada premię (np. liczy 10% z niewłaściwej podstawy albo myli liczbę osób objętych premią).
  • Wynik 2 000 zł oznaczałby brak jakiejkolwiek premii w maju, co przeczy informacji o przyznaniu jej trzem pracownikom od marca.

Wskazówka kontrolna: średnia musi być między najniższą wypłatą (2 000 zł) a najwyższą (2 200 zł), więc 2 150 zł jest logicznie możliwe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obliczasz 10% jako 0,10 i mnożysz przez kwotę: 0,10 × 2 000 zł = 200 zł. Możesz też podzielić przez 10: 2 000 zł / 10 = 200 zł. To jest wartość premii, którą dodajesz do pensji zasadniczej.
Wynagrodzenie brutto to kwota przed potrąceniami (np. składkami i podatkiem). W zadaniach rachunkowych, jeśli podano "brutto", wszystkie obliczenia wykonuje się na kwotach brutto, bez przechodzenia na netto.
Najpierw wyznacz osobno wypłatę każdej grupy (z premią i bez premii), potem policz sumę wszystkich wypłat. Na końcu podziel sumę przez liczbę pracowników. Kluczowe jest uwzględnienie wszystkich osób, także tych bez premii.
Skoro premia obowiązuje "od marca", to dotyczy również kolejnych miesięcy, w tym maja, o ile nie ma informacji o jej zakończeniu. W zadaniach egzaminacyjnych taka informacja oznacza stały dodatek od wskazanego miesiąca.
Najczęściej myli się liczbę pracowników (dzielenie przez 3 zamiast 4), dodaje premię wszystkim zamiast tylko części osób albo liczy premię od złej podstawy. Pomaga kontrola: średnia musi mieścić się między najmniejszą a największą wypłatą.
Nie. Średnia arytmetyczna może (i często będzie) liczbą, której nikt dokładnie nie otrzymuje. To wartość "uśredniona", służąca do porównań i analiz kosztów, a nie do opisu konkretnej pojedynczej pensji.
Porównaj minimum i maksimum. Jeśli jedna osoba ma 2 000 zł, a trzy osoby 2 200 zł, to średnia musi być między 2 000 a 2 200 i bliżej 2 200 (bo takich wypłat jest więcej). Wynik 2 150 zł spełnia ten warunek.
Średnią arytmetyczną stosuje się, gdy każda obserwacja ma taką samą "wagę", np. wynagrodzenie każdego pracownika liczy się raz. Średnia ważona pojawia się, gdy elementy mają różne udziały, np. różny czas pracy lub różne liczby godzin.
Kluczowe są procenty (zamiana na ułamek dziesiętny i mnożenie) oraz poprawne sumowanie wypłat. Potem zwykle pojawia się dzielenie do wyznaczenia średniej. Warto robić zapis etapami: premia → pensja po premii → suma → średnia.
Ćwicz krótkie zadania z procentów, średniej, sumowania i prostych rozliczeń. Zawsze zapisuj dane: liczba osób, kwota bazowa, kto ma dodatek. Na koniec rób kontrolę logiczną wyniku (zakres min–max), bo to szybko wyłapuje pomyłki.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Premia 10% od 2 000 zł wynosi 200 zł, więc trzech pracowników ma po 2 200 zł, a jeden nadal 2 000 zł. Suma wypłat w maju to 3×2 200 + 2 000 = 8 600 zł. Średnia z 4 osób: 8 600 / 4 = 2 150 zł brutto."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Średnia arytmetyczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arednia_arytmetyczna (dostęp: 2026-03-02)
  • Khan Academy (PL): "Średnia (average)" — https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-mean-median-mode (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Procent" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Notatki z matematyki: procenty i średnia arytmetyczna
  • Zbiór zadań z obliczeń praktycznych (procenty, średnie, budżet domowy/firmowy)
  • Krótkie kursy online o średniej arytmetycznej i procentach (materiały edukacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego