Kalkulacja kosztów jednostkowych polega na ustaleniu, ile kosztuje wytworzenie jednej jednostki produktu lub wykonanie jednej jednostki usługi. Dobór metody zależy od tego, czy w przedsiębiorstwie występuje jednorodny efekt (jeden "rodzaj" produktu/usługi), czy też efekty są zróżnicowane (różne wyroby, zlecenia, odmiany).
"Podziałową prostą" stosuje się wtedy, gdy efekty działalności są jednorodne, a koszty można ująć łącznie i rozliczyć na jednostkę przez proste dzielenie: koszty całkowite okresu / liczba jednostek efektu. W praktyce transportowej takim efektem może być np. przejazd w km, wykonana praca przewozowa w tkm albo inna przyjęta jednostka rozliczeniowa. Kluczowe jest to, że metoda nie wymaga rozbudowanego przypisywania kosztów do różnych obiektów kalkulacji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym ujęciu?
- "Doliczeniową asortymentową" wiąże się z sytuacją, gdy przedsiębiorstwo wytwarza różne asortymenty (odmiany) i trzeba kalkulować koszt jednostkowy dla każdej odmiany, zwykle przez doliczanie odpowiednich narzutów/pozycji kosztów. To podejście nie jest typowe dla jednorodnej kalkulacji podziałowej.
- "Doliczeniową zleceniową" stosuje się, gdy koszty ustala się dla odrębnych zleceń (np. indywidualnych zamówień), a koszty bezpośrednie i pośrednie rozlicza się na konkretne zlecenie. Sama branża transportowa może realizować zlecenia, ale pytanie dotyczy klasycznego ujęcia kalkulacji jednostkowej w przedsiębiorstwie o jednorodnym charakterze rozliczania.
- "Podziałową współczynnikową" wykorzystuje się, gdy powstają różne produkty (lub odmiany) i trzeba je sprowadzić do wspólnej jednostki przeliczeniowej za pomocą współczynników. Jeżeli brak zróżnicowania efektów, metoda współczynnikowa jest zbędna.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sugestia jednego, porównywalnego efektu i "dzielenia kosztów na jednostkę", najczęściej chodzi o kalkulację podziałową prostą. Gdy mowa o zleceniach lub różnych asortymentach, częściej pasują metody doliczeniowe.
