W opisanej sytuacji przedsiębiorstwo wytwarza kilka podobnych produktów z tych samych materiałów i w tym samym procesie technologicznym, a różnice między produktami dotyczą m.in. ciężaru (masy). Oznacza to, że znaczna część kosztów powstaje jako koszt wspólny procesu, którego nie da się prosto przypisać do jednego, konkretnego wyrobu bez zastosowania klucza podziału.
W takich warunkach właściwa jest kalkulacja podziałowa współczynnikowa. Jej sens polega na tym, że:
- ustala się współczynniki przeliczeniowe dla poszczególnych odmian wyrobu (np. zależne od masy/ciężaru lub innej cechy wpływającej na zużycie kosztów),
- przelicza się ilości wytworzonych produktów na tzw. jednostki umowne (przeliczeniowe),
- dzieli się łączne koszty procesu przez liczbę jednostek przeliczeniowych,
- a następnie wyznacza się koszt jednostkowy dla każdej odmiany, uwzględniając jej współczynnik.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Kalkulacja doliczeniowo-zleceniowa jest typowa dla produkcji jednostkowej lub małoseryjnej na zlecenie, gdy koszty (bezpośrednie i pośrednie) rozlicza się na konkretne zlecenia/partie. Tu mamy wspólny proces i produkty podobne, więc logika "zlecenia" nie pasuje.
- Kalkulacja doliczeniowo-asortymentowa dotyczy sytuacji, gdy rozlicza się koszty na różne asortymenty, zwykle przy większym zróżnicowaniu produktów i konieczności doliczania narzutów. W pytaniu podkreślono podobieństwo wyrobów i ten sam proces, a różnicowanie odbywa się przez cechę typu masa, co naturalnie prowadzi do współczynników.
- Kalkulacja podziałowa prosta sprawdza się wtedy, gdy w danym okresie wytwarza się jeden jednorodny produkt (albo produkty praktycznie identyczne), więc koszt jednostkowy to łączne koszty podzielone przez liczbę jednostek. Gdy wyroby różnią się ciężarem, prosty podział "na sztuki" zniekształca wynik.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się jeden proces i podobne produkty różniące się parametrem wpływającym na "wagę" kosztów (masa, pojemność, gramatura), najczęściej właściwa jest wersja współczynnikowa.
