KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
W przedstawionym na rysunku siłowniku dwustronnego działania ruch tłoka odbywa się w kierunku wskazanym strzałką. Która komora oznaczona została literą B?
Ilustracja przedstawia schemat siłownika dwustronnego działania, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W siłowniku dwustronnego działania ruch tłoka w zadanym kierunku uzyskuje się przez zasilenie komory, która ma wytworzyć siłę (komora tłoczna), a drugą komorę odprowadza się do odpływu/odpowietrzenia. Skoro na rysunku kierunek ruchu jest wskazany strzałką, komora B jest tą, do której doprowadza się medium robocze, czyli tłoczną.

Pełne wyjaśnienie:

Siłownik dwustronnego działania ma dwie komory robocze rozdzielone tłokiem. Aby uzyskać ruch tłoka w określonym kierunku, jedna komora musi zostać zasilona medium pod ciśnieniem, a druga w tym samym czasie musi mieć zapewnione odprowadzenie medium (odpływ w hydraulice lub odpowietrzenie w pneumatyce). Ta zasada jest kluczowa do identyfikacji komór na rysunku.

Dlaczego poprawne jest "Tłoczna."
Komora tłoczna to ta, do której w danym momencie pracy doprowadzane jest ciśnienie (następuje "tłoczenie" medium), co powoduje powstanie siły działającej na powierzchnię tłoka i ruch w stronę wskazaną strzałką. Skoro rysunek pokazuje, że tłok przemieszcza się w konkretnym kierunku, komora oznaczona literą B jest komorą aktualnie zasilaną, a więc tłoczną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują

  • "Spływowa." – komora spływowa jest związana z odprowadzeniem medium (powrotem) i nie wytwarza ciśnienia powodującego ruch w zadanym kierunku. Jeśli komora byłaby spływowa, sama nie byłaby bezpośrednią przyczyną ruchu zgodnego ze strzałką.
  • "Nadtłokowa." – to określenie opisuje położenie komory względem tłoka (po stronie "nad" tłokiem), a nie jej funkcję w danej chwili (zasilana czy odprowadzana). Na wielu rysunkach "nadtłokowa" może raz być zasilana, a innym razem odpowietrzana/odprowadzana, zależnie od kierunku ruchu.
  • "Podtłokowa." – analogicznie opisuje położenie (po stronie "pod" tłokiem), ale nie przesądza, czy jest to komora zasilana. Bez powiązania z kierunkiem ruchu nie można jej utożsamiać automatycznie z komorą tłoczną.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odpowiedz sobie na pytanie: "która komora musi być pod ciśnieniem, żeby tłok ruszył w stronę strzałki?". Dopiero potem dopasuj nazwę: zasilana = tłoczna, odprowadzana/odpowietrzana = spływowa. Określenia nadtłokowa/podtłokowa są pomocne, ale same w sobie nie mówią, która komora jest "tłoczna" w danej fazie ruchu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To siłownik, w którym medium robocze działa naprzemiennie na obie strony tłoka. Dzięki temu ruch w obu kierunkach (wysuw i wsuw) jest wymuszany ciśnieniem, a nie np. sprężyną. W praktyce spotkasz go w automatyce maszyn i układach mechatronicznych.
Komora tłoczna to ta, która w danej chwili jest zasilana medium pod ciśnieniem i powoduje ruch tłoka w zadanym kierunku. Najpierw ustal kierunek ruchu (np. strzałka), potem wskaż, po której stronie tłoka musi działać ciśnienie, aby uzyskać taki ruch.
Komora spływowa służy do odprowadzenia medium (powrotu lub odpowietrzenia), aby nie stawiało oporu ruchowi tłoka. Nie jest to komora "napędzająca" w danym momencie, bo nie buduje ciśnienia roboczego. Bez spływu/odpowietrzenia ruch często byłby spowolniony lub niemożliwy.
Te nazwy opisują położenie komory względem tłoka: nadtłokowa znajduje się po stronie przeciwnej do tłoczyska, a podtłokowa po stronie tłoczyska (w typowych rysunkach). Nie mówią jednak same z siebie, czy komora jest aktualnie zasilana czy odprowadzana—zależy to od kierunku ruchu i sterowania rozdzielaczem.
Najczęściej myli się pojęcia funkcji (tłoczna/spływowa) z pojęciami położenia (nadtłokowa/podtłokowa). Drugi błąd to ignorowanie informacji o kierunku ruchu tłoka. Warto zawsze przejść krok po kroku: kierunek ruchu → strona działania siły → komora zasilana.
Nie. Komora nadtłokowa może być raz zasilana (tłoczna), a innym razem odprowadzana (spływowa), zależnie od tego, czy wykonujesz wysuw czy wsuw. Poprawna identyfikacja wymaga powiązania z kierunkiem ruchu oraz z tym, gdzie doprowadzane jest ciśnienie.
Podczas uruchamiania układu, diagnostyki (np. brak wysuwu), oraz przy konserwacji i prawidłowym podłączaniu przewodów do króćców siłownika. W mechatronice jest to ważne, bo błędne podłączenie może odwrócić kierunek pracy lub powodować niestabilną pracę napędu.
Rozdzielacz przełącza drogi przepływu tak, aby ciśnienie trafiło do jednej komory, a druga miała zapewniony odpływ/odpowietrzenie. Po zmianie położenia rozdzielacza role komór się odwracają: wcześniej tłoczna staje się spływowa i odwrotnie. To właśnie daje ruch w obu kierunkach.
Z samej idei identyfikacji komory na podstawie kierunku ruchu można je rozwiązywać zarówno dla pneumatyki, jak i hydrauliki, bo zasada "jedna komora zasilana, druga odprowadzana" jest wspólna. Różni się głównie sposób powrotu medium: w pneumatyce odpowietrzenie, w hydraulice spływ do zbiornika.
Stosuj prosty schemat: 1) odczytaj kierunek ruchu (strzałka), 2) wskaż stronę tłoka, którą trzeba "popchnąć", 3) wybierz nazwę komory zasilanej: "tłoczna". Dopiero na końcu sprawdzaj, czy nie pomyliłeś jej z nazwą położeniową (nad/pod tłokiem).
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W siłowniku dwustronnego działania ruch tłoka w zadanym kierunku uzyskuje się przez zasilenie komory, która ma wytworzyć siłę (komora tłoczna), a drugą komorę odprowadza się do odpływu/odpowietrzenia."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Si%C5%82ownik_pneumatyczny (dostęp: 2026-02-28)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Pneumatic_cylinder (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw pneumatyki i hydrauliki siłowej (schematy siłowników i rozdzielaczy)
  • Instrukcje producentów siłowników (opisy portów, stron zasilania i typowych podłączeń)
  • Zadania rysunkowe z identyfikacji komór: nadtłokowa/podtłokowa oraz zasilanie/odprowadzenie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego