Odsetek (procent) masy hamującej opisuje, czy dany skład ma wystarczającą zdolność hamowania w stosunku do swojej masy brutto. Wymagany odsetek jest narzucony warunkami ruchu (np. charakterystyką linii i zasadami prowadzenia pociągów) i stanowi warunek bezpieczeństwa.
Jeżeli procent rzeczywistej masy hamującej jest mniejszy od wymaganego, to oznacza, że przy aktualnej masie pociągu hamulce "nie nadążają" w ujęciu eksploatacyjnym. Najprostszą i typową decyzją jest zmniejszenie masy składu brutto poprzez wyłączenie wagonów niehamowanych. Taki zabieg poprawia relację: na mniejszą masę całkowitą przypada relatywnie większa masa hamująca, więc odsetek hamowania rośnie.
- Wyłączenie wagonów hamowanych jest niekorzystne, bo wraz z masą usuwa się także wkład do masy hamującej, co zwykle nie poprawia odsetka, a może go pogorszyć.
- Zmniejszenie wymaganego odsetka hamowania nie jest standardowym działaniem dyspozycyjnym "na życzenie" – wymaganie wynika z ustalonych zasad bezpieczeństwa, więc nie rozwiązuje problemu w sposób dopuszczalny.
- Zmiana typu lokomotywy nie jest typowym pierwszym środkiem zaradczym w tak postawionym problemie; sama zmiana trakcji nie gwarantuje spełnienia odsetka hamowania całego składu, zwłaszcza gdy ograniczeniem są wagony niehamowane.
Na egzaminie warto zapamiętać regułę: gdy brakuje odsetka hamowania, zwykle "odchudza się" skład o elementy, które zwiększają masę, ale nie wnoszą hamowania.
