KWALIFIKACJA TKO8 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 31.
Wagon osobowy o ciężarze 40 t, jadący bez obciążenia wykonał hamowanie na drodze 620 m, a z dodatkowym obciążeniem wynoszącym 10 000 kg na drodze 780 m. Wykorzystując dane zawarte w tabeli oraz zależność na ciężar hamujący, określ ciężar hamujący dla prędkości wagonu na początku hamowania v=120 km/h.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi drogi hamowania wagonu osobowego oraz procentu ciężaru hamującego przy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ciężar hamujący wyznacza się, podstawiając do wskazanej w zadaniu zależności dane z obu prób hamowania (bez obciążenia i z dodatkowym 10 000 kg) oraz odczyty z tabeli dla v=120 km/h.
Po prawidłowym przeliczeniu mas i porównaniu dróg hamowania otrzymuje się wartość 47,0 t.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównujesz dwa hamowania tego samego wagonu przy tej samej prędkości początkowej v=120 km/h, ale przy różnych masach: bez dodatkowego obciążenia oraz z obciążeniem 10 000 kg (czyli 10 t). Zmieniona masa wpływa na warunki hamowania, a różne drogi hamowania (620 m i 780 m) są informacją wejściową do wyznaczenia parametru, o który pyta zadanie: ciężaru hamującego.

Kluczowe jest postępowanie zgodnie z poleceniem: wykorzystać dane z tabeli oraz zależność na ciężar hamujący. Oznacza to, że nie wystarczy prosta proporcja "droga rośnie, więc ciężar hamujący maleje/rośnie" – trzeba użyć dokładnie tej relacji, która jest przewidziana w materiale do zadania (tabela zwykle pozwala odnieść drogę hamowania i prędkość do wielkości hamowania).

Typowa sekwencja rozwiązywania jest następująca:

  • Przeliczyć obciążenie: 10 000 kg = 10 t, a więc masa całkowita w drugiej próbie wynosi 50 t.
  • Dla prędkości 120 km/h odczytać z tabeli wymagane współczynniki/wartości pomocnicze (dokładnie te, do których odwołuje się zależność na ciężar hamujący).
  • Podstawić do zależności dane z obu przypadków (droga hamowania i odpowiadające jej warunki) i obliczyć ciężar hamujący.

Wynik poprawny to 47,0 t, ponieważ jest zgodny z obliczeniem opartym na danych tabelarycznych dla v=120 km/h i z rozróżnieniem dwóch stanów obciążenia wagonu.

Pozostałe wartości są niepoprawne z typowych powodów:

  • 44,0 t często wynika z zaokrągleń lub zbyt uproszczonej proporcji bez pełnego użycia tabeli.
  • 37,6 t bywa skutkiem błędnego przeliczenia 10 000 kg albo podstawienia do zależności niewłaściwych danych z tabeli (np. dla innej prędkości).
  • 55,0 t może wynikać z odwrócenia zależności (np. potraktowania dłuższej drogi hamowania jako oznaki "większego" ciężaru hamującego, co jest nielogiczne w większości modeli) lub z nieuwzględnienia zwiększonej masy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy używasz danych z tabeli dla dokładnie tej prędkości, o którą pyta zadanie, oraz czy wszystkie masy masz w tych samych jednostkach (t lub kg) przed podstawieniem do wzoru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ciężar hamujący to wielkość opisująca "zdolność hamowania" wagonu, powiązana z działaniem hamulca. W zadaniach obliczeniowych pozwala porównywać skuteczność hamowania przy różnych warunkach (np. obciążeniu) i wiąże się z drogą hamowania dla danej prędkości.
W układzie metrycznym 1 t = 1000 kg. Dlatego 10 000 kg to 10 t. W tym zadaniu masa wagonu z obciążeniem wynosi więc 40 t + 10 t = 50 t. Taki krok warto wykonać jako pierwszy, żeby uniknąć błędów rzędu wielkości.
Tabela zwykle dostarcza współczynników lub wartości pomocniczych, które łączą drogę hamowania z parametrem hamowania przy konkretnej prędkości. Jeśli użyjesz danych z tabeli dla innej prędkości, wynik będzie niespójny, nawet gdy rachunki "matematycznie" wyjdą poprawnie.
Najczęściej pojawia się: pomylenie kg z tonami, nieuwzględnienie dodatkowego obciążenia w masie całkowitej, odczyt z tabeli dla złej prędkości oraz użycie uproszczonej proporcji zamiast wskazanej zależności. Warto też kontrolować sens fizyczny wyniku (czy nie jest skrajnie zaniżony/zawyżony).
W praktyce, przy porównywalnych warunkach i tej samej prędkości początkowej, dłuższa droga hamowania zwykle wskazuje na mniejszą skuteczność układu hamulcowego lub większą masę do wyhamowania. W zadaniu porównujesz dwa przypadki i musisz to powiązać z obliczanym parametrem zgodnie z tabelą i wzorem.
Dwie próby dostarczają par danych dla dwóch mas (40 t i 50 t) przy tej samej prędkości początkowej. Zależność na ciężar hamujący i dane z tabeli pozwalają zestawić te informacje w jednym modelu obliczeniowym, aby wyznaczyć szukaną wielkość dla v=120 km/h.
Zawsze wtedy, gdy rachunek dotyczy parametrów bezpieczeństwa (hamowanie, prędkość, droga). Po obliczeniu sprawdź, czy wynik ma poprawne jednostki (t), czy nie przekracza w sposób oczywisty masy wagonu i czy zmiany między wariantami nie są sprzeczne z intuicją fizyczną.
Prędkość początkowa determinuje poziom energii kinetycznej do wytracenia i wpływa na zależności opisujące hamowanie. W tego typu zadaniach tabela i wzór są zazwyczaj zbudowane dla konkretnych prędkości, więc 120 km/h jest parametrem, którego nie wolno "zastępować" inną wartością.
Nie jest to zalecane. Jeżeli w treści jest wyraźnie podane, że należy użyć tabeli i określonej zależności, to znaczy, że prosta proporcja może dać wynik pozornie logiczny, ale niezgodny z metodą oceny w kluczu. Na egzaminie liczy się zgodność z wymaganą procedurą.
Ćwicz: przeliczanie jednostek (kg–t), czytanie tabel (odczyt dla właściwej prędkości), podstawianie do wzorów oraz kontrolę jednostek na końcu. Pomaga też rozwiązywanie kilku wariantów z różnymi masami i drogami hamowania, aby wyrobić nawyk poprawnej procedury.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw ruchu pojazdów szynowych i hamowania (część: droga hamowania, opóźnienie, parametry hamulca)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ do kwalifikacji związanych z ruchem kolejowym (zadania rachunkowe z tabelami)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeniami dotyczącymi drogi hamowania i parametrów hamulca

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego