KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 23.
W przypadku wystąpienia pożaru endogenicznego w odkrywkowej kopalni węgla brunatnego wielkość pola pożarowego oraz sposób zabezpieczenia i likwidacji tego pożaru określa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Za określenie wielkości pola pożarowego oraz sposobu zabezpieczenia i likwidacji pożaru endogenicznego odpowiada kierownik ruchu zakładu górniczego, bo to on ma kompetencje do podejmowania decyzji organizacyjnych i zatwierdzania działań w ruchu zakładu. Sztygarzy i kierownicy działów realizują polecenia w swoich obszarach.

Pełne wyjaśnienie:

Pożar endogeniczny w odkrywkowej kopalni węgla brunatnego jest zagrożeniem, które wymaga zarówno oceny sytuacji (wyznaczenia wielkości pola pożarowego), jak i podjęcia decyzji o sposobie zabezpieczenia oraz likwidacji. Tego typu decyzje mają charakter organizacyjny i wpływają na cały ruch zakładu (ludzi, maszyny, drogi technologiczne, front robót), dlatego muszą być podejmowane przez osobę posiadającą najwyższe uprawnienia w zakresie prowadzenia ruchu zakładu.

Odpowiedź "kierownik ruchu zakładu górniczego" jest poprawna, ponieważ jest to funkcja, której zadaniem jest kierowanie ruchem i podejmowanie decyzji w sytuacjach zagrożenia, w tym zatwierdzanie sposobu zabezpieczenia rejonu oraz działań likwidacyjnych. W praktyce oznacza to m.in. wyznaczenie stref zagrożenia, określenie ograniczeń w prowadzeniu robót, polecenie wdrożenia środków technicznych oraz koordynację służb zakładowych.

Odpowiedź "kierownik działu robót górniczych" jest nieprawidłowa, ponieważ kieruje określonym działem/obszarem robót, ale nie musi mieć kompetencji do formalnego określenia pola pożarowego i zatwierdzenia sposobu likwidacji w skali całego ruchu zakładu.

Odpowiedzi "sztygar oddziałowy" oraz "sztygar zmianowy" są nieprawidłowe, bo dozór oddziałowy i zmianowy odpowiada głównie za bieżące prowadzenie robót i nadzór nad załogą w ramach oddziału/zmiany. Mogą rozpoznać objawy zagrożenia, zgłosić je i wdrażać polecenia, ale nie są właściwi do wyznaczania wielkości pola pożarowego i ustalania sposobu likwidacji jako decyzji nadrzędnej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się sformułowania typu "określa wielkość", "ustala sposób zabezpieczenia" i dotyczy to zagrożenia obejmującego organizację ruchu, zwykle chodzi o funkcję kierownictwa ruchu, a nie o dozór zmianowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pożar endogeniczny to proces samozagrzewania i zapłonu materiału (np. węgla lub mieszanin organicznych) bez zewnętrznego źródła ognia. W odkrywce może rozwijać się powoli, a objawami bywają wzrost temperatury, dymienie i zapach produktów spalania. Wymaga szybkiego rozpoznania i ograniczenia dopływu tlenu.
"Wielkość pola pożarowego" to określenie zasięgu obszaru objętego procesem pożarowym lub samozagrzewaniem, wraz ze strefą oddziaływania zagrożenia. W praktyce służy do wyznaczenia granic rejonu, w którym wprowadza się ograniczenia ruchu, dodatkowy nadzór, monitoring oraz środki techniczne do likwidacji.
Bo jest to decyzja o charakterze nadrzędnym, wpływająca na organizację pracy, bezpieczeństwo ludzi i maszyn oraz kontynuację robót. Kierownik ruchu ma kompetencje do koordynowania działań między oddziałami, wydawania wiążących poleceń oraz zatwierdzania sposobu postępowania w sytuacjach awaryjnych. Dozór realizuje zadania operacyjnie.
Sztygar zmianowy zwykle odpowiada za bieżący nadzór na zmianie: rozpoznanie nieprawidłowości, zgłoszenie zagrożenia, zabezpieczenie ludzi i miejsca zdarzenia oraz wykonanie poleceń wynikających z ustalonego sposobu postępowania. Może organizować doraźne działania na miejscu, ale nie jest właściwy do formalnego określenia pola pożarowego.
Najczęściej myli się poziom decyzji: wybiera się osobę "najbliżej zdarzenia" (np. sztygara), choć pytanie dotyczy ustalenia i określenia działań w skali zakładu. Drugi błąd to utożsamianie kierownika działu z kierownikiem ruchu. Warto czytać czasowniki: "określa/ustala" zwykle wskazuje wyższy szczebel.
Strefę zagrożenia wyznacza się, gdy pojawiają się przesłanki rozwijającego się procesu pożarowego lub samozagrzewania, a także gdy działania likwidacyjne mogą tworzyć dodatkowe ryzyko dla ludzi i sprzętu. Celem jest ograniczenie dostępu, uporządkowanie ruchu technologicznego i zapewnienie bezpiecznych warunków pracy oraz prowadzenia akcji.
W praktyce przydają się dane z obserwacji i pomiarów: lokalizacja objawów, kierunek rozwoju, temperatura, zadymienie, warunki wietrzne, stan urabianego materiału oraz informacje o technologii robót w rejonie. Istotne są też drogi dojazdowe i możliwości użycia sprzętu. Na podstawie danych podejmuje się decyzję o zasięgu zabezpieczeń.
W wielu organizacjach może inicjować działania w swoim obszarze i zgłaszać propozycje, ale pytania egzaminacyjne zwykle rozróżniają inicjowanie/realizację od formalnego "określenia" pola i sposobu likwidacji. Te decyzje mają charakter ogólnozakładowy, dlatego przypisuje się je kierownictwu ruchu, a nie pojedynczemu działowi.
Sztygar zmianowy odpowiada za nadzór i organizację pracy w danej zmianie, natomiast sztygar oddziałowy zwykle obejmuje stały nadzór nad oddziałem/odcinkiem robót. W pytaniach o reakcję na zdarzenie często oba stanowiska mogą wykonywać polecenia i zabezpieczać miejsce, ale nie są właściwe do decyzji strategicznych typu "określa sposób likwidacji".
Ucz się dwutorowo: (1) pojęcia i objawy zagrożeń (samozagrzewanie, pole pożarowe, zabezpieczenie), (2) kompetencje stanowisk w ruchu zakładu (kierownictwo ruchu vs dozór). Pomaga tworzenie tabeli "kto decyduje – kto wykonuje". Na egzaminie zwracaj uwagę na czasowniki: "określa/ustala" vs "wykonuje/nadzoruje".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sztygarzy i kierownicy działów realizują polecenia w swoich obszarach."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe zakładu górniczego z zakresu zagrożeń pożarowych i procedur awaryjnych
  • Instrukcje i procedury wewnętrzne dotyczące zwalczania pożarów endogenicznych w kopalniach odkrywkowych
  • Podręczniki/kompendia z zakresu bezpieczeństwa pracy i organizacji ruchu w górnictwie odkrywkowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego