KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 23.
W ramach profilaktyki niewydolności żylnej kończyn dolnych, podkolanówki lub pończochy uciskowe zakłada się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyroby uciskowe zakłada się rano przed wstaniem, ponieważ wtedy kończyny są najmniej obrzęknięte, a ucisk od początku dnia ogranicza zastój żylny podczas pionizacji i chodzenia. Zakładanie po kilku godzinach lub wieczorem jest mniej skuteczne, bo obrzęk mógł już narosnąć.

Pełne wyjaśnienie:

W profilaktyce niewydolności żylnej kończyn dolnych wyroby uciskowe (podkolanówki lub pończochy) powinny działać przede wszystkim wtedy, gdy na układ żylny najbardziej wpływa pionizacja i obciążenie nóg, czyli w ciągu dnia. Kluczowa jest też praktyczna zasada, że najłatwiej i najskuteczniej założyć je rano, zanim dojdzie do narastania obrzęku po wstaniu i poruszaniu się.

Odpowiedź "codziennie rano przed wstaniem z łóżka" jest właściwa, bo rano kończyny są zwykle najmniej obrzęknięte, a ucisk zastosowany od początku dnia pomaga ograniczać zaleganie krwi żylnej i rozwój obrzęku w trakcie aktywności.

  • "wieczorem przed położeniem się do łóżka" jest nieprawidłowe w kontekście profilaktyki dziennej: w tym momencie obrzęk (jeśli wystąpił) często już się rozwinął, a główne obciążenie w pozycji stojącej i siedzącej jest za nami.
  • "codziennie rano, po 2 godzinach od wstania z łóżka" sugeruje opóźnienie, które zmniejsza sens profilaktyczny: przez pierwsze godziny dnia zastój i obrzęk mogą już narastać, a założenie wyrobu uciskowego może być trudniejsze.
  • "wieczorem na 2 godziny przed położeniem się do łóżka" również przesuwa działanie na porę, gdy kończyny mogły już być obrzęknięte i zmęczone, a ponadto nie zabezpiecza okresu największego obciążenia żylnego w ciągu dnia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się profilaktyka niewydolności żylnej i wyroby uciskowe, szukaj odpowiedzi podkreślającej porę "rano" oraz moment "przed obciążeniem nóg". W praktyce opiekunka/opiekun wspiera podopiecznego w założeniu wyrobu, ocenia stan skóry i zgłasza ból, drętwienie czy niepokojące objawy odpowiednim osobom.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podkolanówki/pończochy uciskowe to wyroby medyczne wywierające kontrolowany ucisk na nogę. Ich celem jest wspieranie odpływu krwi żylnej i zmniejszanie obrzęków, uczucia ciężkości nóg oraz ryzyka zastoju żylnego. Działają najlepiej, gdy są noszone w czasie aktywności w ciągu dnia.
Najczęściej zakłada się je rano przed wstaniem z łóżka, czyli zanim nogi zostaną obciążone i zanim rozwinie się obrzęk. Dzięki temu ucisk działa od początku dnia podczas stania i chodzenia, kiedy układ żylny jest najbardziej obciążony.
Rano kończyny są zwykle najmniej obrzęknięte, więc wyrób łatwiej założyć i lepiej dopasować. Ucisk od początku dnia ogranicza narastanie obrzęku i zastój żylny po pionizacji. Założenie dopiero po kilku godzinach bywa trudniejsze i mniej skuteczne profilaktycznie.
W profilaktyce dziennej to zwykle nie jest optymalna pora, bo główne obciążenie nóg w pozycji stojącej już minęło, a obrzęk mógł się rozwinąć. Konkretne zalecenia (np. czas noszenia) powinien jednak określić personel medyczny, zwłaszcza przy chorobach współistniejących.
Do typowych błędów należą: zakładanie zbyt późno (gdy jest już obrzęk), rolowanie materiału w "wałek" uciskający skórę, dobór złego rozmiaru, zakładanie na wilgotną skórę oraz ignorowanie bólu czy drętwienia. Opiekun powinien też zwracać uwagę na stan skóry i otarcia.
Może pomóc w organizacji porannej rutyny (toaleta, osuszenie skóry, założenie wyrobu), nadzorować prawidłowe ułożenie materiału bez zagnieceń oraz obserwować komfort podopiecznego. Ważne jest też zgłaszanie niepokojących objawów (ból, sinienie, drętwienie) odpowiednim osobom.
Niepokojące są m.in. silny ból, narastające drętwienie, uczucie "mrowienia", wyraźne zblednięcie lub zasinienie stopy, znaczne ochłodzenie skóry oraz odciski/otarcia. W takiej sytuacji należy zdjąć wyrób i skonsultować się z personelem medycznym, bo ucisk może być niewłaściwy.
Nie zawsze. U części osób ucisk może być przeciwwskazany lub wymagać doboru przez specjalistę (np. przy chorobach tętnic, zaburzeniach czucia, zmianach skórnych). Dlatego przy wątpliwościach należy uzyskać zalecenie medyczne i właściwy dobór rozmiaru oraz stopnia ucisku.
Skórę warto regularnie oglądać, myć i dokładnie osuszać, a nawilżać preparatem dobranym do potrzeb (najlepiej poza czasem noszenia, aby rano skóra była sucha). Trzeba też unikać zagnieceń materiału i kontrolować miejsca narażone na otarcia, szczególnie u osób starszych.
Utrwal zasadę: rano przed wstaniem oraz zrozum powód (mniejszy obrzęk i profilaktyka podczas aktywności). Przećwicz też praktyczne aspekty: obserwacja skóry, komfort podopiecznego, typowe błędy (zagniecenia, zły rozmiar) i sytuacje wymagające zgłoszenia problemu personelowi medycznemu.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Wyroby uciskowe zakłada się rano przed wstaniem, ponieważ wtedy kończyny są najmniej obrzęknięte, a ucisk od początku dnia ogranicza zastój żylny podczas pionizacji i chodzenia."

Źródła:

  • NHS (National Health Service), "How to wear compression stockings" (informacja dla pacjentów) – https://www.nhs.uk/conditions/varicose-veins/treatment/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Cleveland Clinic, "Compression Stockings" (patient education) – https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21973-compression-stockings (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne dla pacjentów o kompresjoterapii (instrukcje zakładania i zdejmowania)
  • Podręczniki z podstaw pielęgniarstwa/opieki długoterminowej (działy o profilaktyce żylnej i obrzękach)
  • Szkolenia praktyczne z doboru i zakładania wyrobów uciskowych (warsztaty w placówkach ochrony zdrowia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego