KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 22.
W ramach profilaktyki przeciwodleżynowej asystent powinien dbać o pielęgnowanie skóry podopiecznego, przygotowywać podopiecznemu posiłki zgodnie z dietą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profilaktyka przeciwodleżynowa obejmuje ograniczanie długotrwałego ucisku (odciążanie miejsc narażonych, zmiana ułożenia) oraz wsparcie kondycji skóry i tkanek. Żywienie bogatobiałkowe sprzyja regeneracji, a samo "oklepywanie", dieta ubogokaloryczna czy ogólne "udogodnienia" nie zastępują odciążania ucisku.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają głównie na skutek długotrwałego ucisku (często także tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek i prowadzi do ich uszkodzenia. Dlatego w profilaktyce kluczowe są działania, które realnie zmniejszają nacisk na newralgiczne okolice (np. kość krzyżowa, pięty) oraz utrzymują skórę w dobrej kondycji.

Odpowiedź "bogatobiałkową oraz odciążać podopiecznemu miejsca narażone na ucisk" jest trafna, bo łączy dwa istotne filary profilaktyki: (1) żywienie wspierające regenerację tkanek oraz (2) zmniejszanie ucisku. Białko jest potrzebne do odbudowy tkanek i gojenia mikrouszkodzeń, a odciążanie (w praktyce: właściwe ułożenie, zmiany pozycji, stosowanie rozwiązań ograniczających ucisk) przeciwdziała niedokrwieniu.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej właściwe w kontekście pytania:

  • "ubogoresztkową oraz oklepywać…" – dieta ubogoresztkowa ma inne zastosowania niż profilaktyka odleżyn, a oklepywanie kojarzy się raczej z technikami oddechowymi; nie rozwiązuje podstawowego problemu, czyli ucisku.
  • "ubogokaloryczną oraz prowadzić gimnastykę usprawniającą" – aktywizacja bywa korzystna ogólnie, ale nie jest wskazana jako podstawowy zamiennik odciążania miejsc ucisku; dieta ubogokaloryczna może być wręcz niekorzystna, jeśli prowadzi do niedoborów i osłabienia tkanek.
  • "bogatoresztkową oraz stosować udogodnienia" – "udogodnienia" to określenie nieprecyzyjne (może oznaczać różne rzeczy), a dieta bogatoresztkowa dotyczy zwykle regulacji pracy jelit, nie jest sednem profilaktyki odleżyn. W profilaktyce liczą się konkretne działania zmniejszające nacisk oraz właściwa pielęgnacja skóry.

W praktyce asystent powinien obserwować skórę, dbać o higienę i nawilżanie, ograniczać wilgoć, wspierać odpowiednie żywienie i dopilnować regularnego odciążania. Takie podejście zmniejsza ryzyko uszkodzeń skóry i tkanek u osoby z ograniczoną mobilnością.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zestaw działań, które mają zapobiec powstawaniu odleżyn, czyli uszkodzeń skóry i tkanek od długotrwałego ucisku. Obejmuje m.in. odciążanie miejsc narażonych na ucisk, regularną zmianę ułożenia, pielęgnację skóry, ograniczanie wilgoci oraz wsparcie żywieniowe.
Ucisk zmniejsza przepływ krwi w tkankach, co prowadzi do niedotlenienia i uszkodzeń. Odciążanie (np. prawidłowe ułożenie, zmiana pozycji, podkładki, materace) zmniejsza nacisk i pozwala tkankom "odpocząć", dzięki czemu ryzyko odleżyn jest mniejsze.
Białko jest kluczowe dla regeneracji tkanek i utrzymania dobrej kondycji skóry. U osób unieruchomionych niedobory białka mogą sprzyjać osłabieniu tkanek i gorszemu gojeniu mikrouszkodzeń. Dieta bogatobiałkowa jest jednym z elementów wsparcia, obok pielęgnacji i odciążania.
Należy dbać o czystość i delikatne osuszanie, kontrolować skórę w miejscach narażonych na ucisk, ograniczać wilgoć (pot, mocz), stosować odpowiednie preparaty pielęgnacyjne oraz unikać działań nasilających tarcie. Ważna jest też obserwacja: zaczerwienienie może być wczesnym sygnałem problemu.
Nie jest to podstawowa ani typowa metoda profilaktyki odleżyn. Kluczowy problem to długotrwały ucisk i niedokrwienie tkanek, więc najważniejsze są odciążanie, zmiany pozycji, redukcja tarcia oraz właściwa pielęgnacja skóry. Oklepywanie może kojarzyć się z fizjoterapią oddechową, a nie z odleżynami.
Szczególna ostrożność jest potrzebna, gdy osoba jest długo unieruchomiona, ma ograniczone czucie, jest niedożywiona, odwodniona lub ma problemy z nietrzymaniem moczu/stolca. Ryzyko rośnie też przy gorączce, osłabieniu i gdy występuje stały ucisk na te same okolice ciała.
Częsty błąd to wybieranie odpowiedzi "ogólnie zdrowych" (np. gimnastyka, dieta odchudzająca) zamiast tych, które bezpośrednio redukują ucisk i wspierają skórę. Drugi błąd to pomijanie roli żywienia i nawodnienia. Warto pamiętać: profilaktyka = odciążanie + pielęgnacja + żywienie.
Na egzaminie lepiej wybierać odpowiedzi opisujące konkret: odciążanie miejsc ucisku, regularną zmianę pozycji, użycie materaca przeciwodleżynowego, podkładek pod pięty czy właściwe ułożenie. "Udogodnienia" brzmią poprawnie, ale są nieprecyzyjne i nie wskazują mechanizmu zapobiegania odleżynom.
Dieta bogatobiałkowa ma na celu dostarczenie budulca do regeneracji tkanek (ważne np. przy ryzyku uszkodzeń skóry). Dieta ubogokaloryczna służy zwykle redukcji masy ciała lub ograniczeniu energii. W profilaktyce odleżyn kluczowe jest wsparcie odżywienia, a nie "odchudzanie" podopiecznego.
Ucz się schematem: ucisk → niedokrwienie → uszkodzenie tkanek. Zapamiętaj filary: odciążanie i zmiana pozycji, pielęgnacja skóry i kontrola wilgoci, żywienie (w tym białko) i nawodnienie, obserwacja wczesnych objawów. Ćwicz rozpoznawanie odpowiedzi "konkretnych" vs "ogólnych".
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Profilaktyka przeciwodleżynowa obejmuje ograniczanie długotrwałego ucisku (odciążanie miejsc narażonych, zmiana ułożenia) oraz wsparcie kondycji skóry i tkanek."

Źródła:

  • NPIAP / EPUAP / PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline (Clinical Practice Guideline), 2019
  • NICE (UK): Pressure ulcers: prevention and management (Clinical guideline CG179), https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp: 2026-03-01)
  • StatPearls: Pressure Ulcer (Decubitus Ulcer) / Pressure Injury – przegląd kliniczny (mechanizm ucisku i profilaktyka), https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie hasła: Pressure Ulcer) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn (guidelines EPUAP/NPIAP/PPPIA)
  • Materiały dydaktyczne z opieki długoterminowej i pielęgniarstwa podstawowego (profilaktyka odleżyn, pielęgnacja skóry)
  • Poradniki żywieniowe w opiece nad osobą przewlekle chorą (rola białka i nawodnienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego