KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 12.
Jak w schemacie zgodnym z PN-EN 60617 przedstawia się przekaźnik elektromagnetyczny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W schematach zgodnych z PN-EN 60617 przekaźnik nie jest oznaczany jednym znakiem.
Poprawne przedstawienie obejmuje symbol cewki (część sterująca) oraz oddzielne symbole styków (część wykonawcza). Pojedyncze znaki lub symbole innych elementów nie spełniają tej definicji.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji technicznej maszyn i urządzeń elektrycznych kluczowa jest jednoznaczność symboli. Zapewnia ją standaryzacja opisana w serii norm PN-EN 60617 (IEC 60617). Dla elementów przełączających i sterujących (w tym przekaźników) istotne jest, że przekaźnik elektromagnetyczny jest elementem złożonym.

Dlatego w schemacie zgodnym z PN-EN 60617 przekaźnik przedstawia się jako:

  • cewkę (część sterująca – element elektromagnetyczny),
  • styki (część wykonawcza – osobne symbole zależne od funkcji: zwierne, rozwierne, przełączne).
Takie rozdzielenie ma sens praktyczny: jedna cewka może sterować kilkoma zestawami styków, a styki mogą znajdować się w innym miejscu schematu (np. w innym torze lub na innej stronie), ale nadal odnoszą się do tej samej cewki.

Odpowiedź "Symbolem cewki oraz oddzielnie symbolami styków" jest poprawna, bo oddaje wymagany w normowym zapisie podział na część sterującą i wykonawczą.

Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ:

  • Wskazanie na "jeden pojedynczy znak graficzny niezależny od styków" pomija fakt, że przekaźnik w schemacie musi pokazywać zarówno element sterujący (cewkę), jak i element przełączający (styki), aby schemat był czytelny i jednoznaczny.
  • Opis "wyłącznie symbolem rezystora" dotyczy innego elementu (rezystor nie realizuje funkcji przełączania stykami pod wpływem zasilenia cewki).
  • Opis "wyłącznie symbolem bezpiecznika topikowego" także odnosi się do innej funkcji (zabezpieczenie nadprądowe), a nie sterowanie i przełączanie obwodów.

W praktyce zawodowej warto pamiętać o zasadzie: gdy w dokumentacji pojawia się nietypowy znak, należy sprawdzić legendę schematu lub standard, według którego dokumentację wykonano (norma PN-EN vs. konwencja producenta).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PN-EN 60617 (odpowiednik IEC 60617) to seria norm opisująca symbole graficzne używane w schematach elektrycznych. Jej celem jest ujednolicenie rysunków, aby były czytelne niezależnie od producenta i kraju. W praktyce pomaga poprawnie rozpoznawać elementy na schematach.
W zapisie normowym przekaźnik rozpoznasz po symbolu cewki oraz oddzielnych symbolach styków, które ta cewka przełącza. Cewka jest częścią sterującą, a styki częścią wykonawczą. Na schemacie styki mogą być narysowane w innym miejscu niż cewka.
Przekaźnik jest elementem złożonym: składa się z cewki i jednego lub wielu zestawów styków. Pojedynczy znak nie pokazałby, jakie styki są przełączane (zwierne, rozwierne, przełączne) ani gdzie są włączone w obwód. Rozdzielenie cewki i styków zwiększa jednoznaczność schematu.
Oznacza to, że na schemacie możesz zobaczyć cewkę w obwodzie sterowania, a styki w obwodzie wykonawczym (np. zasilanie silnika) w innym miejscu. To celowe: ułatwia czytanie schematu. Ważne jest wtedy oznaczenie przynależności styków do tej samej cewki (np. tym samym symbolem identyfikacyjnym).
Najczęściej myli się konwencje zakładowe lub starsze rysunki z aktualnym zapisem normowym oraz zakłada, że każdy element ma jeden znak. Błędem jest też pomijanie legendy schematu. Dobra praktyka: sprawdź, czy dokumentacja jest zgodna z PN-EN 60617 i porównaj symbole z opisem.
W praktyce dokumentacja producentów bywa tworzona w różnych konwencjach. Mogą pojawić się oznaczenia firmowe lub uproszczenia, ale wtedy powinna istnieć legenda lub opis. Na egzaminie najbezpieczniej opierać się na zapisie normowym PN-EN 60617, bo jest jednoznaczny i powszechnie nauczany.
Oba elementy są rysowane jako cewka + styki, więc kluczowy jest kontekst i opis. Stycznik zwykle przełącza tory mocy (np. silnik) i ma charakterystyczne zestawy styków głównych, a przekaźnik częściej pracuje w sterowaniu i sygnalizacji. W dokumentacji rozstrzyga to oznaczenie oraz funkcja w układzie.
Zawsze, gdy widzisz znak nietypowy, uproszczony albo gdy schemat wygląda na starszy lub firmowy. Legenda wyjaśnia, jak autor rozumie symbole i skróty. To ważne w serwisie: błędna identyfikacja elementu (np. przekaźnika) może prowadzić do nieprawidłowej diagnozy i pomyłek montażowych.
Do tej grupy zalicza się m.in. łączniki, przełączniki, przyciski, krańcówki oraz przekaźniki i ich styki. W ujęciu normowym istotne jest pokazanie stanu i funkcji styków (np. zwierny/rozwierny/przełączny) oraz sposobu sterowania (np. cewka elektromagnetyczna w przekaźniku).
Ucz się rozpoznawania symboli w oparciu o standardy (PN-EN 60617) i ćwicz na realnych schematach: sterowanie silnikiem, obwody sygnalizacji, układy z przekaźnikiem. Zwracaj uwagę na zasadę: przekaźnik = cewka + styki. Trenuj też czytanie legend i oznaczeń elementów.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W schematach zgodnych z PN-EN 60617 przekaźnik nie jest oznaczany jednym znakiem.Poprawne przedstawienie obejmuje symbol cewki (część sterująca) oraz oddzielne symbole styków (część wykonawcza)."

Źródła:

  • IEC 60617 – Graphical symbols for diagrams (online database), https://www.iec.ch/dyn/www/f?p=103:14:0::::FSP_LANG_ID:25 - accessed 2026-03-14
  • PN-EN 60617 (IEC 60617), część dotycząca elementów przełączających i sterujących (PN-EN 60617-7) – opis: przekaźnik jako cewka + styki (źródło normatywne; weryfikacja wymaga dostępu do tekstu normy)

Materiały:

  • PN-EN 60617 / IEC 60617 – baza symboli graficznych (część dot. elementów przełączających i sterujących)
  • Podręczniki i zeszyty ćwiczeń do czytania schematów elektrycznych dla elektromechaników
  • Dokumentacje serwisowe (DTR) urządzeń z rozdzieleniem symboli cewki i styków przekaźnika

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego