KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 23.
W siłowniku jednostronnego działania, podczas wykonywania ruchu roboczego tłoka, wystąpiło nagłe zatrzymanie ruchu tłoczyska. Ruch był wykonywany bez obciążenia i nie zauważono nieszczelności w układzie pneumatycznym. Przyczyną zatrzymania tłoczyska może być
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W opisie podano pracę bez obciążenia i brak nieszczelności, więc mniej prawdopodobne są przyczyny wynikające z sił zewnętrznych lub ubytków powietrza. Nagłe zatrzymanie może wynikać z mechanicznego zablokowania elementów wewnątrz siłownika, np. zakleszczenia tłoka w cylindrze wskutek uszkodzenia, zanieczyszczeń lub niewspółosiowości.

Pełne wyjaśnienie:

Siłownik pneumatyczny jednostronnego działania wykonuje ruch roboczy dzięki doprowadzeniu sprężonego powietrza do komory roboczej, a powrót zwykle realizuje sprężyna lub siła zewnętrzna. Jeżeli podczas ruchu roboczego tłoczysko nagle się zatrzymało, ruch odbywał się bez obciążenia i nie stwierdzono nieszczelności, to opis pasuje do usterki, która blokuje ruch mechanicznie, a nie do stopniowego "słabnięcia" układu.

Odpowiedź "zakleszczenie tłoka" jest spójna z takim objawem: tłok może zaklinować się na skutek zanieczyszczeń w cylindrze, uszkodzenia powierzchni, deformacji elementów prowadzących, niewłaściwego montażu lub niewspółosiowości. Wtedy ciśnienie może nadal być obecne, a mimo to element ruchomy nie przesuwa się.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w tym opisie:

  • "nagły spadek ciśnienia roboczego" zwykle ma przyczynę w zasilaniu (np. awaria źródła sprężonego powietrza, zawór odcinający, zbyt mała wydajność). W pytaniu podano brak nieszczelności, a zatrzymanie dotyczy jednego siłownika w trakcie ruchu; bez dodatkowych przesłanek nie jest to najbardziej prawdopodobna przyczyna.
  • "wyboczenie tłoczyska" jest typowe, gdy tłoczysko pracuje na ściskanie pod obciążeniem lub przy złym prowadzeniu/za długim wysunięciu. Skoro ruch wykonywano bez obciążenia, mechanizm wyboczenia jest mniej uzasadniony.
  • "blokada odpowietrzania" może powodować spowolnienie lub zatrzymanie, ale dotyczy głównie sytuacji, gdy powietrze z przeciwnej komory nie ma ujścia (w siłowniku dwustronnym) albo gdy elementy dławiące/tłumiki są zatkane. W siłowniku jednostronnego działania w ruchu roboczym kluczowe jest doprowadzenie powietrza do komory roboczej; blokada odpowietrzania nie jest pierwszą, najbardziej typową przyczyną "nagłego" zatrzymania przy braku innych symptomów.

W praktyce diagnostycznej po takim objawie warto sprawdzić: swobodę przesuwu mechanicznego (ręcznie po odłączeniu zasilania), stan prowadzenia i osiowości mocowań, zanieczyszczenia, a dopiero potem elementy zasilania i przepływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To siłownik, w którym sprężone powietrze wykonuje pracę tylko w jednym kierunku ruchu tłoka, a powrót realizuje np. sprężyna lub obciążenie zewnętrzne. W praktyce ma jedną linię zasilania powietrzem i odpowietrzenie do atmosfery.
Gdy tłok klinuje się w cylindrze (zanieczyszczenia, uszkodzenie powierzchni, niewspółosiowość), rosną opory ruchu aż do zablokowania. Wtedy nawet prawidłowe ciśnienie nie wystarczy do pokonania tarcia i odkształceń, więc tłoczysko staje.
Przy problemie z ciśnieniem zwykle widać spadek na manometrze lub dotyczy to wielu odbiorników. Zakleszczenie często dotyczy pojedynczego siłownika i bywa "punktowe". Pomaga test: odłączenie zasilania i sprawdzenie, czy element da się poruszyć bez powietrza.
Nie. Spadek ciśnienia może wynikać też z awarii sprężarki, zapchanego filtra, przymkniętego zaworu odcinającego, zbyt małej wydajności zasilania lub błędnej nastawy reduktora. Nieszczelność jest jedną z możliwych przyczyn, ale nie jedyną.
Najczęściej wtedy, gdy tłoczysko jest ściskane przez obciążenie, jest długie względem średnicy, ma słabe prowadzenie albo występuje niewspółosiowość. Objawem bywa ugięcie lub ocieranie. Przy pracy "bez obciążenia" wyboczenie jest zwykle mniej prawdopodobne.
To utrudnienie wypływu powietrza z części układu do atmosfery (np. zapchany tłumik, zabrudzony zawór, zagięty przewód). Powoduje wzrost przeciwciśnienia i może spowalniać lub zatrzymywać ruch, bo powietrze "nie ma gdzie uciec".
Typowe przyczyny to zacięcie mechaniczne (tłok, prowadnice, uszczelnienia), zabrudzenia w cylindrze, niewspółosiowość mocowań, uszkodzenie tłoczyska oraz problemy przepływowe (zawór dławiący, tłumik, przewód). Diagnostyka powinna iść od prostych testów.
Najpierw odłącz zasilanie sprężonym powietrzem i rozładuj ciśnienie z układu. Następnie sprawdź swobodę ruchu mechanicznego (bez użycia dużej siły), obejrzyj mocowania i osiowość oraz poszukaj śladów ocierania. Dopiero potem rozbieraj elementy zgodnie z DTR.
Nie. Układ może być szczelny, ale jednocześnie mieć ograniczony przepływ (np. zapchany filtr, zabrudzony tłumik, zbyt mocne zdławienie, zagięty przewód). Taki problem nie daje "syczenia" typowego dla nieszczelności, a mimo to wpływa na ruch siłownika.
Wypisz warunki z treści (np. "bez obciążenia", "brak nieszczelności", "nagłe zatrzymanie") i dopasuj je do mechanizmów usterek. Warunek "nagłe" częściej sugeruje blokadę lub zacięcie niż stopniową utratę parametrów. Zawsze sprawdzaj, czy odpowiedź pasuje do typu siłownika.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W opisie podano pracę bez obciążenia i brak nieszczelności, więc mniej prawdopodobne są przyczyny wynikające z sił zewnętrznych lub ubytków powietrza."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pneumatyki i hydrauliki siłowej dla techników/mechatroników (działy: siłowniki, zawory, diagnozowanie usterek)
  • Dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) siłowników i zaworów stosowanych w pracowni/szkole
  • Materiały producentów dotyczące montażu siłowników oraz doboru tłumików i elementów dławiących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego