KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 19.
W strefie subdukcji dochodzi do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Subdukcja to proces na granicy zbieżnej płyt, w którym gęstsza płyta (najczęściej oceaniczna) wsuwa się pod inną płytę. Dlatego opis "podsuwania się płyty oceanicznej pod płytę kontynentalną" odpowiada klasycznej strefie subdukcji, a rozsuwanie płyt dotyczy granic rozbieżnych.

Pełne wyjaśnienie:

Strefa subdukcji jest szczególnym typem granicy zbieżnej w tektonice płyt. W takim miejscu dwie płyty litosfery poruszają się ku sobie, a jedna z nich zaczyna wsuwać się do płaszcza Ziemi. Kluczową cechą subdukcji jest podsuwanie (wcinanie się) jednej płyty pod drugą, a nie ich rozsuwanie.

Najczęściej w subdukcji uczestniczy płyta oceaniczna, ponieważ jest zwykle chłodniejsza, cieńsza i gęstsza niż płyta kontynentalna. To sprzyja temu, by to właśnie ona ulegała zanurzaniu. Z tego powodu poprawne jest stwierdzenie: "podsuwania się płyty oceanicznej pod płytę kontynentalną". W praktyce geologicznej strefy takie są kojarzone m.in. z powstawaniem rowów oceanicznych, łuków wulkanicznych oraz z pasmami trzęsień ziemi sięgających coraz większych głębokości w głąb płyty zanurzającej się.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "rozsuwania się dwóch płyt oceanicznych" opisuje granicę rozbieżną (np. grzbiet śródoceaniczny), gdzie tworzy się nowa skorupa oceaniczna. To przeciwieństwo subdukcji.
  • "podsuwania się płyty kontynentalnej pod płytę oceaniczną" jest typową pułapką kierunku: zwykle to płyta oceaniczna, jako gęstsza, łatwiej ulega subdukcji. Stwierdzenie w tej formie jest więc niezgodne z najczęściej nauczanym modelem procesu.
  • "zderzania się dwóch płyt oceanicznych" może sugerować zbieżność, ale samo "zderzanie" nie opisuje istoty subdukcji (podsuwania). Ponadto w zbieżności oceaniczno-oceanicznej również dochodzi do subdukcji, lecz odpowiedź nie precyzuje podsuwania, tylko ogólną kolizję.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz słowo "subdukcja", szukaj odpowiedzi zawierającej ideę zanurzania/podsuwania jednej płyty pod drugą. Gdy w odpowiedzi pojawia się "rozsuwanie", to prawie zawsze dotyczy granic rozbieżnych, a nie subdukcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Subdukcja to proces na granicy zbieżnej płyt litosfery, w którym jedna płyta wsuwa się pod drugą i zanurza w głąb płaszcza. Najczęściej podsuwana jest płyta oceaniczna, bo bywa gęstsza niż płyta kontynentalna.
Płyta oceaniczna jest zwykle cieńsza i gęstsza (zwłaszcza gdy jest starsza i chłodniejsza), więc łatwiej "opada" pod inną płytę. To fizyczna przyczyna, dla której w klasycznym modelu subdukcji oceaniczno-kontynentalnej zanurza się płyta oceaniczna.
W subdukcji płyty zbliżają się i jedna się podsuw a, a typowe skutki to rów oceaniczny, wulkanizm i silna sejsmiczność. Na granicy rozbieżnej płyty rozsuwają się, a nowa skorupa powstaje np. na grzbietach śródoceanicznych.
Strefy subdukcji są kojarzone z rowami oceanicznymi, pasmami trzęsień ziemi i często z łukami wulkanicznymi. W geologii terenowej i kartografii geologicznej takie elementy pomagają rozpoznać aktywną lub dawną granicę zbieżną.
Nie. Subdukcja może występować także między dwiema płytami oceanicznymi, gdy jedna z nich zaczyna się zanurzać pod drugą. W pytaniach testowych często jednak sprawdza się najczęściej omawiany przypadek: płyta oceaniczna podsuwana pod kontynentalną.
Dla stref subdukcji charakterystyczna jest sejsmiczność od płytkich do bardzo głębokich ognisk, ułożonych wzdłuż zanurzającej się płyty. To ważna wskazówka interpretacyjna w geofizyce i przy analizie zagrożeń geologicznych.
"Rozsuwanie" opisuje ruch na granicy rozbieżnej, gdzie płyty oddalają się od siebie, a magma może tworzyć nową skorupę. Subdukcja wymaga zbieżności i podsuwania, więc kierunek ruchu jest przeciwny do granicy rozbieżnej.
Granica zbieżna to miejsce, w którym płyty litosfery poruszają się ku sobie. Jednym ze skutków zbieżności jest subdukcja, czyli zanurzanie jednej płyty pod drugą. Nie każda zbieżność musi być opisana słowem "kolizja"; kluczowe jest "podsuwanie".
Najczęstsze pomyłki to mylenie subdukcji z rozsuwaniem (granice rozbieżne) oraz odwracanie kierunku: "kontynentalna pod oceaniczną". Pomaga zasada: szukaj w odpowiedzi słów "podsuwanie/zanurzanie" i pamiętaj o większej gęstości płyty oceanicznej.
Najpierw wypatruj czasownika: poprawna odpowiedź powinna zawierać ideę "podsuwania się" jednej płyty pod drugą. Jeśli w odpowiedzi pojawia się "rozsuwanie", zwykle dotyczy to granicy rozbieżnej. Dopiero potem oceniaj, które typy płyt biorą udział w procesie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Subdukcja to proces na granicy zbieżnej płyt, w którym gęstsza płyta (najczęściej oceaniczna) wsuwa się pod inną płytę."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Subduction" (hasło i opis procesu) https://www.britannica.com/science/subduction (dostęp: 2026-03-01)
  • USGS (United States Geological Survey): "This Dynamic Earth — The Story of Plate Tectonics" (rozdziały o granicach płyt i subdukcji) https://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/ (dostęp: 2026-03-01)
  • National Geographic Society: "Plate Tectonics" (omówienie granic płyt i stref subdukcji) https://education.nationalgeographic.org/resource/plate-tectonics/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik geologii ogólnej (działy: tektonika płyt, budowa Ziemi)
  • Atlas/mapy tektoniczne świata (granice płyt, strefy subdukcji)
  • Materiały dydaktyczne z geofizyki: rozkład ognisk trzęsień (strefa Benioffa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego