KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 11.
W szlifierce uszkodzony został wirnik. Na rysunku z dokumentacji techniczno-ruchowej jest on oznaczony numerem
Ilustracja przedstawia schemat techniczny szlifierki, który jest częścią dokumentacji techniczno-ruchowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wirnik to część obrotowa silnika komutatorowego (wałek, uzwojenie, komutator, często także wentylator). Na rysunku z DTR element o tych cechach jest oznaczony numerem 9. Pozostałe numery dotyczą innych zespołów (np. stojana lub obudowy), więc nie wskazują wirnika.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku elektrycznym stosowanym w wielu elektronarzędziach (np. szlifierkach kątowych) wyróżnia się dwa podstawowe zespoły: stojan (część nieruchoma) oraz wirnik (część obrotowa). Pytanie wymaga odczytania numeru elementu z rysunku montażowego (widoku rozstrzelonego) dokumentacji techniczno-ruchowej.

Odpowiedź "9" jest prawidłowa, ponieważ wirnik w silniku komutatorowym ma charakterystyczną budowę: jest elementem podłużnym, obracającym się wewnątrz stojana i zwykle obejmuje wałek, pakiet blach z uzwojeniem, komutator (współpracujący ze szczotkami) oraz często wentylator do chłodzenia. To właśnie taki element został oznaczony na rysunku numerem 9.

Dlaczego pozostałe numery są niepoprawne?

  • "12" dotyczy części stacjonarnej otaczającej wirnik, czyli zespołu stojana/uzwojenia stojana. Pomyłka wynika często z utożsamienia "głównego elementu silnika" z częścią nieruchomą.
  • "35" odnosi się do elementów obudowy (korpusu). Obudowa bywa największa na rysunku, ale nie jest częścią obrotową silnika.
  • "50" to inny element obudowy/tylna osłona, związany z zamknięciem korpusu i prowadzeniem przewodu zasilającego, a nie z ruchem obrotowym.

Wskazówka egzaminacyjna: szukając wirnika na rysunku, wypatruj cech części wirującej: wałka, komutatora i uzwojenia. To najszybszy sposób, by nie pomylić go ze stojanem ani z obudową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wirnik to część obrotowa silnika. W elektronarzędziach z silnikiem komutatorowym wirnik zwykle ma wałek, uzwojenie oraz komutator, a często także wentylator chłodzący. Obraca się wewnątrz stojana i wytwarza moment obrotowy.
Wirnik rozpoznasz po elementach typowych dla części wirującej: wałek, podłużny pakiet blach z uzwojeniem oraz komutator (cylindryczny segmentowany element). Stojan jest nieruchomy i ma kształt pierścienia/cylindra otaczającego wirnik.
Silnik komutatorowy jest popularny w elektronarzędziach, bo ma dużą moc w stosunku do gabarytów, łatwo uzyskuje wysokie obroty i działa z zasilania sieciowego. Komutator i szczotki umożliwiają przełączanie prądu w uzwojeniach wirnika.
Numer na rysunku DTR to pozycja odpowiadająca konkretnej części w zestawieniu elementów (liście części). Dzięki temu można zamówić właściwy element, uniknąć pomyłek w serwisie i jednoznacznie wskazać, który podzespół jest uszkodzony.
Najczęściej są to: wałek, pakiet blach elektrotechnicznych, uzwojenie (miedziane), komutator oraz często wentylator na jednym z końców. Te cechy pomagają go zidentyfikować na rysunku technicznym.
Do typowych awarii należą: przepalenie uzwojenia, uszkodzenia komutatora (wżery, wykruszenia), zużycie łożysk na wale oraz uszkodzenia mechaniczne wynikające z przegrzania lub uderzeń. Objawy to m.in. iskrzenie, spadek mocy i nierówna praca.
Nie. Na widoku rozstrzelonym obudowa bywa największa i najbardziej widoczna, ale nie oznacza to, że jest "kluczowa" dla napędu. W pytaniach o silnik trzeba szukać cech funkcjonalnych (część obrotowa, komutator), a nie kierować się rozmiarem elementu.
Szukaj wałka oraz komutatora (segmentowany cylinder) i elementu, który znajduje się wewnątrz stojana. Jeśli na rysunku jest też wentylator na końcu wałka, to dodatkowa podpowiedź, że to wirnik, bo wentylator obraca się razem z nim.
Najczęściej działa skrót myślowy: "stojan wygląda jak korpus silnika, więc to on". W praktyce stojan jest nieruchomym "pierścieniem", a wirnik jest w środku i ma cechy części ruchomej. Pomaga zasada: wirnik = wiruje, stojan = stoi.
Ćwicz czytanie widoków rozstrzelonych: najpierw identyfikuj zespoły (silnik, przekładnia, obudowa), potem charakterystyczne elementy (wałek, komutator, łożyska). Dobrze działa też porównywanie rysunku z rzeczywistym urządzeniem lub zdjęciem podzespołów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Wirnik to część obrotowa silnika komutatorowego (wałek, uzwojenie, komutator, często także wentylator)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) "Wirnik (elektrotechnika)": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirnik_(elektrotechnika) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) "Silnik komutatorowy": https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_komutatorowy - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) "Silnik elektryczny" (sekcje: stojan i wirnik): https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_elektryczny - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: budowa i działanie silnika komutatorowego
  • Ćwiczenia z czytania rysunków montażowych i widoków rozstrzelonych
  • Instrukcje serwisowe elektronarzędzi (sekcje: silnik, wirnik, stojan)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego