KWALIFIKACJA EKA4 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 31.
W tabeli przedstawiono dane na dzień przeprowadzenia inwentaryzacji w jednostce handlowej. W toku postępowania wyjaśniającego kierownik jednostki ustalił, że cały niedobór ziemniaków jest niezawiniony. Określ wartość niedoboru niezawinionego przekraczającego dopuszczalne normy ubytków naturalnych.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi inwentaryzacji w jednostce handlowej, związanymi z towarem - ziemniakami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość niedoboru niezawinionego ponad normy oblicza się jako część niedoboru przekraczającą dopuszczalne ubytki naturalne, przeliczona na zł według danych z tabeli (ilość i cena/wartość). Po odjęciu ubytku mieszczącego się w normie pozostaje niedobór ponadnormatywny o wartości 300 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych w jednostce handlowej, w szczególności towaru (ziemniaków), dla którego stwierdzono niedobór. Kluczowa informacja brzmi: "cały niedobór jest niezawiniony", czyli nie przypisuje się go odpowiedzialności pracownika, lecz traktuje jako stratę powstałą bez winy osób materialnie odpowiedzialnych.

Aby policzyć wartość niedoboru niezawinionego przekraczającego dopuszczalne normy ubytków naturalnych, trzeba wykonać dwa kroki:

  • Ustalić niedobór ilościowy na podstawie danych z tabeli (porównanie stanu ewidencyjnego ze stanem rzeczywistym/zinwentaryzowanym).
  • Oddzielić część mieszczącą się w normie ubytków naturalnych od części ponadnormatywnej. Norma ubytków naturalnych określa, jaka część strat jest akceptowana (np. wynikająca z właściwości towaru, przechowywania, transportu). Dopiero różnica "ponad normę" stanowi niedobór ponadnormatywny.

Następnie część ponadnormatywną przelicza się na wartość w zł zgodnie z informacjami z tabeli (np. cena ewidencyjna/zakupu lub wartość jednostkowa). Wynik rachunku prowadzi do kwoty 300 zł, która odpowiada niedoborowi niezawinionemu ponad dopuszczalne ubytki naturalne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Kwoty typu "200 zł" zwykle odpowiadają sytuacji, gdy ktoś odjął tylko część normy lub zastosował niewłaściwą cenę. "500 zł" i "1 000 zł" mogą wynikać z potraktowania całego niedoboru jako ponadnormatywnego albo z pomyłki w odczycie danych z tabeli (np. w ilości lub wartości jednostkowej). W tym typie zadań najczęstszy błąd to pominięcie odjęcia ubytków mieszczących się w normie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj schemat: niedobór stwierdzony − ubytki w normie = niedobór ponad normę, a dopiero potem przejdź na wartość w zł.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór niezawiniony to brak składnika zapasów stwierdzony w inwentaryzacji, którego nie da się przypisać winie osoby odpowiedzialnej materialnie. Zwykle wynika z właściwości towaru, warunków przechowywania, transportu lub innych przyczyn niezależnych od pracowników.
Najpierw ustal niedobór stwierdzony (różnica między stanem ewidencyjnym a rzeczywistym). Potem oblicz dopuszczalny ubytek w normie i odejmij go od niedoboru stwierdzonego. Otrzymana ilość ponad normę to niedobór ponadnormatywny, który przeliczasz na wartość w zł.
Ubytki naturalne to straty mieszczące się w ustalonych normach, uznawane za typowe dla danego towaru i procesu magazynowania. Ponieważ są dopuszczalne, nie powinny zawyżać niedoboru ponadnormatywnego. Dopiero część przekraczająca normę jest traktowana jako ponadnormatywna.
Kluczowe są: ilość niedoboru (lub dane do jej wyliczenia), dopuszczalna norma ubytku naturalnego oraz cena lub wartość jednostkowa (np. cena ewidencyjna/zakupu). Bez ceny jednostkowej nie da się poprawnie przeliczyć ilości ponad normę na kwotę w zł.
W praktyce niedobór niezawiniony co do zasady obciąża jednostkę (nie przenosi się go na pracownika), ale sposób ujęcia zależy od okoliczności i przyjętych zasad rachunkowości. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o prawidłowe wyliczenie części w normie i ponad normę.
Najczęstsze błędy to: liczenie całego niedoboru jako ponadnormatywnego, mylenie ilości z wartością, zastosowanie złej ceny jednostkowej oraz nieuważny odczyt normy z tabeli (np. procentu lub limitu ilościowego). Pomaga zapisanie działań w kolejności i kontrola jednostek.
Zawiniony wiąże się z możliwością przypisania odpowiedzialności (np. zaniedbanie, nieprawidłowe zabezpieczenie, naruszenie procedur). Niezawiniony wynika z przyczyn obiektywnych lub typowych dla towaru. W zadaniu egzaminacyjnym rozstrzygnięcie często podaje kierownik w opisie.
Zwróć uwagę na polecenie. Jeśli jest "określ wartość", odpowiedź ma być w zł. Gdy pytanie dotyczy "wielkości/ilości niedoboru", wynik ma być w jednostkach miary (np. kg). Warto też sprawdzić, czy w odpowiedziach są kwoty pieniężne.
Ćwicz schematy: ustalenie różnicy, zastosowanie norm, wycena oraz interpretacja (w normie vs ponad normę). Rozwiązuj zadania na różnych towarach i zapisuj kroki obliczeń. Ważna jest też umiejętność czytania tabeli: co jest stanem ewidencyjnym, co rzeczywistym i jaka jest norma.
Nie. Wynik liczbowy zależy od konkretnych wartości w tabeli (niedobór, norma ubytków, cena/wartość jednostkowa). Bez tych danych można opisać jedynie metodę obliczeń. Na egzaminie tabela (często jako załącznik/ilustracja) jest częścią treści zadania.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Wartość niedoboru niezawinionego ponad normy oblicza się jako część niedoboru przekraczającą dopuszczalne ubytki naturalne, przeliczona na zł według danych z tabeli (ilość i cena/wartość)."

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria do kwalifikacji EKA.7 (działy: inwentaryzacja, zapasy, różnice inwentaryzacyjne)
  • Zadania rachunkowe z arkuszy egzaminacyjnych dotyczące rozliczania niedoborów i ubytków naturalnych
  • Materiały dydaktyczne szkoły/OKE o wycenie rozchodów i zapasów (ceny ewidencyjne, ceny zakupu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego