KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 36.
W tabeli przedstawiono plony zbóż uzyskiwane bez deszczowania i z deszczowaniem. Dla którego zboża efekty nawadniania są najlepsze?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi plonów zbóż uzyskiwanych bez deszczowania i z deszczowaniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najlepszy efekt nawadniania oznacza największy wzrost plonu po zastosowaniu deszczowania względem uprawy bez deszczowania. Z danych w tabeli wynika, że największy przyrost uzyskano dla "Owsa.", dlatego ta odpowiedź jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównuje się plony zbóż uzyskane w dwóch wariantach: bez deszczowania oraz z deszczowaniem. "Efekt nawadniania" należy rozumieć jako przyrost plonu spowodowany nawodnieniem, czyli różnicę między plonem z deszczowaniem a plonem bez deszczowania (a czasem – zależnie od polecenia – jako przyrost procentowy).

Aby poprawnie odpowiedzieć, trzeba dla każdego zboża wykonać porównanie:

  • odczytać plon bez deszczowania,
  • odczytać plon z deszczowaniem,
  • wyznaczyć przyrost (zwykle: "z deszczowaniem" minus "bez deszczowania"),
  • porównać przyrosty i wskazać największy.

Z przedstawionych danych wynika, że największy przyrost plonu po zastosowaniu deszczowania dotyczy odpowiedzi "Owsa." – to oznacza, że ten gatunek zyskał najwięcej dzięki nawodnieniu w warunkach doświadczenia.

Pozostałe odpowiedzi ("Pszenicy ozimej.", "Pszenicy jarej.", "Jęczmienia jarego.") są nieprawidłowe, ponieważ ich przyrosty plonu w tabeli są mniejsze niż dla owsa. Typowym błędem jest wybór zboża o najwyższym plonie końcowym (tylko z kolumny "z deszczowaniem") zamiast porównania obu wariantów albo pomylenie różnicy bezwzględnej z procentową.

W praktyce (melioracje, organizacja robót nawadniających) takie porównania służą do ustalania priorytetów: gdzie deszczowanie przyniesie największy efekt produkcyjny oraz jak uzasadniać koszty eksploatacji systemu nawadniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej to przyrost plonu po zastosowaniu nawadniania: plon "z deszczowaniem" minus plon "bez deszczowania". Czasem w zadaniach spotyka się też przyrost procentowy, więc warto sprawdzić, czy polecenie mówi o "największej różnicy" czy "największym wzroście procentowym".
1) Odczytaj dla każdego zboża dwie wartości z tabeli.
2) Oblicz przyrost: (z deszczowaniem) − (bez deszczowania).
3) Zapisz przyrosty w tej samej jednostce.
4) Wybierz zboże z największym przyrostem — ono ma najlepszy efekt nawadniania.
Bo pytanie dotyczy efektu nawadniania, czyli zmiany względem warunków bez nawadniania. Zboże może mieć wysoki plon końcowy, ale mały przyrost po deszczowaniu, jeśli już bez nawadniania plonowało dobrze. Liczy się różnica (lub procent), a nie sama wartość końcowa.
To zależy od polecenia. Jeśli jest tylko "najlepsze efekty", w praktyce szkolnej zwykle przyjmuje się największą różnicę bezwzględną (np. t/ha). Jeżeli zadanie mówi o "największym wzroście procentowym", wtedy trzeba liczyć (przyrost / plon bez deszczowania) × 100%.
Najczęstsze są: pomylenie wierszy (zboża) i kolumn (warianty), odczyt wartości z niewłaściwej jednostki, nieuwzględnienie wartości bazowej "bez deszczowania" oraz wybór najwyższego plonu końcowego zamiast największego przyrostu. Pomaga robienie krótkich notatek z przyrostami obok tabeli.
W większości zadań tak, ale w praktyce inżynierskiej można też oceniać efekt jako efektywność zużycia wody (np. przyrost plonu na jednostkę wody). Jeżeli w zadaniu nie ma danych o dawkach wody, przyjmuje się ocenę na podstawie przyrostu plonu z tabeli.
Gdy planuje się lub ocenia opłacalność systemu nawadniającego: podczas analiz gospodarowania wodą na obiektach rolnych, przy doborze upraw do nawodnienia, w raportach z doświadczeń polowych oraz przy ocenie, gdzie deszczowanie daje największy wzrost produkcji roślinnej.
Wypisz cztery krótkie działania (dla każdego zboża): "z deszczowaniem − bez deszczowania". Licz w tej samej kolejności i zaznacz największy wynik. Jeśli liczby są podobne, porównuj setne/części dziesiętne ostrożnie, aby uniknąć błędu nieuwagi.
Reakcja zależy m.in. od fazy rozwojowej, warunków glebowych, dostępności wody w profilu gleby i wrażliwości na stres wodny. W doświadczeniu z tabeli te czynniki są "ukryte" w wynikach: każde zboże ma inny przyrost plonu, bo ma inną podatność na niedobór wody.
Ćwicz: odczyt tabel i wykresów, proste obliczenia różnic i procentów oraz rozumienie, co jest "bazą" porównania. Warto też znać pojęcia: deszczowanie, dawka, retencja glebowa, stres wodny. Na egzaminie sprawdzaj, czy pytanie wymaga różnicy czy procentu.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Najlepszy efekt nawadniania oznacza największy wzrost plonu po zastosowaniu deszczowania względem uprawy bez deszczowania."

Źródła:

  • FAO, Irrigation and Drainage Paper 56: "Crop Evapotranspiration (Guidelines for computing crop water requirements)", https://www.fao.org/4/X0490E/x0490e00.htm - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z melioracji i nawadniania (dział: deszczowanie i efekty produkcyjne)
  • Podręczniki/agronomia: wpływ wilgotności gleby na plonowanie zbóż
  • Zestawy zadań z interpretacji tabel i wykresów (różnice, procenty, porównania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego