KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 29.
W tabeli zestawiono plony borówki uzyskane w latach 2014 – 2017 na obszarze, gdzie zastosowano nawodnienie deszczowniane oraz na obszarze bez nawodnień. W którym roku nawadnianie dało najlepsze efekty produkcyjne?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi plonów borówki uzyskanych w latach 2014-2017 na dwóch różnych obszarach:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać rok, w którym nawodnienie dało najlepszy efekt produkcyjny, należy porównać w każdym roku plon z nawodnieniem z plonem bez nawodnienia i wybrać rok o największym wzroście (największej różnicy) wynikającym z zastosowania nawodnienia.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównuje się dwa warianty uprawy borówki w kolejnych latach: z zastosowaniem nawodnienia deszczownianego oraz bez nawodnień. "Najlepsze efekty produkcyjne" oznaczają, że dzięki nawodnieniu uzyskano największą poprawę wyniku produkcji (plonu) w porównaniu z sytuacją bez nawodnienia.

Poprawny sposób postępowania jest następujący:

  • dla każdego roku odczytaj z tabeli plon na obszarze nawadnianym,
  • dla tego samego roku odczytaj plon na obszarze bez nawodnienia,
  • oblicz (lub porównaj) przyrost plonu wynikający z nawodnienia, najczęściej jako różnicę: plon z nawodnieniem − plon bez nawodnienia,
  • porównaj uzyskane przyrosty dla wszystkich lat i wybierz rok z największą wartością.

Odpowiedź "2015 r." jest poprawna, jeżeli w tabeli właśnie w 2015 roku różnica pomiędzy plonem nawadnianym a nienawadnianym jest największa (czyli nawodnienie przyniosło największą poprawę produkcji).

Dlaczego pozostałe lata są niepoprawne? Każda z odpowiedzi "2014 r.", "2016 r." oraz "2017 r." byłaby właściwa tylko wtedy, gdyby w danym roku przyrost plonu dzięki nawodnieniu był największy. Jeżeli w tabeli w tych latach różnica jest mniejsza, oznacza to, że albo warunki pogodowe sprzyjały także uprawie bez nawodnień, albo nawodnienie nie zwiększyło produkcji tak mocno jak w roku najlepszym.

Typowa pułapka egzaminacyjna polega na wybraniu roku z największym plonem nawadnianym (wartość absolutna), zamiast roku z największym efektem nawodnienia (porównanie do braku nawodnienia). Dlatego zawsze należy patrzeć na oba warianty jednocześnie i porównywać różnice między nimi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza to największy wzrost plonu dzięki nawodnieniu w porównaniu z polem bez nawodnienia w tym samym roku. W praktyce porówniasz różnicę: plon nawadniany minus plon nienawadniany (lub procentowy przyrost, jeśli tak to zdefiniowano).
1) Odczytaj plon z nawodnieniem i bez nawodnienia dla każdego roku.
2) Wyznacz przyrost plonu dzięki nawodnieniu (najczęściej różnicę).
3) Porównaj przyrosty między latami.
4) Wybierz rok z największym przyrostem.
Bo pytanie dotyczy efektu nawodnienia, czyli tego, jak bardzo nawodnienie poprawiło wynik względem braku nawodnienia. Rok z wysokim plonem może wynikać z dobrej pogody, a nie z przewagi wynikającej z nawadniania.
To zależy od definicji w treści. Jeśli nie podano, zwykle przyjmuje się różnicę bezwzględną (plon z nawodnieniem − plon bez). Gdy autor wymaga procentów, powinno być to wprost zapisane (np. "procentowy wzrost").
Najczęstsze błędy to: patrzenie tylko na jedną kolumnę tabeli, pomijanie wariantu bez nawodnienia, wybór roku "na oko" bez porównania wszystkich lat oraz mylenie największego plonu z największą różnicą między wariantami.
Efekt zależy od pogody (opady, temperatury, parowanie), gleby i retencji, fazy rozwojowej roślin oraz organizacji nawadniania (dawki, terminy, równomierność). W latach suchych przyrost po nawodnieniu bywa większy niż w latach wilgotnych.
To porównanie, czy zastosowane nawodnienie przynosi mierzalny efekt: wzrost plonu, poprawę jakości, stabilizację produkcji lub ograniczenie strat. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej ocenia się to na podstawie danych liczbowych z tabel.
Przydatne są m.in.: suma opadów, wilgotność gleby, ewapotranspiracja, zasobność i struktura gleby, parametry instalacji (wydajność, równomierność), koszty energii i wody oraz terminy zabiegów. To ułatwia decyzje organizacyjne w melioracji.
Gdy w danym roku wystąpiły korzystne opady w kluczowych fazach wzrostu, gleba ma wysoką retencję lub uprawa była dobrze prowadzona agrotechnicznie. Wtedy dodatkowa woda z deszczowni nie zwiększa plonu znacząco, bo deficyt wody był mały.
Ćwicz szybkie porównywanie wartości i wyciąganie wniosków: różnica, maksimum/minimum, trend. Zawsze sprawdzaj, co dokładnie porównujesz (warianty, lata, jednostki). Pomaga też robienie krótkich notatek z obliczonych różnic obok tabeli.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • FAO: Doorenbos, J.; Kassam, A.H. "Yield Response to Water" (FAO Irrigation and Drainage Paper 33), rozdziały dot. zależności plonu od zaopatrzenia w wodę
  • FAO: Allen, R.G.; Pereira, L.S.; Raes, D.; Smith, M. "Crop Evapotranspiration" (FAO Irrigation and Drainage Paper 56), rozdziały dot. potrzeb wodnych roślin i wpływu deficytu wody na produkcję

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z melioracji i nawadniania: interpretacja bilansu wodnego i wpływu niedoboru wody na plon
  • Ćwiczenia z analizy tabel i wykresów (różnica, przyrost, procentowy wzrost)
  • Instrukcje eksploatacji i podstawy doboru deszczowni oraz parametrów nawadniania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego