KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 19.
W tabeli zestawiono dane dotyczące stopnia przereagowania metanu w zależności od temperatury oraz molowego stosunku zawartości pary wodnej do metanu.
Proces konwersji metanu z parą wodną należy prowadzić do momentu uzyskania maksymalnej możliwej w danych warunkach wydajności. Kontrola procesu prowadzonego w temperaturze 900°C, przy stosunku reagentów przed reakcją 2:1 wykazała, że stopień przereagowania wprowadzonego metanu wynosi 0,61. Oznacza to, że proces ten należy
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi stopnia przereagowania metanu w zależności od temperatury oraz molowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać maksymalną wydajność w danych warunkach, bieżący stopień przereagowania trzeba porównać z wartością maksymalną z tabeli dla 900°C i stosunku pary do metanu 2:1. Skoro kontrola wykazała 0,61, a maksimum w tych warunkach wynosi 0,75, proces należy prowadzić dalej aż do osiągnięcia 0,75.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest rozumienie, że proces ma być prowadzony do maksymalnej możliwej w danych warunkach wydajności, czyli do wartości granicznej wynikającej z danych tabelarycznych (dla zadanej temperatury i składu wsadu). Nie chodzi więc o dowolną "wysoką" konwersję ani o zakończenie w momencie, gdy pojawi się pierwszy pomiar.

Dane procesu są następujące: temperatura 900°C oraz molowy stosunek pary wodnej do metanu przed reakcją 2:1. Tabela (do której odwołuje się treść) wskazuje, jaki jest w tych warunkach maksymalny stopień przereagowania metanu. Skoro pomiar w trakcie prowadzenia procesu daje stopień przereagowania 0,61, oznacza to, że układ nie osiągnął jeszcze poziomu docelowego. Decyzja operatorska powinna polegać na kontynuowaniu prowadzenia procesu, aż stopień przereagowania zbliży się do wartości maksymalnej z tabeli, czyli 0,75.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie, że "metan już całkowicie przereagował" jest sprzeczne z definicją stopnia przereagowania: wartość 0,61 oznacza, że przereagowało 61% wprowadzonego metanu, a część nadal pozostaje nieprzereagowana.
  • Wskazanie wartości 0,96 ignoruje ograniczenia narzucone przez warunki procesu (temperatura i stosunek reagentów) odczytane z tabeli. Jeżeli tabela podaje maksimum 0,75, to 0,96 w tych samych warunkach nie jest celem osiągalnym według danych zadania.
  • Opcja o zakończeniu z powodu osiągnięcia maksimum jest błędna, bo maksimum w tych warunkach (0,75) nie zostało osiągnięte: 0,61 jest wartością niższą, więc wciąż istnieje "rezerwa" do poprawy konwersji do poziomu docelowego.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj dwa kroki: (1) odczytaj z tabeli wartość docelową dla dokładnie tych samych warunków (temperatura i stosunek molowy), (2) porównaj ją z wartością zmierzoną. Dopiero z porównania wynika decyzja "kontynuować" albo "zakończyć".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień przereagowania (konwersja) metanu to ułamek informujący, jaka część metanu wprowadzonego do procesu uległa reakcji. Wartość 0,61 oznacza, że przereagowało 61% metanu, a 39% pozostało nieprzereagowane (w odniesieniu do ilości początkowej).
Najpierw wybierz wiersz dla temperatury (np. 900°C), a następnie kolumnę odpowiadającą molowemu stosunkowi pary wodnej do metanu (np. 2:1). Wartość na przecięciu to stopień przereagowania uznany w zadaniu za maksymalny w tych warunkach.
Bo zadanie wymaga osiągnięcia maksymalnej możliwej wydajności w danych warunkach. Jeśli tabela wskazuje, że w 900°C i przy 2:1 da się uzyskać wyższą wartość (0,75), to 0,61 oznacza, że proces nie doszedł jeszcze do poziomu docelowego i należy go kontynuować.
Tak, w sensie definicyjnym 1,0 oznacza 100% przereagowania reagentu wprowadzonego do procesu. W praktyce w wielu procesach (zwłaszcza odwracalnych) osiągnięcie 1,0 może być niemożliwe przy danych parametrach, bo ogranicza je równowaga lub inne czynniki technologiczne.
Stosunek molowy reagentów wpływa na przebieg reakcji i osiągalny stopień przereagowania. Zwiększenie udziału pary wodnej zwykle sprzyja przesunięciu warunków w stronę większej konwersji metanu, ale zadanie każe korzystać z tabeli, która podaje maksimum dla konkretnie wskazanego stosunku 2:1.
W kontekście tego typu zadań wtedy, gdy zmierzony stopień przereagowania jest równy (lub praktycznie równy) wartości maksymalnej podanej w danych tabelarycznych dla tej samej temperatury i tego samego stosunku reagentów. Dopiero wtedy decyzja o zakończeniu procesu jest uzasadniona.
Większa liczba nie oznacza automatycznie poprawnej odpowiedzi. Jeżeli tabela (dla 900°C i 2:1) podaje maksimum 0,75, to w ramach danych zadania nie oczekuje się osiągnięcia 0,96 w tych samych warunkach. Byłoby to sprzeczne z informacją o maksymalnej możliwej wydajności.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej kolumny (inny stosunek reagentów), odczyt z niewłaściwego wiersza (inna temperatura), mylenie wartości bieżącej z wartością docelową oraz błędne założenie, że "0,61 to prawie 1,0", więc proces można zakończyć.
Zapis 2:1 oznacza stosunek molowy ilości (liczby moli) jednego składnika do drugiego przed reakcją. W tym zadaniu jest to stosunek pary wodnej do metanu. Ważne jest, by nie mylić go ze stosunkiem masowym ani objętościowym, jeśli zadanie wyraźnie mówi o molach.
Stosuj prosty schemat: odczyt docelowego maksimum z tabeli dla podanych warunków → porównanie z wartością zmierzoną. Jeśli zmierzona wartość jest mniejsza, proces kontynuujesz; jeśli jest równa (lub osiągnęła maksimum), możesz zakończyć. To minimalizuje błędy pod presją czasu.
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby uzyskać maksymalną wydajność w danych warunkach, bieżący stopień przereagowania trzeba porównać z wartością maksymalną z tabeli dla 900°C i stosunku pary do metanu 2:1."

Materiały:

  • Podręcznik z inżynierii reakcji chemicznych (rozdziały: konwersja, równowaga, reakcje odwracalne)
  • Materiały dydaktyczne z technologii chemicznej: reforming parowy, gaz syntezowy, wpływ temperatury i składu
  • Zestawy zadań z interpretacji tabel procesowych i bilansów molowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego