W instalacji w układzie TT przewód ochronny (PE) jest uziemiony lokalnie, niezależnie od uziemienia punktu neutralnego sieci. Dlatego przy uszkodzeniu izolacji (np. przebicie fazy na obudowę) prąd zwarciowy może nie być na tyle duży, aby zadziałało zabezpieczenie nadprądowe. Z tego powodu w TT powszechnie stosuje się wyłączniki różnicowoprądowe (RCD), które wyłączają zasilanie po wykryciu prądu upływu.
Normowy sposób oceny skuteczności ochrony (dla samoczynnego wyłączenia zasilania z użyciem RCD) opiera się na zależności:
RA × IΔn ≤ UL
- RA – rezystancja uziemienia ochronnego (zmierzona),
- IΔn – znamionowy prąd różnicowy RCD (wartość z tabliczki/założeń),
- UL – dopuszczalne napięcie dotykowe, zależne od warunków środowiskowych.
Kluczowe są dwa elementy praktyczne: (1) poprawne przeliczenie jednostek (np. 300 mA = 0,3 A), (2) właściwe UL. Dla warunków normalnych (W1) przyjmuje się UL=50 V, natomiast dla warunków o zwiększonym zagrożeniu (W2), np. środowisko mokre/przewodzące, UL=25 V. Wymagania w W2 są więc istotnie ostrzejsze.
Sprawdzenie poszczególnych instalacji polega na obliczeniu iloczynu RA × IΔn i porównaniu z UL:
- Dla danych 100 mA i 200 Ω: 0,1 A × 200 Ω = 20 V. W W1 limit 50 V nie jest przekroczony, więc warunek jest spełniony.
- Dla danych 300 mA i 100 Ω: 0,3 A × 100 Ω = 30 V. W W1 limit 50 V nie jest przekroczony, więc warunek jest spełniony.
- Dla danych 100 mA i 100 Ω: 0,1 A × 100 Ω = 10 V. W W2 limit 25 V nie jest przekroczony, więc warunek jest spełniony.
- Dla danych 300 mA i 200 Ω: 0,3 A × 200 Ω = 60 V. W W2 limit 25 V jest przekroczony, więc ochrona jest nieskuteczna.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "D": w tej instalacji stan techniczny uziemienia (RA w relacji do zastosowanego IΔn i warunków W2) powoduje niespełnienie kryterium bezpieczeństwa. Pozostałe przypadki nie przekraczają dopuszczalnego napięcia dotykowego, więc nie wskazują nieskuteczności ochrony w rozumieniu podanego warunku.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj wprost IΔn w amperach i dopiero potem licz RA×IΔn. Najczęstsza pułapka to pozostawienie mA bez konwersji oraz użycie UL=50 V w pomieszczeniach, gdzie obowiązuje 25 V.
