KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 26.
W trakcie badań mikrobiologicznych pomimo kompletnego i sterylnego ubioru ochronnego oraz dużej dbałości podczas wykonywania pomiarów dochodzi do zanieczyszczenia podłoża wzrostowego, co w efekcie daje wynik o kilka JTK/m3 większy od rzeczywistego stężenia zanieczyszczeń. Opisane zjawisko to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kontaminacja to niezamierzone zanieczyszczenie próbki lub podłoża obcymi drobnoustrojami, które może zawyżyć wynik oznaczenia. Aseptyka i sanityzacja opisują działania zapobiegające zanieczyszczeniu, a dekontaminacja – usuwanie/neutralizację skażeń, więc nie pasują do opisu sytuacji.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy sytuacji, w której mimo zachowania ostrożności i użycia sterylnego ubioru ochronnego dochodzi do zanieczyszczenia podłoża wzrostowego, a skutkiem jest zawyżenie wyniku (pojawia się więcej kolonii niż wynikałoby z rzeczywistego stężenia mikroorganizmów). Takie niezamierzone wprowadzenie obcych drobnoustrojów do materiału badawczego lub na podłoże to kontaminacja.

W praktyce laboratoryjnej kontaminacja może pochodzić m.in. z powietrza, niewystarczająco jałowych narzędzi, nieprawidłowej techniki pipetowania/posiewu, kontaktu z powierzchnią roboczą albo z rąk (nawet w rękawiczkach) przy naruszeniu zasad pracy jałowej. Kluczowym elementem opisu jest to, że jest to zdarzenie niepożądane, które dodaje mikroorganizmy do układu i przez to fałszuje wynik w górę.

  • Sanityzacja oznacza działania mające obniżyć liczbę drobnoustrojów do akceptowalnego poziomu (np. mycie i dezynfekcja stanowiska), czyli jest procesem zapobiegawczym lub korygującym, a nie nazwą zjawiska polegającego na pojawieniu się zanieczyszczeń.
  • Aseptyka to zespół zasad i technik pracy, których celem jest niedopuszczenie do zanieczyszczenia materiału (np. praca przy płomieniu/komorze, jałowe końcówki, ograniczanie ekspozycji). W pytaniu opisano sytuację, gdy mimo starań aseptyka zawiodła, więc nie jest to właściwa nazwa zjawiska.
  • Dekontaminacja odnosi się do usuwania lub unieszkodliwiania skażeń (biologicznych/chemicznych), np. odkażania powierzchni, sprzętu lub odpadów. Jest przeciwieństwem opisanego efektu (tu skażenie powstało, a nie zostało usunięte).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie widzisz "wynik zawyżony przez dodatkowe drobnoustroje", najczęściej chodzi o kontaminację. Jeśli mowa o zapobieganiu – myśl o aseptyce, a jeśli o usuwaniu skażeń – o dekontaminacji/sanityzacji (zależnie od kontekstu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kontaminacja to niezamierzone zanieczyszczenie próbki, podłoża lub sprzętu obcymi mikroorganizmami. Skutkiem może być pojawienie się dodatkowych kolonii i zawyżenie wyniku albo "fałszywie dodatni" rezultat. W laboratorium traktuje się to jako błąd przedanalityczny lub błąd techniki pracy.
Bo do układu trafiają mikroorganizmy, które nie pochodzą z badanego źródła (np. z powietrza, rąk, powierzchni). Na podłożu rosną wtedy dodatkowe kolonie, które są policzone razem z właściwymi. To zwiększa liczebność mikroorganizmów w odczycie i podnosi raportowany wynik.
Kontaminacja to powstanie zanieczyszczenia (wprowadzenie obcych drobnoustrojów). Dekontaminacja to usuwanie lub unieszkodliwianie skażeń (np. odkażanie powierzchni, sprzętu, odpadów). Różnica jest kierunkowa: "dodanie" vs "usunięcie" zanieczyszczeń.
Aseptyka to zestaw zasad pracy jałowej, które minimalizują ryzyko wprowadzenia drobnoustrojów do próbki lub na podłoże. Obejmuje m.in. jałowe materiały, ograniczanie czasu otwarcia płytek/probówek, prawidłowe pipetowanie oraz organizację stanowiska tak, by nie przenosić zanieczyszczeń.
Sanityzację stosuje się, gdy celem jest obniżenie liczby drobnoustrojów na powierzchniach lub wyposażeniu do poziomu uznawanego za bezpieczny/akceptowalny. W praktyce to działania higieniczne (np. mycie i dezynfekcja stanowiska). Nie opisuje ona zdarzenia skażenia, tylko działanie ograniczające ryzyko.
Do częstych źródeł należą: aerozol i kurz z powietrza, kontakt z niejałową powierzchnią, niewłaściwe zdejmowanie pokrywek płytek, niejałowe końcówki pipet, zbyt długi czas ekspozycji podłoża oraz przenoszenie drobnoustrojów przez rękawiczki. Ważna jest też kontrola jałowości partii podłoża.
Nie. Ubiór ochronny zmniejsza ryzyko, ale nie eliminuje go całkowicie. Kontaminacja może wynikać z techniki pracy (np. dotknięcie jałowego elementu), błędów organizacji stanowiska, przepływów powietrza lub niejałowych materiałów pomocniczych. Kluczowa jest konsekwentna aseptyka na każdym etapie.
Podejrzenie budzi m.in. nietypowa flora (gatunki "środowiskowe" dla laboratorium), brak spójności z innymi próbkami, pojedyncze kolonie o odmiennej morfologii, wzrost w kontrolach jałowości lub powtarzalne problemy w jednej serii. Potwierdza się to powtórzeniem badania i analizą etapów pracy.
Pomagają: praca w uporządkowanym, zdezynfekowanym obszarze, używanie jałowych końcówek i narzędzi, minimalizowanie czasu otwarcia płytek/probówek, unikanie rozmów i gwałtownych ruchów nad podłożem, właściwa kolejność czynności oraz stosowanie kontroli jałowości. Ważne jest też szkolenie z techniki aseptycznej.
Ucz się definicji i różnic między terminami: kontaminacja (powstanie zanieczyszczenia), aseptyka (zapobieganie), dekontaminacja (usuwanie skażeń) i sanityzacja (obniżanie liczby drobnoustrojów). Trenuj rozpoznawanie po skutku w wyniku: zawyżenie przez "dodatkowe kolonie" zwykle wskazuje na kontaminację.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Kontaminacja to niezamierzone zanieczyszczenie próbki lub podłoża obcymi drobnoustrojami, które może zawyżyć wynik oznaczenia."

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z mikrobiologii ogólnej (działy: jałowość, zakażenia/zanieczyszczenia, techniki aseptyczne)
  • Instrukcje laboratoryjne SOP dotyczące pracy aseptycznej i przygotowania podłoży
  • Materiały szkoleniowe z systemów jakości w laboratorium (błędy przedanalityczne i działania korygujące)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego