KWALIFIKACJA MED1 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 10.
W trakcie zabiegu materiał zakaźny dostał się na spojówkę oka. Czego należy użyć do starannego i obfitego przepłukania oka i jego okolic?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do obfitego płukania spojówki po kontakcie z materiałem potencjalnie zakaźnym stosuje się jałowy roztwór soli fizjologicznej, bo jest izotoniczny i nie drażni oka. Preparaty takie jak woda utleniona, spirytus salicylowy czy rywanol mogą podrażniać lub uszkadzać delikatne tkanki oka i nie służą do płukania spojówki.

Pełne wyjaśnienie:

Po dostaniu się materiału potencjalnie zakaźnego na spojówkę kluczowe jest natychmiastowe, obfite płukanie, aby mechanicznie usunąć zanieczyszczenie i zmniejszyć ekspozycję tkanek. Najwłaściwszym płynem do takiego płukania jest roztwór soli fizjologicznej (NaCl 0,9%), ponieważ jest izotoniczny, dobrze tolerowany przez oko i przeznaczony do kontaktu z delikatnymi tkankami.

Odpowiedź "Roztworu soli fizjologicznej." jest poprawna, bo w praktyce klinicznej i w zasadach pierwszej pomocy przy zachlapaniu oka zaleca się stosowanie jałowych płynów do płukania (np. sól fizjologiczna, woda do płukania oczu), a nie środków odkażających przeznaczonych głównie do skóry.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z powodów bezpieczeństwa:

  • "Wody utlenionej." – może działać drażniąco na błony śluzowe; nie jest standardowym płynem do płukania oka po ekspozycji i może nasilać podrażnienie.
  • "Spirytusu salicylowego." – preparat alkoholowy, silnie drażniący; kontakt z okiem grozi bólem i uszkodzeniem powierzchni oka.
  • "Rywanolu." – jest stosowany miejscowo w określonych wskazaniach skórnych, ale nie jest właściwym wyborem do intensywnego płukania spojówki po ekspozycji; może dodatkowo podrażniać i nie zastępuje bezpiecznego płynu do płukania.

W realiach gabinetu stomatologicznego warto pamiętać o przygotowaniu stanowiska: dostępności jałowych ampułek soli fizjologicznej lub zestawu do płukania oka oraz o dalszych krokach proceduralnych (zgłoszenie zdarzenia, ocena ryzyka, dokumentacja). Na egzaminie rozstrzygające jest rozróżnienie: płukanie oka = bezpieczny, jałowy płyn, a nie środek dezynfekcyjny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Natychmiast rozpocznij obfite płukanie oka bez pocierania powiek. Najlepiej użyć jałowego roztworu soli fizjologicznej (NaCl 0,9%) lub płynu do płukania oczu. Następnie zgłoś zdarzenie lekarzowi i uruchom procedurę poekspozycyjną w gabinecie.
Roztwór soli fizjologicznej jest izotoniczny i dobrze tolerowany przez tkanki oka, dzięki czemu nadaje się do długiego, obfitego płukania. Jego celem jest przede wszystkim mechaniczne usunięcie zanieczyszczenia, a nie chemiczna dezynfekcja, która mogłaby uszkodzić spojówkę.
Nie jest to zalecane. Woda utleniona może podrażniać błonę śluzową i nie jest standardowym płynem do płukania spojówki. W pierwszej kolejności stosuje się obfite płukanie jałową solą fizjologiczną lub płynem do płukania oczu, aby bezpiecznie wypłukać materiał z oka.
Nie. Preparaty alkoholowe, takie jak spirytus salicylowy, są silnie drażniące dla oka i mogą uszkodzić powierzchnię spojówki oraz rogówki. Po ekspozycji najważniejsze jest płukanie bezpiecznym płynem (np. NaCl 0,9%) oraz dalsze postępowanie zgodnie z procedurą gabinetu.
To sytuacja, gdy krew, ślina lub inny potencjalnie zakaźny płyn ustrojowy ma kontakt z błoną śluzową oka (spojówką). Taka ekspozycja wymaga szybkiej reakcji: obfitego płukania oraz oceny ryzyka i zgłoszenia zdarzenia, bo dotyczy drogi zakażenia przez błony śluzowe.
Typowe błędy to: użycie środka "odkażającego" zamiast płynu do płukania, zbyt krótkie płukanie, pocieranie oka oraz opóźnianie reakcji. Najbezpieczniej jest od razu płukać obficie roztworem soli fizjologicznej i dopiero potem przejść do formalnej procedury poekspozycyjnej.
W praktyce warto zapewnić łatwo dostępne ampułki jałowej soli fizjologicznej lub stację do płukania oczu, środki ochrony indywidualnej (okulary/przyłbice) oraz jasną instrukcję postępowania po ekspozycji. Dzięki temu reakcja jest szybka, a ryzyko błędów w stresie mniejsze.
Zawsze, gdy doszło do kontaktu oka z krwią lub innym potencjalnie zakaźnym materiałem. Nawet jeśli objawy szybko mijają, zdarzenie trzeba zgłosić, opisać w dokumentacji i postępować zgodnie z procedurą gabinetu. Płukanie jest pierwszym krokiem, ale nie kończy postępowania.
Najważniejsze są okulary ochronne lub przyłbica, prawidłowo dobrane i noszone przez cały zabieg, zwłaszcza przy pracy z narzędziami wytwarzającymi aerozol. Dodatkowo pomaga właściwe ustawienie ssaka i organizacja pola pracy. Ochrona oczu to kluczowy element profilaktyki zakażeń.
Rywanol bywa kojarzony z "odkażaniem", ale płukanie oka wymaga płynu bezpiecznego dla delikatnych tkanek i przeznaczonego do irygacji. Celem jest wypłukanie zanieczyszczenia, a nie chemiczne działanie na spojówkę. Dlatego standardowo wybiera się roztwór soli fizjologicznej.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Do obfitego płukania spojówki po kontakcie z materiałem potencjalnie zakaźnym stosuje się jałowy roztwór soli fizjologicznej, bo jest izotoniczny i nie drażni oka."

Źródła:

  • CDC (Centers for Disease Control and Prevention), "Guidelines for Infection Control in Dental Health-Care Settings — 2003", section on occupational exposure and first aid (eye/mucous membrane exposures), https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5217a1.htm - accessed 2026-03-01
  • CDC (NIOSH), "Eye Safety: First Aid" (general first-aid guidance for eye exposures/irritants; flushing with clean water or saline), https://www.cdc.gov/niosh/topics/eye/ - accessed 2026-03-01
  • World Health Organization, "Laboratory Biosafety Manual" (guidance on splashes to eyes and immediate flushing/irrigation), https://www.who.int/publications/i/item/9789240011311 - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Wytyczne dotyczące kontroli zakażeń w stomatologii (materiały szkoleniowe instytucji zdrowia publicznego)
  • Podręczniki pierwszej pomocy i medycyny pracy (postępowanie przy zachlapaniu oka)
  • Procedury wewnętrzne gabinetu: instrukcja postępowania po ekspozycji zawodowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego