W modelu człowiek–maszyna–środowisko analizuje się współdziałanie trzech elementów systemu pracy. Pytanie dotyczy tego, który element jest najbardziej odpowiedzialny za adaptację do zmian, czyli za reagowanie na nowe warunki, uczenie się, modyfikowanie strategii działania i podejmowanie decyzji.
Poprawna odpowiedź: Człowiek, ponieważ to człowiek ma zdolności poznawcze i behawioralne: może zauważyć zmianę, zinterpretować ją, wybrać inną metodę działania, nauczyć się nowej procedury, zmienić nawyki, tempo pracy czy sposób obsługi maszyny. W praktyce BHP adaptacja człowieka zachodzi m.in. poprzez szkolenie, instruktaż, doświadczenie oraz świadome stosowanie procedur i środków ochrony.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Maszyna – w ujęciu klasycznej ergonomii jest narzędziem pracy o określonych parametrach. Może zostać dostosowana (np. regulacje, zmiana ustawień, modernizacja), ale nie jest głównym "podmiotem" adaptacji w sensie uczenia się i podejmowania decyzji w czasie rzeczywistym.
- Środowisko – warunki środowiskowe (hałas, mikroklimat, oświetlenie) mogą być kształtowane przez rozwiązania techniczne i organizacyjne, jednak samo środowisko nie realizuje procesu adaptacji; to raczej czynnik, do którego system (w tym człowiek) musi się dostosować.
- Wszystkie są równie odpowiedzialne – system jest współzależny, ale mechanizmy adaptacji nie są równoważne. W kontekście pytania o adaptację do zmian (uczenie się, zmiana zachowań) największą rolę przypisuje się człowiekowi.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "adaptacja", często chodzi o element mający zdolność uczenia się i podejmowania decyzji. W ergonomii jest to przede wszystkim człowiek, a nie urządzenie lub otoczenie.
