KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 23.
W układzie, którego schemat przedstawiono na rysunku, w miejscu oznaczonym cyfrą 5 należy zamontować siłownik
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z kwalifikacją mechatroniczną E3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie układu rozpoznajesz hydraulikę po symbolu pompy z zamalowanym trójkątem oraz obecności zbiornika i zaworu przelewowego.
Element 5 jest symbolem siłownika dwustronnego działania z jednostronnym tłoczyskiem, więc należy wybrać siłownik hydrauliczny o takiej konstrukcji. Tę cechę spełnia odpowiedź D.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe są dwa kroki analizy: ustalenie rodzaju układu oraz odczytanie symbolu elementu 5.

1) Rodzaj układu (hydrauliczny czy pneumatyczny?)
Na schemacie występuje pompa oznaczona zamalowanym trójkątem, a także zbiornik oleju i zawór przelewowy. Taki zestaw elementów jest charakterystyczny dla układu hydraulicznego, w którym medium stanowi ciecz robocza (najczęściej olej) pracująca pod wysokim ciśnieniem.

2) Jaki siłownik wskazuje symbol w miejscu 5?
Symbol 5 przedstawia siłownik dwustronnego działania (ruch w obie strony wymuszany ciśnieniem) oraz jednostronne tłoczysko (tłoczysko wychodzi tylko z jednej strony). To nie jest siłownik z tłoczyskiem przelotowym (dwustronnym), bo wtedy tłoczysko byłoby narysowane po obu stronach tłoka.

Wniosek: w miejscu 5 należy zamontować siłownik hydrauliczny o masywniejszej budowie, przystosowany do pracy z olejem i dużymi siłami, zgodny z symbolem (dwustronny, jednostronne tłoczysko). Temu odpowiada wariant D.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • A – typowy siłownik pneumatyczny (lżejsza konstrukcja, często profilowa). Nie pasuje do układu hydraulicznego, bo jest przeznaczony do sprężonego powietrza i innych warunków pracy/uszczelnień.
  • B – siłownik z tłoczyskiem przelotowym (dwustronnym). To niezgodne z symbolem z rysunku, który wskazuje tłoczysko jednostronne.
  • C – mały siłownik pneumatyczny o budowie okrągłej. Również nie pasuje do układu hydraulicznego oraz zwykle nie jest dobierany do dużych sił typowych dla hydrauliki.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal medium (hydraulika/pneumatyka) po symbolu źródła energii (pompa/sprężarka) i dopiero potem dopasuj element wykonawczy. To ogranicza ryzyko pomylenia siłownika "po wyglądzie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To siłownik, w którym ruch w obu kierunkach (wysuw i wsuw) odbywa się pod wpływem ciśnienia medium. W praktyce ma dwa króćce/porty zasilające dwie komory. Nie myl go z jednostronnym działaniem, gdzie powrót realizuje np. sprężyna.
Sprawdź symbol źródła energii. W hydraulice występuje pompa i zwykle zbiornik cieczy oraz elementy jak zawór przelewowy. Dodatkowo w symbolice często odróżnia się hydraulikę i pneumatykę detalem trójkąta (zamalowany vs pusty).
W ujęciu praktycznym hydraulika pracuje na znacznie wyższych ciśnieniach (rzędu setek bar), a pneumatyka zwykle na kilku bar (często 6–10 bar). To pomaga zrozumieć, dlaczego siłowniki hydrauliczne są masywniejsze i dają większe siły.
Tłoczysko jednostronne wychodzi z siłownika tylko z jednej strony, a z drugiej strony jest dennica. Tłoczysko przelotowe wychodzi z obu stron (przez tłok), co na schemacie widać jako dwa odcinki tłoczyska po obu stronach symbolu.
Hydraulika używa oleju i wysokiego ciśnienia, więc siłownik musi mieć inne uszczelnienia, materiały i wytrzymałość. Siłownik pneumatyczny jest projektowany pod sprężone powietrze i niższe ciśnienia, więc w hydraulice byłby nieszczelny lub uległby uszkodzeniu.
Zazwyczaj jest to symbol siłownika z dwiema przestrzeniami roboczymi oraz zasilanie realizowane przez rozdzielacz (np. 4/3), który kieruje strumień medium raz na jedną, raz na drugą stronę tłoka. Wtedy siłownik ma sterowany wysuw i wsuw.
Taki siłownik stosuje się, gdy potrzebujesz jednakowych parametrów ruchu w obu kierunkach (np. zbliżone siły i prędkości), albo gdy konstrukcja wymaga wyprowadzenia napędu na obie strony. Na schemacie rozpoznasz go po tłoczysku narysowanym po obu stronach.
Najczęściej: (1) wybór "po wyglądzie" bez ustalenia medium, (2) mylenie jednostronnego tłoczyska z jednostronnym działaniem, (3) ignorowanie symbolu pompy/sprężarki, (4) przeoczenie, że na schemacie siłownik ma mieć określoną liczbę przyłączy.
Hydrauliczny jest zwykle masywniejszy, ma grubsze ucha/uchwyty (często spawane) i większą średnicę elementów, bo przenosi duże siły i ciśnienia. Pneumatyczny bywa lżejszy, często profilowy aluminiowy, z innymi typowymi mocowaniami i osprzętem.
Ćwicz w dwóch etapach: (1) rozpoznanie typu układu (źródło energii, zbiornik/filtry, zawory), (2) identyfikację elementu wykonawczego po symbolu (rodzaj działania, tłoczysko). Pomaga też porównywanie symboli z kartami katalogowymi i rozwiązywanie krótkich testów.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki i pneumatyki siłowej (symbole, elementy wykonawcze, rozdzielacze)
  • Karty katalogowe producentów siłowników hydraulicznych i pneumatycznych (porównanie budowy i sposobów mocowania)
  • Zbiory zadań z czytania schematów hydraulicznych/pneumatycznych dla mechatroników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego