KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 34.
W układzie, którego schemat przestawiony został na rysunku, po wciśnięciu przycisku S1 lampka świeci światłem ciągłym. Wynika z tego, że najprawdopodobniej uszkodzony jest
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem sterowania, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli po naciśnięciu S1 lampka świeci światłem ciągłym, to zasilanie układu działa, a przycisk S1 prawdopodobnie zamyka obwód. Objaw wskazuje raczej na brak przejścia w tryb czasowy (brak odliczania/zmiany stanu po czasie), co typowo wiąże się z uszkodzeniem przekaźnika czasowego K2.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest wnioskowanie z objawu o najbardziej prawdopodobnej usterce, przy założeniu, że schemat na rysunku przedstawia klasyczny obwód z elementem czasowym.

Świecenie lampki światłem ciągłym po wciśnięciu S1 oznacza, że:

  • tor zasilania nie jest całkowicie przerwany (gdyby zasilacz był uszkodzony lub brakowałoby napięcia, lampka zwykle nie świeciłaby wcale),
  • sygnał z przycisku S1 najpewniej dociera do obwodu sterowania (gdyby S1 był uszkodzony i nie podawał sygnału, nie byłoby reakcji po jego wciśnięciu),
  • układ nie realizuje oczekiwanej funkcji czasowej (czyli nie następuje zmiana stanu po określonym czasie, a lampka pozostaje w stanie "ciągle").

Dlatego najbardziej logicznym podejrzeniem jest element, który ma wprowadzać zwłokę/czas do działania, czyli przekaźnik czasowy K2. Uszkodzenie przekaźnika czasowego może powodować, że jego styki nie przełączają się po upływie nastawionego czasu albo "zawieszają się" w jednym stanie, co daje efekt świecenia ciągłego zamiast pracy zgodnej z funkcją czasową.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej prawdopodobne?

  • "zestyk rozwierny K1": uszkodzenie styku NC zwykle skutkuje przerwaniem toru w stanie spoczynkowym albo brakiem rozwarcia w odpowiednim momencie. Sam objaw "świeci ciągle po naciśnięciu" nie jest tak typowy dla pojedynczego uszkodzenia styku NC jak dla braku działania funkcji czasowej.
  • "przycisk S1": skoro po jego wciśnięciu pojawia się świecenie, to przycisk (lub jego tor) raczej działa. Częsty błąd to automatyczne obwinianie elementu uruchamiającego mimo widocznej reakcji układu.
  • "zasilacz zasilający układ": świecenie lampki jest silną przesłanką, że napięcie zasilania jest obecne. Oczywiście zasilacz może mieć usterki częściowe, ale w tym zadaniu wskazówka kieruje bardziej na człon czasowy niż na brak energii.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń, co objaw wyklucza (np. brak zasilania), a dopiero potem typuj element odpowiadający za funkcję, która nie zachodzi (tu: zwłoka czasowa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza to, że tor zasilania i tor wykonawczy do lampki są zamknięte, więc napięcie dociera do odbiornika. W diagnostyce jest to ważna wskazówka: łatwiej wtedy wykluczyć całkowity brak zasilania i skupić się na logice sterowania (styki, przekaźniki, czasówka).
Jeżeli lampka świeci, to zwykle znaczy, że napięcie zasilające jest obecne co najmniej w tej części układu. Usterka zasilacza częściej daje objaw braku reakcji (ciemna lampka, brak zadziałania przekaźników). Wyjątkiem są spadki napięcia pod obciążeniem, ale zadania egzaminacyjne zwykle wskazują prostszy wniosek.
Przekaźnik czasowy zmienia stan swoich styków po upływie nastawionego czasu od podania sygnału sterującego. Dzięki temu lampka może np. załączyć się z opóźnieniem, wyłączyć po czasie albo migać w zależności od funkcji czasówki. Gdy czasówka nie przełącza, efekt bywa "ciągle świeci" lub "wcale nie świeci".
Styk zwierny (NO) jest w stanie spoczynkowym otwarty i zamyka się po zadziałaniu cewki. Styk rozwierny (NC) jest w spoczynku zamknięty i otwiera się po zadziałaniu. Na schemacie rozpoznajesz to po symbolu i opisie zacisków; warto też śledzić, czy dany styk ma "podtrzymywać" obwód czy go przerywać.
Może, ale zwykle wtedy przycisk jest zwarty stale (np. mechanicznie zablokowany) i zachowuje się jak ciągłe wciśnięcie. Jeśli jednak w treści jest mowa "po wciśnięciu S1 lampka świeci", to sama reakcja po naciśnięciu sugeruje, że S1 działa. Trzeba porównać objaw z oczekiwaną funkcją czasową z rysunku.
Typowo sprawdza się napięcie na cewce czasówki po naciśnięciu przycisku, oraz czy styki czasówki zmieniają stan po zadanym czasie (miernik, próbnik, kontrolka). Dodatkowo porównuje się stan wejścia sterującego i wyjścia styków. Jeżeli cewka ma zasilanie, a styki nie przełączają się w czasie, podejrzenie pada na czasówkę.
Gdy objaw wskazuje na brak przerwania obwodu, które powinno nastąpić natychmiast po zadziałaniu K1 (bez zależności czasowej), albo gdy na schemacie styk rozwierny odpowiada za wyłączenie lampki niezależnie od K2. Wtedy lampka może świecić "za długo", ale diagnoza musi wynikać z funkcji styku na konkretnym rysunku.
Najpierw ustal, co jest stanem początkowym i jaki stan ma wystąpić po akcji (tu: po wciśnięciu S1). Potem śledź tor prądu do lampki i elementy, które mają go zmieniać (styki K1/K2). Na końcu dopasuj objaw do elementu odpowiedzialnego za brak przejścia do oczekiwanego stanu (np. brak działania zwłoki czasowej).
Najczęstsze to: mylenie styku NO z NC, pomijanie faktu, że świecenie lampki potwierdza obecność zasilania, oraz wybór odpowiedzi "zasilacz" z przyzwyczajenia. Często też zdający nie rozróżniają funkcji czasówki (opóźnione załączenie vs opóźnione wyłączenie), a to zmienia interpretację objawu.
Ćwicz czytanie schematów: śledzenie toru zasilania, identyfikacja styków NO/NC i logiki podtrzymania. Ucz się typowych funkcji przekaźników czasowych i ich objawów uszkodzeń. Rozwiązuj krótkie zadania diagnostyczne "objaw → podejrzenie elementu" i zawsze uzasadniaj wybór na podstawie tego, co objaw wyklucza.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Jeżeli po naciśnięciu S1 lampka świeci światłem ciągłym, to zasilanie układu działa, a przycisk S1 prawdopodobnie zamyka obwód."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z elektrotechniki i automatyki: obwody sterowania przekaźnikowego
  • Karty katalogowe przekaźników czasowych (opis funkcji i typowych trybów pracy)
  • Zadania treningowe z diagnozowania usterek na schematach sterowania (NO/NC, podtrzymanie, czasówka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego