KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 16.
W układzie przedstawionym na rysunku moc obciążenia źródła przez rezystory jest równa
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć moc obciążenia źródła, sprowadza się układ rezystorów do rezystancji zastępczej i oblicza prąd lub napięcie całego obciążenia. Następnie stosuje się P=U·I (ew. P=U2/Rz lub P=I2·Rz). Dla danych z rysunku otrzymuje się 72 W.

Pełne wyjaśnienie:

Moc obciążenia źródła przez rezystory to łączna moc wydzielana na wszystkich rezystorach (w obwodzie czysto rezystancyjnym jest ona równa mocy dostarczanej przez źródło, pomijając straty wewnętrzne).

Typowa procedura obliczeń wygląda następująco:

  • Krok 1: redukcja obwodu – rozpoznaj połączenia szeregowe i równoległe i wyznacz rezystancję zastępczą Rz widzianą przez źródło. Jeśli układ ma gałęzie, często redukuje się go etapami (najpierw proste fragmenty, potem całość).
  • Krok 2: prąd lub napięcie – mając Rz i napięcie źródła U oblicz prąd całkowity: I = U / Rz. Alternatywnie, jeśli znany jest prąd źródła, wyznacz napięcie: U = I·Rz.
  • Krok 3: moc całkowita – policz moc obciążenia: P = U·I. W obwodach rezystancyjnych równoważnie można użyć: P = U2/Rz albo P = I2·Rz.

W tym zadaniu poprawny wynik to 72 W, co oznacza, że z parametrów przedstawionych na rysunku (wartości rezystancji i wielkości źródła) wynika taka moc całkowita.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Zwykle odpowiadają typowym pomyłkom:

  • 24 W lub 12 W często pojawia się po policzeniu mocy tylko w jednej gałęzi lub na jednym rezystorze, bez zsumowania mocy całego obciążenia.
  • 48 W bywa skutkiem błędnie wyznaczonej Rz (np. potraktowania równoległego połączenia jako szeregowego) albo podstawienia do wzoru napięcia, które nie jest napięciem całego obciążenia.

Wskazówka egzaminacyjna: po uzyskaniu wyniku sprawdź sensowność – jeśli po redukcji Rz jest mniejsza, prąd rośnie, a moc P=U2/Rz także rośnie. Taka kontrola pomaga wychwycić błędy w redukcji układu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To łączna moc wydzielana na rezystorach, czyli energia elektryczna zamieniana na ciepło w jednostce czasu. W idealnym obwodzie rezystancyjnym jest równa mocy dostarczanej przez źródło. Liczy się ją dla całego obciążenia, a nie tylko jednego elementu.
Najpierw wyznacz rezystancję zastępczą Rz (redukując połączenia szeregowe i równoległe), potem oblicz prąd całkowity I = U/Rz lub użyj zależności P = U·I. Alternatywnie skorzystaj z P = U²/Rz, gdy znasz napięcie źródła.
Bo moc obciążenia źródła dotyczy całego układu, a napięcie na pojedynczym rezystorze zwykle różni się od napięcia źródła. Podstawienie "lokalnego" napięcia do P=U²/R da moc tego elementu, nie moc całkowitą. Trzeba pilnować, do czego odnosi się U i R.
Najbardziej uniwersalny jest P = U·I, bo wymaga tylko poprawnie zidentyfikować napięcie i prąd. Dla obciążenia zastępczego często wygodne są też P = U²/Rz lub P = I²·Rz. Wybierz wzór, dla którego masz pewne wielkości.
W idealnym modelu (źródło idealne, brak strat) tak: moc dostarczona = moc wydzielona na rezystorach. W praktyce mogą dojść straty w rezystancji wewnętrznej źródła, przewodach, złączach i elementach zabezpieczeń, więc bilans mocy może się różnić od obliczeń idealnych.
Wykonaj kontrolę: mniejsza rezystancja zastępcza przy tym samym napięciu oznacza większy prąd i większą moc (P=U²/Rz). Sprawdź też rząd wielkości: jeśli U jest kilkanaście woltów, a Rz kilka omów, moc będzie dziesiątki watów, nie ułamki wata.
Najczęstsze to pomylenie połączenia równoległego z szeregowym, redukcja "na skróty" mimo że węzeł ma odgałęzienie, oraz nieuwzględnienie, że elementy nie są w tym samym prądzie/napięciu. Pomaga oznaczenie węzłów i rozpoczynanie redukcji od najprostszych fragmentów.
Gdy po redukcji trudno odtworzyć napięcia i prądy w gałęziach, ale łatwo je policzyć bezpośrednio (np. dwie niezależne gałęzie równoległe). Wtedy liczysz moc każdej gałęzi (lub elementu) i sumujesz. Wynik powinien zgadzać się z P=U²/Rz.
W awionice liczenie mocy służy do oceny obciążenia linii zasilania, doboru rezystorów o właściwej mocy znamionowej, analizy strat i nagrzewania w modułach oraz do diagnostyki usterek (np. nietypowo duży pobór prądu). To wpływa na niezawodność i bezpieczeństwo instalacji.
Ćwicz: (1) rozpoznawanie połączeń szeregowych i równoległych, (2) liczenie Rz krokami, (3) szybki dobór wzoru na moc, (4) kontrolę wyniku przez rząd wielkości. Rób zadania z kilkoma wariantami układu, aby nie uczyć się tylko jednego schematu.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby wyznaczyć moc obciążenia źródła, sprowadza się układ rezystorów do rezystancji zastępczej i oblicza prąd lub napięcie całego obciążenia."

Źródła:

  • Allan R. Hambley, "Electrical Engineering: Principles and Applications", rozdziały o obwodach rezystancyjnych DC i mocy (power in resistive circuits), Pearson (wydania zależne od dostępności).
  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "The Art of Electronics", część dotycząca podstaw obwodów, prawa Ohma i mocy w elementach rezystancyjnych, Cambridge University Press, 3rd edition.
  • Khan Academy (Electrostatics/Electricity): sekcje o mocy elektrycznej i prawie Ohma, https://www.khanacademy.org/science/electrical-engineering (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/elektroniki: dział o obwodach prądu stałego i mocy
  • Zbiór zadań z redukcji rezystancji i obliczeń mocy
  • Materiały szkoleniowe z podstaw awioniki elektrycznej (dystrybucja zasilania, obciążenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego